BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Korkutan rakamlar

Korkutan rakamlar

2 kriz bizi 50 yıl öncesine götürdü. İlk 6 ayda %-8.5, son 3 ayda ise %-11.8 küçüldük Yaşadığımız en ciddi bunalım, Devlet İstatistik Enstitüsü’nün rakamlarıyla belgelendi. Tahminlerin çok üstünde bir küçülmeyle karşı karşıya bulunan Türk ekonomisinde en büyük darbeyi yüzde 32 ile ithalat vergisi aldı. Hükümetin yılsonu için ilan ettiği küçülme tahmini -%5.5’tu. Büyüme hızındaki korkunç düşüş, rekor yüksek faiz ve devalüasyon sonrası ortaya çıkan talep azalmasından kaynaklandı. Son 3 ay içinde halkın tüketim harcaması % 7.5 azalırken, inşaat ve ticaret sektörleri %10 geriledi. Uzmanlar yılın 2. yarısı için de daha kötü senaryo çiziyor. Dış borçları riskli ülkeyiz Yatırım bankası Goldman Sachs, dış borç stokunun yıllık ihracat hacminin üç katına çıktığını belirterek, Türkiye’yi ‘riskli’ ülkeler sınıfına soktu. Umut Irak’ta “Hedefimiz, Irak’ın en fazla ithalat yaptığı ilk üç ülke arasına girmek” diyen Dış Ticaret Müsteşarı Kürşad Tüzmen, özellikle Güneydoğu ve Doğu’daki kobİ’lerin komşu pazarlarda tamamlayıcılık arz eden bir role bürüneceklerini kaydetti.



ANKARA - Ekonomide birbiri ardına yaşanan iki kriz ve talepteki azalma, büyüme hızını da kötü vurdu. Türkiye ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde tarihi bir rekor olan yüzde 11.8 oranında küçülme gösterdi. Bu rakam, İkinci Dünya Savaşı’nda yaşanan küçülmeden sonra en büyüğü. 1945 yılında yüzde 15.3 oranında küçülen Türkiye ekonomisi, 2001 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 11.8 küçülerek son yılların en ciddi ekonomik krizini de bu iş ve istihdam kaybıyla belgelemiş oldu. Türkiye ekonomisi, 1994 krizinde bile bu oranda küçülmemişti. 1994’ün ikinci çeyreğinde ekonomi yüzde 9.7 oranında daralmıştı. Devlet İstatistik Enstitüsü’nün (DİE) yaptığı açıklamaya göre, gayrisafi milli hasıla, yılın ikinci çeyreğinde, geçen yılın aynı dönemine göre, yüzde 11.8 geriledi. 2001 yılının ikinci üç aylık döneminde GSMH, geçici hesaplamaya göre cari fiyatlarla 38 katrilyon 472 trilyon 148 milyar lira olarak hesaplandı. Aynı dönemde gayrisafi yurtiçi hasıla, yüzde 9.3 düşüş gösterdi. İlk altı aylık dönem itibariyle gayri safi milli hasıla, yüzde 8.5, gayri safi yurtiçi hasıla ise yüzde 6.1 düştü. Alt kalemler itibariyle ikinci çeyrekte en yüksek oranlı düşüş, yüzde 32 ile ithalat vergisinde oldu. İnşaat ve ticaret sektörlerinde küçülme oranı da yüzde 10’u geçti. Yılın ilk yarısında, sabit fiyatlarla tarım sektörü yüzde 1.6, sanayi sektörü yüzde 5.2, inşaat sektörü yüzde 8.9, ticaret sektörü ise yüzde 8.3 oranında küçüldü. Yılın ilk yarısında sabit fiyatlarla sektörel bazda büyüme, ulaştırma ve haberleşme sektöründe yüzde -5.9, mali kuruluşlarda yüzde -7.7, serbest meslek ve hizmetlerde yüzde -6.1 olurken, devlet hizmetlerinde yüzde 3.7, kar amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 0.6 olarak hesaplandı. Bu yılın ilk altı ayında konut sahipliğinde 2.1 artış yaşanırken, ithalat vergisi yüzde 22 oranında azaldı. Yılın ilk yarısında GSMH de, cari fiyatlarla 63 katrilyon 487 trilyon 575 milyar lira olarak hesaplandı. Bu arada yılın altı ayında özel nihai tüktetim harcamaları yüzde 7.5, devletin nihai tüketim harcamaları da yüzde 3.5 oranında azalırken, gayri safi sabit sermaye oluşumundaki gerileme yüzde 23.5’u buldu. İhracattaki yüzde 8.8’lik büyümeye karşılık, ithalat yüzde 23.7 oranında daraldı. DİE’ye göre, bu yılın 2. üç aylık döneminde, önceki yılın aynı dönemine göre, sabit fiyatlarla tarım sektörü yüzde 4.9, sanayi sektörü yüzde 8.5, inşaat sektörü yüzde 10.1, ticaret sektörü yüzde 11.5, ulaştırma ve haberleşme sektörü de yüzde 8.8 oranında küçüldü. Bu dönemde, ithalat vergisinde yüzde 32.4, serbest meslekler sektöründe yüzde 9.4, kar amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 0.3, daralma yaşanırken, devlet hizmetlerinde yüzde 3.6, konut sahipliğinde de yüzde 2 oranında büyüme kaydedildi. Harcama grupları itibariyle, ikinci üç ayda, özel nihai tüketim harcamaları yüzde 11.5, devletin nihai tüketim harcamaları ise yüzde 5.7 düştü. Gayri safi sabit sermaye oluşumu yüzde 32.1, ithalat da yüzde 31.5 oranında düşerken, mal ve hizmet ihracatında yüzde 7.6 artış oldu. Aynı dönemde, GSMH, cari fiyatlarla yüzde 40.5 oranında büyürken, sabit fiyatlarla 11.8 küçüldü. Uzmanlar, büyüme oranındaki hızlı düşüşü rekor yüksek faizler, devalüasyon ve sonrasında gelen talep düşüşüne bağlıyorlar. Şubat ayındaki devalüasyonun bankalarda olduğu gibi reel sektördeki pozisyonları da etkilediğini söyleyen uzmanlar, kredilerde yaşanan sorunlar ve faizlerin iş yapmayı ve üretimi olumsuz yönde etkilediğini ifade ettiler. Buna ek olarak tüketici talebinin de kesilmesi rekor daralmayı getirdi. Uzmanlar, yılın ikinci yarısından itibaren beklenen toparlanmayla ilgili net bir işaret bulunmadığını ancak düşüşte bir yavaşlama gerçekleşebileceğini ifade ediyorlar. ‘İhracatla ilgili bir toparlanma yaşanabilir. Ancak, ihracattaki performans da beklendiği kadar iyi değil. Devalüasyonun etkisiyle ihracatın daha yüksek olması beklenirdi’ yorumu yapılıyor. ANKARA- Dış Ticaret Müsteşarı Kürşad Tüzmen, Türkiye’nin Irak’ın ithalatı içinde 8. sıradan 5. sıraya doğru geldiğini ve hedefin, bu ülkenin en fazla ithalat yaptığı ilk üç ülke arasına girmek olduğunu bildirdi. Tüzmen önümüzdeki yılın ihracat hedefini de 33 milyar dolar olarak açıkladı. Irak’ın yaptığı düzenlemelerle, ülkeyle olan ticaret payının giderek arttığını vurgulayan Tüzmen, Türkiye’nin ihracatı Irak, Suriye ve İran gibi ülkelerde öğrendiğini ancak, son 10 yılda buralarda oluşan boşluğun başka ülkelerce doldurulduğunu anlattı. Türk kobilerinin bu ülkelere ihracatta önemli rol oynadıklarına işaret eden Tüzmen, önümüzdeki dönemde özellikle Güneydoğu ve Doğu Anadolu’daki kobilerin bu pazarlarda tamamlayıcılık arz eden bir role bürüneceklerini kaydetti. Devalüasyonun ihracat üzerindeki asıl etkisinin gelecek yıl görüleceğini de anlatan Tüzmen, gelecek yıl için 33 milyar dolar ihracat, 47 milyar dolar civarında da ithalat beklendiğini kaydetti. Tüzmen önümüzdeki dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 70’ler civarında olacağını sözlerine ekledi. Türkiye dış borcu riskli ülke İSTANBUL - Uluslararası yatırım bankası Goldman Sachs, Türkiye’nin dış borç stokunun yıllık ihracat hacminin üç katına çıktığını belirterek, Türkiye’yi, ‘riskli’ diye nitelendirdi. The Economist Dergisi’nde tahminleri yayınlanan Goldman Sachs, 2001 yılı sonu için Türkiye’nin 107 milyar dolarlık dış borca karşılık 30 milyar dolarlık ihracat gerçekleştireceğini öngördü. Brezilya birinci sırada Goldman Sachs araştırmasına göre, en yüksek dış borç yükü altında olan ülkelerin başında 240 milyar dolarla Brezilya bulunuyor. Brezilya’nın ardından 170 milyar dolarla Çin ikinci sırada yeralırken, 152 milyar dolarla Meksika üçüncü, 150 milyar dolarla Arjantin dördüncü ve 142 milyar dolarla Endonezya beşinci sırada bulunuyor. Rusya ve Güney Kore’nin dış borç yükü miktarı 135 milyar dolar düzeyinde. Türkiye ise 107 milyar dolarla gelişmekte olan ülkeler arasında dış borç yükü açısından sekizinci sırada yer alıyor. Türkiye’yi 102 milyar dolarla Hindistan ve 70 milyar dolarla Polonya takip ediyor. Goldman Sachs, dış borcu yüksek olan ülkelerin yabancı fon akımlarına karşı fazlasıyla duyarlı olduklarını, bu nedenle risk taşıdıklarını da kaydetti.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT