BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Irak’ı kimler yönetiyor? - Isman Sağırlı - Irak izlenimleri-2

Irak’ı kimler yönetiyor? - Isman Sağırlı - Irak izlenimleri-2

Eskiden Suriye’nin yönetimi Şii, nüfusu Sünni; Irak’ın yönetimi Sünni halkı Şii denilirdi. Fakat operasyon bu dengeleri alt üst etti. Zira nüfusun yüzde 60’ına sahip Şiiler yönetimi de ele geçirmeyi başardılar.



Saddam döneminde Sünnilerin sürdüğü hükümranlık, ABD’nin Irak’ı işgaliyle son buldu. Yıllarca cemaatleri, okulları ve çok büyük ticari bağlantıları olmasına rağmen yönetimde etkili olamayan Şiiler, yüzde 60’lık ezici çoğunluklarını Irak genelinde hissettirmeye başladı. ABD tarafından oluşturulan 25 üyeli Geçici Hükümet Konseyi’ne 13 üye sokmayı başaran Şiiler, bakanlıklarda da aynı oranda bir hakka sahip. Yeniden yapılandırılan Irak’ta hükümet yapısı, anayasa ve yerleşim planlaması içinde de etkin bir rol üstlenen Şiiler, Sünnilere yönelik ağır baskılar uyguluyor. Hem Saddam döneminin intikamını alan hem de Irak’ın en gözde bölgelerine yayılmacılığı amaçlayan bu kirli politika neticesinde azınlıkta bulunan Sünni gruplar asimile ediliyor. Özellikle Basra ve çevresinde İngilizlerin kontrolü altında bulunan bölgelerde ev basma, adam kaçırma şeklinde görülen uygulamalarda her gün bir kaç Sünni Iraklı hayatını kaybediyor. Şiiler intikam alıyor Saddam tarafından uzun bir süre kontrol altında tutulan ve birlikte yaşamaya mecbur edilen gruplar, ABD’nin işgaliyle birlikte çözülme sürecine girmiş durumda. Irak’ta bölgelerine göre hakim güç konumunda olan bir çok aşiret ve cemaat bulunuyor. Fakat bu aşiret ve cemaatlerin Irak’ta oluşturulan Geçici Hükümet Konseyi’ndeki temsil durumları ve bakanlık sayıları nüfusları ile aynı orantıda değil. 25’er üyeli kabine ve Geçici Hükümet Konseyi’nde Şiiler 13, Kürtler 5, Sünni 5, Türkmenler, Mesihiler de birer üye bulunduruyor. Yaklaşık 3 milyonluk bir nüfusa sahip olan Türkmenler konseyde ve bakanlıklarda bir temsilci ile adeta yok sayılıyor. İşte Irak’ı yönlendiren aşiretler, cemaatler, yaşadıkları bölgeler ve uğraşları... Toprak onlardan sorulur Şiiler oldukça etkili bir güce ve yüzde 60’lık bir nüfusa sahip. Irak’ın hemen hemen her yerinde görülen ve ABD’nin girmesiyle birlikte törenlerle kaldırılan Saddam resimlerinin yerinde usta ressamlar tarafından kısa sürede yapılan Şii liderlerin resimlerini görmek mümkün. Şiiler böylelikle hem Saddam döneminde geri plana itilmiş olmalarının intikamını hem de Irak üzerinde kurmak istedikleri hakimiyetin işaretlerini veriyor. Abdul Aziz El Hakim- İki ay önce Necef’te uğradığı bombalı saldırı sonucu ölen Muhammed Bagır El Hakim’in yerine geçen kardeş El Hakim, Geçici Hükümet Konseyi Üyesi. Saddam devrilinceye kadar İran’da yaşayan aşiretin önde gelenleri yıllar sonra geldikleri Irak’ta Necef ve Kerbela’da yaşıyorlar. Yaklaşık 4 milyon nüfusa sahip aşiretin Bedr Ordusu adı verilen bir de silahlı gücü bulunuyor. ABD’nin silahlarını teslim etmeleri için süre üstüne süre verdiği ordu mensupları güvenliklerini bahane ederek silah bırakmıyor. Ali El Sistani- Saddam sonrasında yönetim başına geçirileceği söylenen Sistani Necef’te yaşayan Şiilerin önde gelenlerinden. ABD’yi istemediğini her platformda açıkca söylediği için fanatikler tarafından sevilen Sistani aslında bütün Şiiler üzerinde etkili. Siyasi konularda Şiileri genelde o yönlendiriyor. Cemaatleri farklı olan Şiiler bile onun sözüne güveniyor. Mukteda El Sadr- Bağdat’taki Saddam Mahallesi’ni 9 Nisan günü El Sadr City olarak değiştiren Sadriler 2 milyonluk cemaat üyesine sahip. Daha çok dini ilmi konularla uğraşan cemaat üyeleri fanatiklikleri ile tanınıyor. Türklere karşı antipatik tavırlar sergileyen Sadrilerin El Havze ve El İlmiyye adlı iki büyük şii okulu bulunuyor. Şiilere yönelik fetvalar bu okullardan çıkarılıyor. Mesihiler- Irak’ın yaklaşık yüzde 2-3’lük kısmı diğer adıyla Hıristiyan olan Mesihiler’den oluşuyor. Ancak büyük bir çoğunluğu yurtdışında bulunuyor. Askerimize karşı çıkıyorlar Türkiye’ye karşı kin ve nefretini her seferinde dile getiren ve Türkmenler üzerinde yoğun baskı uygulayan Kürtler, iki büyük parti etrafında toplanıyor. Yasa dışı terör örgütlerine verdikleri destekle Türkiye’nin zaman zaman tepkisini alan Kürt gruplar Sünni ve Şiilerden oluşuyor. Türkleri pek tanımıyorlar Türk askerinin talep ettiği görev alanı içinde genellikle Sünni aşiretler yer alıyor. Cuburi, Dileymi, Ubeydi, Cenabi, El Tai ve El Nasiri olarak bilinen Sünni aşiretler daha çok Irak’ın batısı, kuzeyi ve orta kesimlerinde yaşıyor. Cuburi Aşireti - Irak’ın en büyük Sünni aşireti konumunda olan Cuburiler, Musul’un güneyinde Selahaddin, batı Kerkük ve El Şirgat’da yaşıyor. Tarımla uğraşan aşiret üyelerinin sayısı yaklaşık 2 milyon. Dileymi Aşireti- Felluca, Ramadi, Ürdün ve Suriye sınırına kadar olan bölgedeki aşiret mensuplarının bir kısmı bedeviler gibi çöllerde bir kısmı da şehirlerde yaşıyor. Yaklaşık birbuçuk milyonluk bir nüfusa sahip olan Dileymiler çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşıyor. Özellikle yabancı güçlere yönelik saldırılar bu aşiret üyelerinin bulunduğu bölgelerde gerçekleşiyor. Ubeydi Aşireti- Saddam tarafından idam ettirilen aşiret liderinin 5 oğul tarafından idare edilen Ubeydiler, yabancılara olan yakınlıkları ile tanınıyor. Türk askerinin bölgeye gelmesini destekleyen Ubeydiler aynı zamanda ABD tarafından petrol boru hatlarının bir kısımını korumakla görevlendirilmiş. Kerkük, El Havice, Selahaddin ve Musul’da yaşıyan ve tarımla uğraşan Ubeydiler’in 750 bin mensubu bulunuyor. Cenabi Aşireti- Çoğu Bağdat’ta ikamet eden aşiret üyelerinin bir kısmı Musul bir kısmı’da Babil’de yaşıyor. Ticaret ve devlet memurluğu yapan aşiretin nüfusu 100 bin civarında El Tai Aşireti- Bağdat, Musul, Kerkük ve Basra’da ikamet eden aşiretin toplam nüfusu 50 bin civarında. Genellikle devlet memurluğu ve ticaretle uğraşıyorlar. El Nasiri Aşireti- Saddam Hüseyin’in de mensubu bulunduğu bu aşiret üyeleri Tikrit ve Bağdat’ta yaşıyor. Sayıları 5 bin civarında olmasına rağmen Irak’ın en üst düzey memurları ve en zengin tüccarları bu aşiret mensuplarından. Şu anda Saddam yanlısı gösterileri ve yabancı güçlere yönelik saldırıları da bu aşiret mensuplarının düzenlediği biliniyor. Celal Talabani Önümüzdeki dönem Geçici Hükümet Konseyi Başkanlığını devralacak olan Talabani, PUK Parti Union Kurdistan (Kürdistan Birliği Partisi)’nin başkanı. Talabani’nin grubu ağırlıklı olarak Süleymaniye’de. Ancak Erbil ve Kerkük’te yaşayanlar da var. Yaklaşık 500 bin nüfusu bulunuyor. Türk askerinin bölgeye gelmemesi için Konsey’de yoğun lobi faaliyetleri ile tanınıyor. Mesut Barzani Kürdistan Demokrat Partisi KDP’nin Başkanı olan Barzani’nin yaklaşık 1,5 milyon nüfusu var. Dohuk, Zaho, Musul ve Erbil’i kontrolü altında tutan Barzani’nin grubu içinde bir çok da Şii yer alıyor.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 106825
    % -0.03
  • 3.5168
    % -0.27
  • 4.1281
    % 0.04
  • 4.5311
    % -0.04
  • 145.254
    % 0.12
 
 
 
 
 
KAPAT