BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Karagöz’üm iki gözüm...

Karagöz’üm iki gözüm...

Yapı Kredi Koleksiyonu'nda bulunan 187 parçalık orijinal Karagöz tasvirleri, "Yıktın Perdeyi Eyledin Vîrân" adlı sergiyle Vedat Nedim Tör Müzesi'nde gün ışığına çıktı.



Uzun yıllar evvel Danimarkalı bir araştırmacı Karagöz üzerine araştırmalar yapmak üzere İstanbul'a gelir. Yunanistan'da karşılaştığı kaynak bolluğundan dolayı İstanbul'da da çok şey bulacağını zanneden araştırmacı, yalnız Beyazıt Devlet Kütüphanesi'ndeki bazı kaynaklardan yararlanabileceğini öğrenince, bu durum karşısında şaşkınlığa düşer. Yunanistan'ın birçok şehrinde izlediği "Karagiosis Tiyatroları"ndan yola çıkarak ülkemizde de Karagöz oyunları seyretmeyi düşünür ama bir tek oyun bile bulamaz. Üstelik Karagöz kendilerinin de itiraf ettiği gibi Türkiye'den gelip memleketlerine yerleşmiştir. Kalamata'lı bir Rum olan Vrahalis, 1860’ta İstanbul'dan kalkıp Pire'ye gelir ve gümrük binasının karşısındaki kahvede ilk Karagöz perdesini kurar. Bir müddet sonra da Atina'ya gidip sanatına devam eder. Önceleri bütün eşyası ve repertuarı, başlangıçta bizimkilerin aynı olduğu halde çok geçmeden Yunan sanatkarları hayal oyununu kendi ülkelerine intibak ettirmeye başlar. Böylece zamanla eski tasvirler değişmiş, tipler çoğalmış, repertuar zenginleşmiştir. Karagöz'le Hacivat'ın bile yalnız isimleri kalır, fakat şekil-şemail, kılık-kıyafet ve bilhassa karakter bakımından bambaşka tipler olmuştur. Sahip çıkamadık Ülkemizde Karagöz üzerine devlet arşivlerinde bile çok az bilgi olmasına rağmen Yunan sanatkarlarının bu oyunu kendi memleketlerine intibak ettirmeleri ve daima yenilik peşinde koşmaları sayesinde, Yunan Karagöz’ü bizimkinden bambaşka bir yönde gelişme imkanına kavuşur. Artık bizim elimizden kaçırdığımız Karagöz, Yunanlılar tarafından bir tiyatro, milletlerarası temaşâ, festival ve kongrelere konu olmuştur. Bugün gerek Atina'da gerek diğer şehirlerde mesleğinin ehli birçok Karagözcü bulunur ve bunlar mini mini tiyatrolarda ve bazen de halk kahvelerinde sanatlarını icra ederler. Keza Çekoslovaklar da kendi kukla oyunlarını modern bir sanat seviyesine çıkarmak adına Prag'da üniversiteye bağlı bir Kukla Enstitüsü kurar. Bu enstitüde kukla tarihi, kukla edebiyatı, kukla mizanseni okutur, deneme sahnelerinde kukla oynatılır, kukla filmleri çekilir. Bu enstitüde yetişen gençler memleketin her yerinde kukla tiyatroları kurup iş görür, üstelik iyi de para kazanır... Nihâyet hatırlandı! Bütün bunları ülkemizde geleneksel halk sanatlarına gerçekten de sahip çıkılmadığını anlatmak için yazdıysak da bu günlerde hoş bir etkinlik var bu anlamda. Bir zamanlar halklarımızın neredeyse tek eğlence kaynaklarından biri olan Hacivat Karagöz, Taksim Yapı Kredi Kültür Merkezi'nde tekrar hatırlanıyor. Vedat Nedim Tör Müzesi'nde düzenlenen "Yıktın Perdeyi Eyledin Vîrân" adlı sergide 187 parçalık orijinal Karagöz tasvirleri gün ışığına çıkıyor. Ünlü Karagöz ustası Ragıp Tuğtekin'in 1950'li yıllarda deve derisinden yaptığı Karagöz tasvirleri; Karagöz, Hacivat, Arap, Beberuhi, Kanlı Nigâr, Canbaz, Cin gibi çok sayıda tanıdık Karagöz karakteri özel bir tasarımla sergileniyor. Sergi kapsamında Galatasaray Meydanı ile galeri fuayesinde Karagöz'ün kültür tarihine yansımaları; edebiyat, resim, karikatür, müzik gibi alanlardaki farklı okumalarına çok sayıda doküman ve obje ile birlikte yer veriliyor. Sergide, Karagöz'ün, düşündürdüklerinden yola çıkılarak hazırlanan, izleyeni de içine alan film, oyun ve tasarımlar da yer alıyor. Vedat Nedim Tör Müzesi'nde konuştuğumuz sergi danışmanı Sabri Koz, serginin Yapı Kredi Bankası'nın 60. kuruluş yıldönümü dolayısıyla açıldığını söyledi. Sergide yer alan figürlerin yıllar evvel Kazım Taşkent tarafından banka koleksiyonuna kazandırıldığını söyleyen Koz, "Bizler serginin tamamen yerli öğelerden oluşmasını istedik, bu anlamda Karagöz hem yerli, hem de unutulmuş değerlerimizden biriydi. Bu sergiyle Karagöz gibi önemli bir kültür mirasına da sahip çıkmış olduk" diye konuştu. Sergi ile eş zamanlı çıkan kitap da hayli kapsamlı. Yüzlerde resmin yer aldığı kitap; Metin And, Turgut Çeviker, Cevat Çapan, Sabri Koz, Uğur Göktaş, Cemal Ünlü, İlyas Bingül, Talat Parman gibi isimleri yazılarıyla bir araya getiriyorlar.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT