BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Boy sırası

Boy sırası

Şu Irak, bana birçok bakımdan ibretlik bir örnek gibi geliyor.



Şu Irak, bana birçok bakımdan ibretlik bir örnek gibi geliyor. Geçici hükümet kurulurken, kime ne kadar temsil hakkı verileceği hesap edilirken ülkedeki grupların nüfusu esas alınıyor. Şirket genel kurullarında ortakların hissesi nispetinde söz sahibi olması gibi. Çoğunluk şiilerde..Onlar Şii, Sünni, Kürt, Türkmen derken hiç gocunmuyorlar. İsim vermeye kıyamıyoruz ama bu netice bir federasyon. Bu işin başka türlüsü nasıl olurdu? Coğrafi bir federasyon olabilirdi: Orta Irak, Kuzey Irak, Güney Irak gibi. Ne değişirdi? Herkes bulunduğu coğrafyanın derdine mi düşerdi? Hayır kim nerede çoğunluktaysa, orada söz sahibi olurdu, merkezde ona göre temsil edilirdi, ama adı Şii grup olmazdı. Bulmaca gibi.. Bu malzemeden üniter bir yapı çıkarmanın yolu ne? Anlaşın, kaynaşın, kardeş olun demek değil. Yine söylemekte zorlasanız da birinci yolu diktatörlük. Bulursun bir adam, asar, keser, doğrar, bir düzen kurar, kimsenin gıkı çıkmaz, olur sana üniter yapı. İkinci yolu, kraliyet.. Üçüncü yolu, tamamen içeriyi kontrol altında tutmak için dizayn edilmiş bir ordu, Suriye’deki gibi..O zaman hiçbir dini ve etnik grup kalmaz. Başka türlü nasıl olur, hem federasyon olmayacak..Hem yapı üniter olacak..Hem kra-liyet olmayacak.. Haaa, dayanabilenlere dördüncü bir yol daha var: Avrupası, Amerikası yıllar önce bu tezgahtan geçmiş. Bırakırsın herkesi kendi haline. Kıra döke, yaka yıka, kese biçe bir düzen kurulur, on yıllar geçer..Ayakta kalanlar boy sırasına dizilir.. Şu da akla geliyor: Irak’ın tamamı aynı soydan, aynı boydan olsaydı..aynı dine, aynı mezhebe mensup olsalardı problem azalır mıydı? Hayır..Arzu edilen yapı için yine bir diktatöre, yine iç düzen için orduya, ihtiyaç olurdu. Neresi olursa olsun, doğal seleksiyonla oluşan hiyerarşiyi dikkate almazsanız, doğal dengeleri yok sayarsanız sun’i dengeleri ayakta tutmak için güç kullanmak zorunda kalırsınız. Kırküçüncü Amerika Başkanı, selefi Clinton’a 42 adını takmış. Bu da böyle bir sistem. Kraliyet ailelerinden daha istikrarlı. Adamlar, 217 senede 42 tane başkan değiştirmişler, biz 70 yılda 59. hükümeti kurmuşuz. Ne yapalım, sistem farklı demek, bizi bir yere götürmüyor. Biz hep diken üstünde oturuyoruz, yarın ne olacak hesabı bile yapamıyoruz. Onlar takvime bakınca 40 sene sonra seçimlerin hangi ayda, hangi günde yapılacağını hesap edebiliyorlar.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT