BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Belgelerle Çanakkale

Belgelerle Çanakkale

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nce hazırlanan “Osmanlı Belgelerinde Çanakkale Muharebeleri” adlı kitapta İngiliz ve Fransızlar’ın boğucu gaz içeren mermiler kullandığına dair belgeler yer alıyor.



> İnan Arvas Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nce hazırlanan ‘’Osmanlı Belgelerinde Çanakkale Muharebeleri I’’ adlı kitap, tanıtıldı. Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı’nın Sultanahmet’teki binasında gerçekleştirilen tanıtımda konuşan Başbakanlık Devlet Arşivleri Daire Başkanı Dr. Önder Bayır, savaşın zor şartlar altında kazanlığını söyledi. Mevcut kayıplar üzerinde duran Bayır, “Savaş sırasında hastaneler zarar görmüş, hastaların bulunduğu mekanlar bombalanmış ve boğucu gazlar kullanılmıştı. Tam manasıyla çetin bir harbin ceyeran ettiği Çanakkale’de zaferle çıkmak gerçekten tarihin de pek şahit olmadığı bir destandı.” diye konuştu. Türk, Kürt, Arap aynı safta... Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Mustafa Budak ise Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Savaşı’na bir emrivakiyle girdiğini ve zaferle çıktığını ifade etti. Çanakkale savaşı’nı gerçek bir zafer olarak niteleyen Budak, “ Çanakkale özellikle 1878-79 Çarlık Rusya ile Osmanlı arasındaki savaştan sonra giderek sınırları küçülen ve topraklarını kaybeden ve bununla kalmayıp bir varlık mücadelesi noktasına gelen bir milletin mücadelesinin adıdır. Yine aynı şekilde Çanakkale milli mücadeleyi gerçekleştiren kadroların adeta staj yaptığı ve askerlik hünerlerini göstererek tecrübe kazandığı bir savaştır.” dedi. Çanakkale savaşının her evresinden dersler çıkarılması gerektiğini ifade eden Budak, “Burada mücadele eden her asker farklı ırk ve farklı sosyal kökenden gelmişti. Bir çoğumuz Gelibolu’daki mezarlıkları ziyaret etmişizdir. Gelibolu ziyaretlerimden birinde gördüğüm bir tablo bugün bize ders çıkartmamız gerekecek ölçüdeydi. Mezarın bir tarafında Kerkük doğumlu bir asker yatmaktaydı, yanında bir Medine’li bulunuyordu onun altında ise bir Batmanlı şehid yatmaktaydı. Yani 1915’te bir Türk, bir Arap ve birde Kürt aynı dava için bir safta bulunmuşlardı ve zafer işte bu inanç çerçevesinde kazanıldı. Her halde bu izlenen manzara fazla söze gerek bırakmıyor” diye konuştu. Osmanlı arşivlerinden derlenen belgelere göre, Çanakkale Savaşı’nda İngiliz ve Fransızların ‘’boğucu gaz içeren mermiler’’ kullandıklarını belirten Budak, bunun, Lahey Sözleşmesi ve Lahey Yönetmeliği’ne göre Fransız ve İngilizlerin savaş hukukunu ihlal ettiğini ortaya koyduğunu anlattı. Yaklaşık 5.5 ayda tamamlanan kitabı hazırlayanlardan Mustafa Albayrak da savaşa ilişkin belgelerde, ‘’boğucu gaz yayan mermi’’ kullanıldığına ilişkin bilgilerin varolduğuna işaret ederek, bu gazları soluyan bazı askerlerin bayıldığı, çok teneffüs edildiğinde ölümlere neden olduğuna ilişkin bilgilerin de bulunduğunu kaydetti. Çanakkale Savaşı’nın geçmişine dair yayımlanan gerçek dışı iddialara da bir cevap niteliğinde olan kitap, bir çok bilgi ve belgelerde gizli kalmış gerçekleri gün yüzüne çıkarıyor. Çanakkale zaferinin 90. yıldönümü münasebetiyle hazırlanana eserde, 10 Ağustos 1914 ile 31 Ağustos 1915 tarihleri arasındaki olayları anlatan belgeler yer alıyor. İddialara cevap veriyor Kitap’ta, harekatlar ve deniz zaferleri ile ilgili yurt içi ve yurt dışı tebrikleri, erlerin terfileri ve ödül almaları, günlük savaş raporları, düşmanların cephe dışında kalan köylerin ve kasabaların bombalanması, sivil deniz araçlarımızın batırılması, domdom kurşunu ve boğucu kimyasal gaz yayan mermilerin kullanılması gibi konular belgeleriyle sunuluyor. Çanakkale Savaş’ını takip eden gazetecilerin yazdıkları rapor, mektup ve günlüklerinde yer aldığı eser, düşman askerlerinin ve denizaltılarının faaliyetleri sebebiyle zarara uğrayan sivil halka yapılan yardımların belgelerini içeriyor. 696 sayfadan oluşan ve gelecek aylarda 2. cildi de yayınlanacak ‘’Osmanlı Belgelerinde Çanakkale Muharebeleri I’’ adlı kitapta yer alan belgelerden oluşan bir sergi de Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı’nın Sultanahmet’teki binasında görülebilir.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT