BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Entelektüel Meclis / Suavi Kemal Yazgıç / TBMM HANGİ ŞARTLARDA KURULDU?

Entelektüel Meclis / Suavi Kemal Yazgıç / TBMM HANGİ ŞARTLARDA KURULDU?

Uzun yıllar süren bir dizi savaşta eğitimli nüfusun önemli bir bölümünü şehit vermiştik. Cumhuriyetin kurulduğu 1920’li yıllarda 6 yaşından daha büyük nüfusun yüzde 89.4’ü okuma yazma bilmemektedir. Buna karşılık tüm mebusların yüzde 25’i bir üniversite bitirmiş, bir çoğu bu ayarda medreselerden mezun olmuştu. Mebusların neredeyse % 60’ı yabancı dil biliyordu.



İlk Büyük Millet Meclisi’nin toplandığı yapı Ankara’da Ulus Meydanı’nda istasyona giden caddenin başındadır. Bugün Kurtuluş Savaşı Müzesi olan bu yapı, tek katlıdır. O yıllarda ülkemiz yokluk, yoksulluk içindeydi. Milletvekillerinin oturduğu sıralar bir okuldan getirildi. Meclis gaz lambası ile aydınlanıyor, soba ile ısınıyordu. Top seslerinin Ankara’da duyulduğu zamanlarda bile meclis düzenli toplandı. 23 Nisan 1920’de toplanan ve İstanbul’da işgal güçleri tarafından dağıtılan Mebusan Meclisi’nden gelen 90’ın üzerindeki mebusa ilave olarak, 125 devlet memuru, 53 asker, 53 din adamı ve tüccar, çiftçi ve hukukçudan oluşan kadrosuyla çalışmalarına başladı. Mustafa Kemal, 24 Nisan 1920’de Meclis Başkanı seçildikten sonra, teşekkürlerini ifade ederek ilk meclis konuşmasını yaptı. Meclisin ve hükümetin başkanı 23 Nisan 1920’de kurulan yeni Meclis, 1 numaralı kararı ile kendi kuruluşunu düzenledi. Kapatılan İstanbul Meclis-i Mebusan’ın bir kısım üyeleri, yeni kurulan meclise katılma yetkisini 1 numaralı karar ile kazandı. 23 Nisan 1920’de kurulan Büyük Millet Meclisi yasama ve yürütme, zaman zaman da yargı yetkisini elinde topluyordu. Milletin tek temsilcisi sıfatıyla da kuvvetler birliği sistemini benimsedi ve bir Meclis Hükümeti sistemi kuruldu. Bu sistemde Meclis Başkanı aynı zamanda Hükümet Başkanı idi. Devlet Başkanlığı makamı olmayan sistemde hükümeti teşkil eden üyeler vekil diye adlandırılıyordu. 23 maddelik anayasa Beş gün sonra 25 Nisan 1920’te yedi kişilik bir icra heyeti seçildi. Bu heyet Mustafa Kemal Paşa başkanlığında yeni hükümetin kurulmasına kadar ülkeyi yönetecekti. 3 Mayıs 1920’de çıkarılan kanunla yeni hükümetin kurulmasına ve vekillerin seçilmesine karar verildi. Mustafa Kemal Paşa, aynı zamanda İcra Vekilleri Heyetinin de başkanıydı. TBMM’nin yaptığı ilk Anayasanın görüşmeleri ise 19 Kasım 1920’de başladı ve 20 Ocak 1921 günü yapılan oylamayla kabul edildi. Böylece millî egemenlik ilkesine dayalı ilk Anayasa yürürlüğe girdi. Cumhuriyetin ilanından sonra kabul edilen 1924 Anayasası’na kadar yürürlükte kalacak olan 1921 Anayasası kabul edildiği olağanüstü şartlara paralel olarak günün temel ihtiyaçlarını karşılamaktan ibaret bir yapısı vardı. Sadece 23 maddeden oluşan kısa bir metin olan 1921 Anayasası’nın ilk dokuz maddesi devletin dayandığı temel ilkeleri sayıyordu. %94 okur yazar değil Uzun yıllar süren bir dizi savaşta eğitimli nüfusun önemli bir bölümünü şehit vermiştik. Sırf Çanakkale savaşında şehit olan yedek subayların sayısının on binlerle ifade edildiği düşünülürse, kaybın büyüklüğü daha net bir şekilde anlaşılabilir. Nitekim Cumhuriyetin kurulduğu 1920’li yıllarda 6 yaşından daha büyük nüfusun yüzde 89.4’ü okuma yazma bilmemektedir. Buna karşılık ilk mebusların istatistik bilgilerine bakınca ilk Meclis kimsenin tahmin edemeyeceği kadar entelektüel yönü güçlü mebuslardan oluştuğu daha net bir şekilde anlaşılabilir. Tüm mebusların yüzde 25’i bir üniversite bitirmiş, bir çoğu bu ayarda medreselerden mezun olmuştu. Mebusların neredeyse % 60’ı yabancı dil biliyordu. Bunların yarısı da birden fazla dil biliyordu. O zamanki eğitim durumu göz önüne alındığında Meclis’in entelektüel seviyesi son derece yüksekti. Kiremitsiz binaya KÜTÜPHANE Meclisin öncelikleri dikkate alınırsa vekillerin entelektüel seviyesi daha iyi anlaşılabilir. Aydın milletvekili Mazhar Bey’in 28 Eylül 1920’de verdiği önergenin oybirliğiyle kabul edilmesi doğrultusunda kurulan kütüphane, Osmanlı dönemindeki Meclis-i Ayan ve Meclis-i Mebusan’ın kütüphanelerinde yer alan kitaplarla zenginleştirildi. 82 yıllık süreçte, dünyanın en önemli parlamento kütüphanelerinden biri haline geldi. Kütüphanenin hangi imkan ve imkansızlık dairesi içinde seçildiğini anlaşılmazsa ona tanınan önceliğin değerini tam idrak edemeyebiliriz. Nitekim İsmet Bodur’un verdiği bilgiye göre; TBMM’nin binası yapılmış; ancak parasızlıktan çatının örtülmesi için kiremit alınamamıştı. Milletvekillerine bazen bir, bazen iki çeşit yemek çıkmaktaydı. Ancak Mazhar Bey’in önergesi doğrultusunda ‘kütüphane projesi’ derhal hayata geçirildi. Genel Kurul tutanaklarına yansıyan ifadelerde, devlet yönetiminin en önemli girdisinin ‘doğru bilgi’ olduğu vurgulandı, bunun kaynağının da kütüphane olduğuna işaret edildi. Burada, Türkiye’de yayınlanan tüm yazılı eserlerin örneklerini, her gün dünyanın farklı bölgelerinde yayınlanan 17 gazeteyi ve bugüne kadar ülkemizde yayınlanan tüm gazetelerin, bütün sayılarını bulmak mümkün. Öyle ki, ilk Türk gazetesi Takvim-i Vekai’nin 1 Kasım 1831 tarihli ilk sayısına da ulaşılabiliyor. Bugün TBMM Kütüphanesi, Atatürk’ün ve ülkeyi kuran diğer insanların kitaba verdikleri önemi açıkça sergiliyor. - BİTTİ -
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 103235
    % 2.07
  • 4.7171
    % 0.01
  • 5.5018
    % -0.57
  • 6.2889
    % -0.17
  • 197.827
    % 0.14
 
 
 
 
 
Reklamı Geç
KAPAT