BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Geçtiğimiz 15 yılda para yatırıma değil faize gitti

Geçtiğimiz 15 yılda para yatırıma değil faize gitti

Faiz dışı fazla rakamını 1990 yılından bu yana 13 bin katın üzerinde artıran Türkiye’nin bütçe açığı 2 bin 529 kat yükseldi. Söz konusu dönemde faiz ödemelerine yatırım harcamalarından 5 kat fazla para harcandı



ANKARA - Türkiye 1970’li yıllardan itibaren kronik enflasyonla, bütçe açığı ve yüksek oranlı borçlarla boğuştu. Son yıllarda alınan tedbirlerin bir sonucu olarak ulaşılan siyasi ve ekonomik istikrar, kronik enflasyonu, dev bütçe açıklarını azalttı. Son dönemde ise bütçe fazla vermeye başladı. Son 15 yıllık dönemde yaşadığı 1267 katlık (% 126 bin 700) enflasyona karşılık, faiz dışı fazla rakamını 13 bin 131 kat (% 1 milyon 313 bin 140) artırdı, ancak yine de bütçe açığının 2 bin 529 kat (% 252 bin 952) artışını engelleyemedi. Bütçe açığı bitecek Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) verileri baz alınarak yapılan hesaplamaya göre, 1990-2004 döneminde faiz dışı fazla rakamı, 2 milyon YTL’den 26 milyar 264 milyon YTL’ye çıkarken, konsolide bütçe açığı 11.9 milyon YTL’den 30 milyar 113 milyon YTL’ye yükseldi. Aynı dönemde bütçe açığının gayri safi milli hasılaya (GSMH) oranı da % 3’ten, % 137’lik artışla % 7.1’e çıktı. Buna karşılık, yaşanan krizler sonrası önemli hale gelen faiz dışı fazla rakamı % 0.5’ten % 6.1’e kadar yükseldi. Bugün ise faiz dışı fazla hedefini tutturan, bütçesi fazla veren ekonomi yönetimi, önümüzdeki dönemde denk bütçe hedefiyle 3 yıllık plan hazırlayacaklarını belirtiyorlar. 1990 yılında faiz ödemelerinin yapılan yatırımlara oranı % 156.9 seviyesinde bulunurken, 2004 yılı sonunda bu rakam % 590’a kadar fırladı. Faizin toplam harcamalar içindeki payı da % 20.8’den, % 37.4’e kadar çıktı. 1990 yılında bütçe gelirlerinin % 25.3’ü faize ayrılırken, 2004 sonuna gelindiğinde bu oran % 46.7’ye yükseldi. Borç faizlerine 1990 yılında 13.9 milyon YTL ayıran Türkiye, 2004 yılında 56.4 milyar YTL ödedi. Vergi yükü arttı Toplanan vergilerin toplam harcamalara oranında ise küçük bir düşüş görülüyor. Nitekim 1990 yılında toplanan vergiler harcamaların yüzde 67.6’sını karşılarken, bu oran 2004 yılında yüzde 66.8’e indi. Buna karşılık vergi gelirlerinin faiz dışı toplam harcamalara oranında önemli bir iyileşme görüldü. Nitekim, dönem başında vergi gelirleri ile faiz hariç harcamaların yüzde 103.8’ini karşılayan Türkiye, bu oranı dönem sonunda yüzde 127.7’ye yükseltmeyi başardı. 1990 yılında 45.4 milyon YTL vergi toplayan Türkiye, bunu 2004 sonunda 90.1 milyar YTL’ye çıkardı. Harcamalar ise 68.3 milyon YTL’den 141 milyar YTL’ye çıktı. Söz konusu dönem başında milli gelirin yüzde 11.4’ü oranında vergi toplayan Türkiye’de bu rakam 2004 yılında yüzde 23.6’ya kadar yükseldi. Sigara ve benzin gibi ürünlerden alınan dolaylı vergilerin milli gelire oranı 1990’da yüzde 5.5 iken 2004 yılında bu rakam yüzde 16.3’e kadar ulaştı. TÜRKİYE’NİN 15 YILINA BAKIŞ Değerler 1990 2004 Değişim (Yüzde) Bütçe açığı (Milyon YTL) -11.9 -30,113.2 252,952 Faiz dışı fazla (Milyon YTL) 2.0 26,264.8 1,313,140 Bütçe açık/GSMH (Yüzde) -3.0 -7.1 137 Faiz dışı fazla/GSMH (Yüzde) 0.5 6.1 1,120 Faiz/Yatırım (%) 156.9 590.0 276 Faiz/Toplam harcama (%) 20.8 37.4 80 Faiz/Bütçe gelir (%) 25.3 46.7 85 Vergi/Toplam harcama (%) 67.6 66.8 -1 Vergi/Faiz dışı topla.harcama (%) 85.3 106.6 25 Toplam gelir/harcama (%) 82.2 80.0 -3 T.gelir/Faiz dışı Topl.harc. (%) 103.8 127.7 23 Vergi/GSMH (%) 11.4 23.6 107 Dolaysız vergiler/GSMH (%) 6.0 7.3 22 Dolaylı vergiler/GSMH (%) 5.5 16.3 196
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT