BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Kitap hastanesi

Kitap hastanesi

Paha biçilemeyen nadide el yazmaları İstanbul’daki tarihi Süleymaniye Kütüphanesi bünyesinde kurulan ve bir anlamda “Türkiye’nin ilk kitap hastanesi” niteliğini taşıyan ‘Cilt ve Patoloji Servisi’nde tedavi ediliyor...



> Tolga Uslubaş El yazması kitapların mum ve çıra isinden yapılan mürekkebi alkolle bile çıkmıyor; hakiki deri ciltli kitapların yumurta akı ve şapla güçlendirilen yapraklarını kurt yiyemiyor. Eski kitapların yazıldıktan sonra yüzlerce yıl yıpranmadan korunarak bugüne gelmesinde, mum ve çıra isinden yapılan mürekkebi, hakiki deri cildi ve yumurta akıyla güçlendirilen yapraklarının önemli rolü var ama bunca yılın yükünü o kitaplar da bir yere kadar taşıyabiliyor. Belli bir noktadan sonra, başta rutubet ve zararlı böceklerden dolayı bu ata yadigârı yazmalar yırtılıyor, kirleniyor, dağılıp solmaya yüz tutuyor. Klasik tarzda ciltleniyor İşte bu paha biçilmez eserlerin tamir edilip eski haline dönüştürüldüğü tek adres ise dünyanın en zengin yazma eser koleksiyonuna sahip olan Süleymaniye Kütüphanesi. Kütüphaneye bağlı olarak 1956 yılından bu yana hizmet veren ‘Cilt ve Patoloji Servisi’, zamanın yıpratıcı tesiriyle el yazması altın varaklı yaprakları kırılır hale gelmiş, cildi bozulmaya başlamış, tezhip ve cetvelleri, şirazeleri bozulup dağılmış, rutubetten yaprakları pamuklaşmış veya mantar oluşmuş, böcekler tarafından tahrip edilmiş kıymetli yazma eserler orijinallerine uygun olarak titiz bir restorasyona tabi tutuluyor. Buraya gelen hasta eserler uzmanlar tarafından gazlama ya da ilaçlama yoluyla önce dezenfekte ediliyor. Onarımları biten kitaplar dikişleri yapılıp, şirazeleri de örüldükten sonra ciltleme bölümüne sevkediliyor. Buraya gelen kitaplar da, tamamen devrinin özelliklerine uygun şekilde, klasik tarzda ciltleniyor. Mekan büyüyecek Kısaca “kitap hastanesi” olarak bilinen merkezle ilgili bilgi aldığımız Süleymaniye Kütüphanesi Müdürü Dr. Nevzat Kaya, 67 bini elyazması, 49 bin 663’ü ise eski harfli basma kitaptan oluşan 117 bin 22 eserin neredeyse yüzde 30’unun tamire ihtiyacı olduğunu söylüyor. Daha geniş bir kadro ile bu konu üzerine eğinilmesi gerektiğini savunan Kaya, bu merkezin yakın zamanda büyütülerek kitap hastalıklarının araştırılacağı ve tedavilerinin yapılacağı Orta Asya ve Balkanların en büyük kitap hastanesine dönüştürüleceği müjdesini veriyor. Şu an kütüphane bünyesinde dar bir mekânda çalışmalarını sürdürüldüğünü kaydeden Kaya, “Kültür ve Turizm Bakanlığı, Süleymaniye Külliyesi içinde bulunan ve yıllardır boş olarak duran Darüşşifa’yı, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden satın aldı. Tamirat aşaması bittikten sonra burası kitap hastalıklarının araştırıldığı ve tedavilerinin yapıldığı kitap hastanesine dönüştürülecek” diyor. UNESCO’dan destek var Dünyada emsallerine pek sık rastlanmayan bu mekân, UNESCO’nun da dikkatini çekmiş. Kitap Hastanesi’ni kültür kütüğüne kaydeden UNESCO, Süleymaniye Kütüphanesi’yle ortak çalışmak için proje bile sunmuş. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve IRCICA’nın da desteklediği çalışma sonrası 2 patoloji uzmanı rapor vermiş. Henüz kesinleşmese de kütüphanenin bünyesinde uzman kadro yetiştirmek amacıyla “Uluslararası Kitap Hastanesi” okulu kurulması düşünülüyor. Bu konuda Japonlarla da iş birliği içinde olduklarını kaydeden Kaya, yakında Japon bir firmadan gelecek uzman ekiplerle yeni teknikler üzerinde çalışacaklarını söylüyor. Şimdilik çok kalabalık olmasa bile yetişmiş uzman kadrolarla çalışmalar sürüyor ve Kaya’ya göre en önemli konu ise uzman kadroların yetiştirilmesi. Yazma eserleri olduğu sürece bu çalışmaların devamlılık arzedeceğini kaydeden Kaya, “Avrupalıların ‘yazma ambarı’ diye tarif ettikleri ülkemizde kitap hastanesine gerçekten eserlerimizi korumak için elzem olan bir adres. Şimdiye kadar paha biçilmez yüzlerce el yazması nadide eser yenilendi ve geleceğe bir kültür mirası olarak bırakıldı ve bu süreç devam edecek” diyor. Bir emsali daha yok Süleymaniye Kütüphanesi’nin paha biçilmez koleksiyonundaki emsalsiz kitaplar, sadece Türk ve İslam araştırmacılarının değil, dünyanın her köşesinden gelen bilim adamları, özellikle “Şarkiyatçılar” ve “Türkiyatçılar”ın ilgisini çekiyor. Süleymaniye Kütüphanesi’nin koleksiyonunu teşkil eden eserler arasında Fatih Sultan Mehmed, Sultan II. Beyazıt, Sultan I. Mahmud, Sultan I. Abdülhamid, Sultan I. Ahmed ve Sultan III. Ahmed gibi padişahlara ait yazmalar bulunuyor. İbn-i Sina’nın ‘Kitabu-s Şifa’ ve ‘el Kanun Fi’tıbb’ı, Piri Reis’in ‘Kitabül Bahriye’si, dünyanın ilk botanik kitabı olan Discorides, İdirisi ve Biruni’nin kitapları, Yunus Divanı’nın en eski nüshası olan “Atabetü’l-hakayik” bulunuyor. Kütüphane; bağış ve müzayedelerden satın alma yollarıyla her geçen gün büyümeye devam ediyor. Süleymaniye Külliyesi’nin “Evvel” ve “Sani Medreseleri”, “Sıbyan Mektebi”nden meydana gelen bölümü 1918 yılından bu yana Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler Genel Müdürlüğü’ne bağlı Süleymaniye Kütüphanesi olarak kullanılıyor. Bu tarihten itibaren camilerde ve Anadolu’nun çeşitli il ve ilçelerinde bulunan yazma eser koleksiyonları Süleymaniye Kütüphanesi’nde toplanmaya başlandı. 40 bin eser dijital ortamda Süleymaniye Kütüphanesi’nin önemli bir yanı yazmaların dijital ortama atılmasıyla ilgili. Önceleri mikrofilme kaydedilen kitaplar dijital sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte artık taranıp bilgisayar ortamında okunabiliyor. Hedef, kitap hastanesinde olduğu gibi kitapları daha iyi koruyabilmek. Bu amaçla kütüphaneyi iki yıl içinde bir uçtan diğerine bilgisayarlarla donatan Nevzat Kaya, günde ortalama 22 bin sayfa, bu güne kadar ise 40 bin elyazmasını bilgisayar ortamına aktarıldığı söylüyor. İki yıl içinde kütüphanedeki bütün eserlerin dijital ortama aktarılacağını söyleyen Kaya, bu çalışmaların sadece Süleymaniye’den ibaret olmadığını Türkiye’deki diğer yazma eselerin de büyük bir hızla dijital ortama aktarıldığını kaydediyor. Konya, Çorum, Kütahya, Kastamonu, Erzurum, Diyarbakır, Manisa ve Edirne’de çalışmaların hızla devam ettiğini vurgulayan Kaya, yakın zamanda ülkemizdeki hemen her yazma eserin dijital ortama aktarımının biteceğini söylüyor.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 102459
    % 0.88
  • 5.6399
    % -0.71
  • 6.3294
    % -0.71
  • 7.0547
    % 0.08
  • 260.991
    % -0.06
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT