BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > İlk kriter estetik

İlk kriter estetik

Metin Celâl, edebiyat çevrelerinde son yıllarda hazırladığı antolojilerle tanınıyor.



Metin Celâl, edebiyat çevrelerinde son yıllarda hazırladığı antolojilerle tanınıyor. Son olarak hazırladığı “Çağdaş Türk Edebiyatı Öykü Antolojisi” ile Eray Canberk’le birlikte düzenlediği “Çağdaş Türk Edebiyatından 199 Şairden 199 Şiir” çalışmasıyla dikkat çekti. Celâl ile çalışmaları ve antolojilerin önemi üzerine konuştuk. Edebiyat dünyasına ilk adımın genelde antolojiler aracılığıyla atıldığı ifade ediliyor. Bu konudaki düşünceleriniz... CELAL: Sanırım daha eski yıllarda öyle bir şey varmış. Amatör şairler, yazarlar ilk yapıtlarını antolojilerde yayımlar, oralarda dikkati çeker, tanınırlarmış. Ama günümüzde böyle bir olgudan söz etmek olanaksız. Yine amatör düzeyde antolojiler hazırlanıyor ama, yayın hayatı o denli yoğun ki bu antolojilerin dikkati çekmesi mümkün görünmüyor. Günümüzde ilk adımın atıldığı yer edebiyat dergileri. Oralarda yayınlanıyor ilk ürünler. Şairler pişiyor, ustalaşıyor... ANTOLOJİDE HEDEF Bugün antolojilerin okuyucuyu kaynaklara götüren yolun başlangıcında olduğu söylenebilir mi? CELAL: Kuşkusuz bir antoloji hazırlanırken en önemli amaç okuyucuyu edebiyata, şiire ısındırmak. Edebiyatla, şiirle yeni yeni tanışan okuyuculara bir kılavuz olur diye düşünüyorum antolojileri... Antolojilerde, o türün en yetkin örneklerine ulaşacakları, şairleri yazarları tanıyacakları için, kendilerine yakın gelen eserleri daha kolay tespit edebilir onlara yönelebilirler. Benim antoloji hazırlarken en önemli hedefim budur. Antolojiyi düzenleyenlerin seçme isabetliliği, antoloji okuyucusunun beklentileriyle her zaman çakışır mı? Yoksa okuyucunun bazen hayâl kırıklığına uğrayabiliyor mu? CELAL: Bu antolojiyi hangi niyetle hazırladığınıza bağlı. Tabii, okuyucunun da hangi niyetle okuduğuna... Siz antolojiyi hazırlarken estetik kıstasları gözönüne alıyorsanız, şiiri, edebiyatı bu bakış açısından tümüyle kucaklamaya çalışıyorsanız beklentilerin büyük bir oranda çakıştığını göreceksiniz. Zaten estetik, sanat temelinde hazırlanan antolojilere baktığınızda seçilen yazarların -şairlerin çakışması bir yana neredeyse aynı örneklerin alınmasının da nedeni budur. EDEBİYAT TARİHİ Antolojilerin işlevi ve kültür hayatımıza katkıları hakkında neler söylenebilir? CELAL: Ülkemizde, edebiyat araştırmacılığı, tarihçiliği pek gelişmediği için antolojiler esas olarak örneklerle hazırlanmış birer edebiyat tarihi niteliği taşıyorlar. Daha da önemlisi, yayınlandıkları tarihte edebiyatın, şiirin nasıl bir görünümde olduğunun anlaşılmasına yardımcı oluyorlar. Bu anlamda önemliler. Çünkü edebiyat tarihinin belgesel kaynaklarını oluşturuyorlar. Her antoloji, onun hazırlayıcısının bakış açısıyla oluşuyor kaçınılmaz olarak. Estetik, sanat ne kadar ağır bassa da sonuçta o antolojiyi hazırlayanın beğenisidir önemli olan. Tek seçici olarak hangi yazarları-şairleri antolojiye alacağına onlardan hangi örneklere yer vereceğine karar verir hazırlayıcı. ÇOK KİTAP BASILIYOR Antolojilerin, özellikle edebiyat dergilerindeki eserleri ve kimi basılıp yayınlanmış kitapları yeniden gündeme taşıdığına ilişkin bir görüş var, buna katılıyor musunuz? CELAL: Doğrudur. Çünkü günümüzde, her şaire, yazara kolayca ulaşmak mümkün değil. Hem çok kitap basılıyor, hem de çok satan kitapların dışındakilerin kitapçı raflarında yer bulması kolay değil. Böyle olunca da bazı aracılara gerek duyuluyor kaçınılmaz olarak. Bu noktada da en önemli yardımcı kuşkusuz antolojiler. Siz çalışmalarınızı yaparken nelere dikkat ettiniz. Hangi ölçüleri gözettiniz? CELAL: İlk kriter tabii ki estetik. Bir şiiri, öyküyü değerlendirirken her zaman estetikten bakılması gerektiğini düşünüyorum. İş bir şairin, yazarın yerine gelince de devreye edebiyat tarihi girer. O yazarın-şairin nerede durduğuna bakılır. Antoloji hazırlamak bir anlamda edebiyat tarihi yazmak gibi bir şey. Belirli tarihi aralıklar ve bir sayfa sınırı var. Ayrıca, antolojiler daha çok ele alınan konuda tam anlamıyla bilgi sahibi olmayan, hatta bilgi edinmek için kolay yolu seçen okuyucuya yönelik çalışmalar. Antolojileri ben, yazarların şairlerin tanıtılmasında birer araç görüyorum. Antoloji bir döneme, bir konuya, bir disipline kuşbakışı bakmak demek. O yüzden bütünü değil anahatları kapsamak durumunda. Bu yüzden de demin dediğim gibi bir takım kıstaslarınız olması gerek. Çünkü çoğaltmak değil elemek durumundasınız.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT