BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Ilk araba vapuru bir Türk’ün eseri

Ilk araba vapuru bir Türk’ün eseri

Dr. Murat Koraltürk’ün hazırladığı “Şirket-i Hayriye” adlı kitaba göre dünyadaki ilk araba vapurunu bir Türk dizayn etti. Bu vapur tam 89 yıl İstanbulluya hizmette bulundu



> İnan Arvas İDO (İstanbul Deniz Otobüsleri)’nin katkılarıyla, araştırmacı Dr. Murat Koraltürk’ün hazırladığı kaynak niteliğindeki Şirket-i Hayriye kitabı, 163 yıllık bir seyahat tarihinin seyrini; belgeleri, resimleri ve bu uzun deniz öyküsünü kahramanlarıyla sunuyor. Kitaptaki bilgilere göre, Boğaziçi’nde ulaşıma rağbetin artmasıyla yolcu taşımacılığı yapacak bir buharlı gemi işletmesine duyulan ihtiyacı gidermek üzere kurulan Şirket-i Hayriye’nin kuruluşu yönünde ilk adımı Ahmet Cevdet ve Fuat Paşa’lar atar. Kurulacak vapur işletmesinin önemini dile getiren layihayı kaleme alarak bu layihayı İstanbul’daki resmi makamlara ileterek Şirket-i Hayriye’nin kuruluşu için ilk girişimde buluşmuş olur. Sultan Abdülmecid Han’ın iradesi ile Şirket-i Hayriye resmen kurulur. Boğaz trafiği artınca... Hüseyin Haki Efendi şirketin müdürlüğüne getirilince şirket adına yeni yeni girişimlerde bulunur. Boğaz’da at, araba ve eşya nakline bir kolaylık bulmak amacıyla İskender Efendi ile şirketin Hasköy’deki fabrikasının sermimarı Mehmed Usta ile başbaşa verip o güne kadar benzeri görülmemiş bir tekne tipi çizer. Bugün araba vapuru dediğimiz, iki tarafından da karaya indirilecek kapakları bulunan, hem ileri hem de geri gidebilen araba vapuru ya da feribot dediğimiz gemilerin gerçek bir prototipidir bu tekne. Ana güvertesi baştan sona dümdüzdür, buraya atlar, arabalar alınacaktır. Yolcuların yeri ise üstteki salondadır. Haki Efendi, çizdikleri eskizleri Mehmed Usta’yla İngiltere’deki Maudslay Sons And Elelds tezgahlarına gönderir. 26 numara verilecek Suhulet (Kolaylık) adlı bu ilk araba vapurunun inşası, 1871 yılında sona erer. Uzunluğu 45.7 m, genişliği 8.5 m olan gemi yandan çarklı ve saatte 7 mil hız yapar. Velhasıl Suhulet 1872 yılında hizmete başlar. Suhulet’in gelişinden memnun olmayan kayıkçılar tüm yolcularını kaybetmiştir. Önceleri Suhulet’in camlarını taşlarlar, kimi zaman ise hiç olmadık yerlerde vapurun karşısına çıkıp durdurmaya çalışırlar. Suhulet ilk seferinde Üsküdar’dan alacağı bir topçu kıtasını karşıya, Kabataş’a geçireçektir. Kayıkçılar hemen kayıklarını yan yana, birbirlerine zincirleyerek iskelenin önünü kapatırlar. Akıllarınca, Suhulet’in gelip iskeleye yanaşmasını engelleyeceklerdir. Ama oradaki topçu bataryasının subayı topları üzerlerine çevirince zincirleri tez elden çözmekten başka çare kalmaz. İşte dünyanın ilk araba vapuru olan yandan çarklı Suhulet, tam 89 yıl hizmet verdikten sonra 1961’de sökülmek üzere satılır.
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT