BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Akdeniz’e vurulan TÜRK MÜHRÜ

Akdeniz’e vurulan TÜRK MÜHRÜ

28 Eylül 1538’de Barbaros Hızır Hayreddin Paşa komutasındaki Türk donanması, Adriyatik Denizi’nde tarihimizin en büyük açık deniz muharebesinde zefere imza atmıştı.



PREVEZE DENİZ ZAFERİNİN YILDÖNÜMÜNÜ KUTLUYORUZ 28 Eylül 1538’de Barbaros Hızır Hayreddin Paşa komutasındaki Türk donanması, Adriyatik Denizi’nde tarihimizin en büyük açık deniz muharebesinde zefere imza atmıştı. Preveze zaferinin 470. yıldönümüdür. Türkler’in bütün tarih boyunca kazandıkları en büyük açık deniz muharebesidir: 28 Eylül 1538. Kapdân-ı deryâ (deniz kuvvetleri komutanı ve deniz bakanı) Barbaros Hızır Hayreddin Paşa’dır. Kaanûnî Sultan Süleyman devridir (1520-1566). Preveze, deniz kuvvetlerimizin günü olarak da kutlanmaktadır. Şanlı donanmamıza denizcilerimize kutlu olsun! Türk deniz kuvvetlerinin kurulması ile -3000 yıllık ordumuza karşılık- ancak 920 yıllıktır. 1080’lerde ilk donanmamızı İzmir’de Anadolu Selçuklu Sultânı Birinci Kılıç Arslan’ın kayınpederi olan Çaka Bey kurdu. Türkiye Selçuklu-Osmanlı devleti dışında başka hiçbir Türk devletinin ciddi deniz kuvveti, donanması yoktur. En kudretlileri bile kara devletidir. Çaka Bey, denizciliğimizin pîri olan amiraldir. Preveze, Yunan Denizi’nde Türk deniz üssü idi. Aynı mevkı’de, 1596 yıl önce, M.Ö. 2 Eylül 31 günü, İlk ve Orta Çağlar’ın en büyük deniz vuruşması geçmişti. Bu Actium muharebesinde Roma Cihan Devleti’nin sahibi belirlendi. Marcus Antonnius’la Kleopatra’nın müttefik donanması, 32 yaşındaki Octavianus’a yenildi ki ilk Roma imparatoru Avgustus’tur. Barbaros’a, 16. yüzyıl Türk deniz üstünlüğünün dehâ sahibi amiralleri eşlik ediyordu: Barbaros-zâde Büyük ve Küçük Hasan Reisler (her ikisi de Hasan Paşa oldu), Sâlih Reis (Paşa), Turgut Reis (Paşa), coğrafya ve matematik bilgini Seydi Ali Reis, Sinan Reis, Murad Reis... Barbaros’un karşısında, müttefik Haçlı donanmasının başında, İspanya büyük -amirali Cenevizli Andrea Doria- bulunuyor. FATİH’İN BÜYÜK HAYALİ Barbaros, Preveze’de iken Kaanûnî Sultan Süleyman, Boğdan (Moldova) seferinde idi. Mısır beylerbeyisi (sonra sadrâzam) Süleyman Paşa ise, Hind Okyanusu donanmamızla Hindistan seferinde... Haritaya bakarsanız, Osmanlı Cihan Devleti’nin harekât sahasının azameti gözlerinizi kamaştırır... Zaferden 17 gün sonra Barbaros’un oğlu Küçük Hasan Bey (sonra Paşa), Cihan Padişahı Sultan Süleyman’ı Moldova dönüşü Tunca üzerinde Yanbolu konağında buldu. Babasının zafer-nâmesini sundu. Zaferin tafsilâtını öğrenmek isteyen padişaha saatlerce anlattı. Vezirler de dinlediler. Cihan Hâkanı, bütün imparatorlukta Preveze için şenlik yapılmasını buyurdu. Çaka Bey ve İzmir kalesi önünde Haçlılar’la vuruşurken şehid düşen (1348) Aydınoğlu Gazi Umur Bey’den sonra Anadolu ‘(Türkiye) denizciliği, Osmanlı devrinde hızla gelişti. Fâtih tahta çıktığı zaman (1451), donanmasının ordusu gibi dünya birincisi olmamasından canı sıkıldı. Cihan devletinin temellerini atabilmek için, en büyük fedakârlıkları göze alarak böyle bir donanma kurdu. 1470’te Osmanlı donanmasını, rakipsiz şekilde dünya birincisi Venedik donanması ile denk hâle getirebildi. Gayretini bir kat artırdı. 1479’a doğru 2 Venedik donanması kuvvetine erişti. Yavuz Sultan Selim’in ağabeyi Sultan Korkut Han, 1512’den önce, çok uzun müddet Ege ve Akdeniz üzerindeki illerimizde hükümdarca valilik yaptı. Türk denizciliğinin gelişmesi, bilhassa korsan (deniz akıncı) sınıfının kurulması için çok çalıştı. Barbaros Kardeşler’i himaye ederek öne çıkardı. Kardeşi Yavuz Sultan Selim, kısa saltanatında (1512-1520) donanmaya da ağırlık vererek, cihan devletini gerçekleştirdi (1517). Yavuz’un oğlu ve halefi Kaanûnî Sultan Süleyman, uzun saltanatı boyunca (1520-1566), bütün Türk tarihinde istisna oluşturarak, donanmaya, ordu ile eşdeğer davranan bir dünya politikasına girdi. Ordu gibi donanmayı da, dünyanın geri kalan deniz kuvvetlerinin toplam gücünün üzerine çıkardı (bugün ABD de aynı durumdadır). İlk dehâ sahibi Osmanlı amirali, Karamanlı (sonra Gelibolulu) Kemal Reis’tir ki 1511’de denizde şehîd oldu. Yeğeni çok ünlü Pîrî Reis (ölm.1555), 16. asrın hârika deniz kartografıdır. DÜNYANIN HER KÖŞESİNDE Kapdân-ı deryâ, Akdeniz, Karadeniz ve Atlantik’ten sorumlu idi. Süveyş veya Hind yahut Mısır Kapdanı, Kızıldeniz ve Hind Okyanusu’na memurdu. Ayrıca Yemen (Aden), Basra, Cidde, Katıyf kapdanları denen amiraller bulunuyordu. Her birinin ayrı filoları vardı. Tuna, Fırat, Nil, Faşa, Kür kapdanlıkları, bu nehirlerdeki ince donanma amiralleri idiler. Hazar Kapdanlığını Derbend ve Bakû üslerinde 1579’da Özdemiroğlu Osman Paşa kurdu. İstanbul Tersânesi (Tersâne-i Hümâyûn), devletin pek çok tersanelerinin en büyüğü idi. 50.000 işçi gemi inşa edip donatıyordu (Schweigger, Tautschland nach Konstantinopel, Nürnberg 1619, s. 154). Atlantik (Atlas Okyanusu) ve İndonezya’ya kadar Hind Okyanusu’nda Osmanlı savaş ve ticaret filoları çok faaldi. MODERN TÜRK DONANMASI Zırhlı modern Türk donanmasının kurucusu, denizciliğe askerliğe olduğu derecede düşkün olan Sultân Abdülaziz’dir (1861-1876). İngiltere ve Fransa’dan sonra dünyanın 3. donanması hâline getirdi. 1875’te donanmamızda 3 oramiral, 6 koramiral, 11 tümamiral, 208 binbaşı, yarbay, albay, 704 yüzbaşı, teğmen, 50.000 efrat, yedekte 1 büyükamiral vardı. En şişkin 1907’dedir: 3 büyükamiral, 5 oramiral, 20 koramiral, 17 tümamiral, 21 albay... Fakat bunların bir kısmı doktor, bir kısmı mühendis amirallerdi (Sâl-nâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmâniyye, 60. Sene, s,327-50). İkinci Meşrutiyet’te İttihatçılar, 1912’de donanmamızda sadece 1 koramiral ve 5 tümamiral bırakmışlardı. En dar kadro budur. 1914’te Osmanlı donanması, deniz kuvvetleri sahibi 27 devlet arasında 9.’luğa düşmüştü. Toplam donanma tonajı 127.097 ton idi (Sâl-nâme, c. 66, 348-50). İngiltere tezgâhlarında parası peşin ödenmiş zırhlılarımızın (Sultan Osman ve Sultan Reşad) teslimi Cihan Harbi çıkınca mümkün olmadı. Bu olay, savaşa katılmamızın sebeplerinden biri olarak gösterilmiştir. DENİZİN KENARINDA Türk tarihinde yakaladığı eşsiz kahramanlıklarla hatırlanan büyük denizci, Kapdân-ı deryâ Barbaros Hızır Hayreddin Paşa, Beşiktaş'ın Boğaz’ı gören şimdiki iskele önündeki meydanda Mimar Sinan tarafından yaptırılan türbede medfun bulunuyor.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 107202
    % 0.35
  • 3.5161
    % -0.05
  • 4.128
    % -0.07
  • 4.518
    % -0.41
  • 145.919
    % -0.07
 
 
 
 
 
KAPAT