BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > The Globalist Seyri Âlem

The Globalist Seyri Âlem

Ar­tan gı­da ve ener­ji fi­yat­la­rı, dik­kat­le­rin tek­rar dün­ya ge­ne­lin­de ar­tan nü­fu­sa odak­lan­ma­sı­na yol aç­tı. Aca­ba Or­ta Do­ğu ve Ku­zey Af­ri­ka’da 2050 yı­lı­na ka­dar nü­fu­sun ne ka­dar art­ma­sı bek­le­ni­yor?



1. Küresel Test Orta Doğu ne kadar büyüyecek? Ar­tan gı­da ve ener­ji fi­yat­la­rı, dik­kat­le­rin tek­rar dün­ya ge­ne­lin­de ar­tan nü­fu­sa odak­lan­ma­sı­na yol aç­tı. Aca­ba Or­ta Do­ğu ve Ku­zey Af­ri­ka’da 2050 yı­lı­na ka­dar nü­fu­sun ne ka­dar art­ma­sı bek­le­ni­yor? A. Yüzde 27 B. Yüzde 36 C. Yüzde 65 D. Yüzde 113 >> A. Yüzde 27. YANLIŞ. Her ne ka­dar As­ya kı­ta­sı ha­li­ha­zır­da dün­ya nü­fu­su­nun yüz­de 57’si­ni ba­rın­dı­rı­yor ol­sa da 2050 yı­lı­na ka­dar nü­fu­sun sa­de­ce yüz­de 27 art­ma­sı bek­le­ni­yor. Bu da, nü­fu­sun yüz­de 9 azal­ma­sı bek­le­nen Av­ru­pa ha­riç, dün­ya­da­ki en dü­şük ar­tış ora­nı. İl­ginç­tir, As­ya’da bek­le­nen nü­fus ar­tı­şı dün­ya ge­ne­lin­de bek­le­nen ar­tış­tan da­ha dü­şük. Yi­ne de nü­fu­su­nun çok­lu­ğun­dan do­la­yı, 2050’ye ka­dar dün­ya nü­fu­sun­da­ki 2.4 mil­yar­lık top­lam ar­tı­şın 1 mil­yar­dan faz­la­sı (yüz­de 43’ü) As­ya kı­ta­sın­da bek­le­ni­yor. Ra­kam­sal ola­rak ba­kıl­dı­ğın­da, 2008’de 3.9 mil­yar olan As­ya nü­fu­su­nun 2050’de 4.9 mil­ya­ra çı­ka­ca­ğı tah­min edi­li­yor. >> B. Yüzde 36. YANLIŞ. BM Nü­fus Da­ire­si’ne gö­re 2050 yı­lı­na ka­dar dün­ya nü­fu­su­nun yüz­de 36 ar­ta­rak 6.75 mil­yar­dan 9.19 mil­ya­ra çık­ma­sı tah­min edi­li­yor. Ku­zey Ame­ri­ka ile La­tin Ame­ri­ka/Ka­ra­yip­ler’de de dün­ya or­ta­la­ma­sı­na ya­kın (sı­ra­sıy­la yüz­de 30 ve 33) ar­tış­lar bek­le­ni­yor. Her iki böl­ge­nin de As­ya’dan da­ha hız­lı bü­yü­me­si bek­le­ni­yor. >> C. Yüzde 65. DOĞRU. Da­ha 1950’de sa­de­ce 83 mil­yon ki­şi­yi ba­rın­dı­ran Or­ta Do­ğu ve Ku­zey Af­ri­ka böl­ge­sin­de bu­gün 361 mil­yon ki­şi ya­şı­yor. Nü­fu­sun 2050’ye ka­dar yüz­de 65 da­ha ar­ta­rak 595 mil­yo­na ulaş­ma­sı bek­le­ni­yor. Böl­ge­de­ki bu ar­tı­şın baş­ta su, gı­da ve iş­siz­lik me­se­le­le­ri ile çev­re prob­lem­le­ri ol­mak üze­re ba­zı sı­kın­tı­la­ra yol aç­ma­sı bek­le­ni­yor. Böl­ge­de­ki ki­mi ül­ke­ler pet­rol fi­yat­la­rı­nın yük­sel­me­si­ne bağ­lı ola­rak ih­ra­cat ge­lir­le­ri­ni önem­li öl­çü­de art­tır­sa­lar da ay­nı du­rum, nü­fu­su da­ha ka­la­ba­lık olan Mı­sır gi­bi di­ğer ba­zı ül­ke­ler için ge­çer­li de­ğil. >> D. Yüzde 113. YANLIŞ. Or­ta Do­ğu ve Ku­zey Af­ri­ka için bek­le­nen sı­kın­tı­lar­dan da­ha faz­la­sı­nın, Af­ri­ka­’nın Aşa­ğı Sah­ra böl­ge­sin­de ya­şa­na­ca­ğı tah­min edi­li­yor. Böl­ge nü­fu­su­nun 2050 yı­lı­na ka­dar iki ka­tı­nı aşa­rak (yüz­de 113’lük bir ar­tış­la) 827 mil­yon­dan 1.8 mil­ya­ra çık­ma­sı bek­le­ni­yor. 1950’de­ki 180 mil­yon­luk nü­fu­suy­la kı­yas­lan­dı­ğın­da 2050’de böl­ge­nin nü­fu­su yak­la­şık 10 ka­tı­na çık­mış ola­cak. 2. ‹lginç Rakamlar 1- Çar­lık dö­ne­min­de Rus­ya, ABD ile bir­lik­te dün­ya pet­rol üre­ti­mi­nin yüz­de 97’si­ni sağ­lı­yor­du. (Wall Stre­et Jo­ur­nal) 2- Gü­neş pa­nel­le­ri en ucuz fo­sil ya­kıt­la­rın (me­se­la pet­ro­lün) sa­de­ce on­da bi­ri ka­dar ve­rim­li. (Ko­pen­hag Kon­sen­sü­sü) 3- Yer­yü­zün­de 7 met­re­ka­re­lik bir alan gün­lük or­ta­la­ma 29 ki­lo­watt sa­at gü­neş ener­ji­si alı­yor. Bu da ti­pik bir Ame­ri­kan evi­nin ener­ji ih­ti­ya­cı­nı kar­şı­la­ma­ya ye­ti­yor. (ABD Ener­ji En­for­mas­yon İda­re­si) 4- 2008 Olim­pi­yat oyun­la­rın­da sa­de­ce 28 spor da­lın­da mü­ca­de­le edil­di. (Pros­pect) 5- 11 Ağus­tos 2008’de Ab­hi­nay Bin­dra, olim­pi­yat­lar­da bi­rey­sel spor­lar­da al­tın ma­dal­ya ka­za­nan ilk Hint­li ol­du. (He­rald Tri­bu­ne) 6- Ja­pon­ya’da­ki ço­cuk nü­fu­su 27 yıl bo­yun­ca sü­rek­li ola­rak düş­tü. (Was­hing­ton Post) 7- Ye­tiş­kin Çin­li­le­rin yüz­de 25’i aşı­rı ki­lo­lu ya da obez. Bu ra­kam ge­le­cek 20 yıl için­de iki­ye kat­la­na­bi­lir. (Ku­zey Ka­ro­lay­na Üni­v.) 8- Dün­yada golf oy­na­yan in­san sa­yı­sı 56 mil­yon. Bu ra­kam gol­fün ana­va­ta­nı olan İn­gil­te­re ve İs­koç­ya’nın top­lam nü­fu­su­na eşit. (Fi­nan­ci­al Ti­mes) 9- 2008 iti­ba­riy­le, ki­şi ba­şı­na çi­ko­la­ta tü­ke­ti­mi­nin en yük­sek ol­du­ğu 16 ül­ke­den 15’i Av­ru­pa’da. Lis­te­de Av­ru­pa dı­şın­da­ki tek ül­ke olan ABD do­ku­zun­cu sı­ra­da. (Ka­li­for­ni­ya Bi­lim­ler Aka­de­mi­si) 10- İlk sı­ra­da ki­şi ba­şı­na yıl­da yak­la­şık 11 ki­log­ram çi­ko­la­ta tü­ke­ti­len İs­viç­re var. (Ka­li­for­ni­ya Bi­lim Aka­de­mi­si) 3. Dudak Okuma Ban Ki-moon Konuşuyor Ban Ki-mo­on, Gü­ney Ko­re Dı­şiş­le­ri Ba­ka­nı iken iş­ko­lik bi­ri ola­rak ta­nın­dı. 33 ay­lık gö­rev sü­re­si bo­yun­ca sa­de­ce bir­kaç gün, o da kı­zı­nın dü­ğü­nü için izin kul­lan­dı. Bir­leş­miş Mil­let­le­rin se­ki­zin­ci ge­nel sek­re­te­ri olan Ban Ki-mo­on, bu gö­rev­de­ki ikin­ci yı­lın­da. 1- Bir­leş­miş Mil­let­ler bu­gün ne ka­dar önem­li? “Gü­nü­müz me­se­le­le­ri Bir­leş­miş Mil­let­le­re ih­ti­yaç du­yu­yor. Sa­de­ce teş­ki­lat ola­rak de­ğil, bir ide­al için de; her­ke­sin iyi­li­ği için ça­lış­ma­sı ide­ali. BM des­tek­çi­le­ri, ka­rar ve­ri­ci­ler, ey­lem­ci­ler ya da du­yar­lı va­tan­daş­lar ola­rak çok önem­li kat­kı­lar­da bu­lu­na­bi­lir­si­niz. Me­se­le­ler za­ten önü­müz­de du­ru­yor.” (Ha­zi­ran 2008) 2- BM, in­san hak­la­rı ko­nu­sun­da ye­ter­li ça­ba­yı gös­te­ri­yor mu? “Gü­ven­lik ve kal­kın­ma, Bir­leş­miş Mil­let­le­rin iki te­mel di­re­ği. İn­san hak­la­rı­nı bu ya­pı­nın üçün­cü di­re­ği ha­li­ne ge­tir­me­li­yiz. Ta­bii bu sa­de­ce ka­ğıt üze­rin­de de­ğil uy­gu­la­ma­da da ol­ma­lı.” (Ocak 2007) 3- BM, ima­jı­nı na­sıl ge­liş­ti­re­bi­lir? “İn­san­la­rın, Bir­leş­miş Mil­let­le­rin il­gi­siz­li­ğin­den bah­set­me­le­ri şevk kı­rı­yor. BM’yi da­ha pro­fes­yo­nel, so­rum­lu ve şef­faf bir ha­le ge­ti­re­rek, da­ha yük­sek etik de­ğer­ler­le bu ina­nı­şı de­ğiş­tir­me­li­yiz.” (Ekim 2006) 4- ABD’nin, Bir­leş­miş Mil­let­ler içe­ri­sin­de­ki ro­lü hak­kın­da ne dü­şü­nü­yor­su­nuz? “BM ve ABD ara­sın­da­ki ya­pı­cı bir or­tak­lı­ğın ge­li­şi­mi, baş­ka­la­rı­nın aley­hi­ne ola­cak şe­kil­de ger­çek­leş­me­me­li­dir. Bir­leş­miş Mil­let­le­rin her bir üye­si, nü­fu­su ya da ör­gü­te ma­li kat­kı­sı ne olur­sa ol­sun se­si­ni du­yur­ma hak­kı­na sa­hip­tir.” (Ocak 2007) 5- Pe­ki ya As­ya? “As­ya, te­va­zu­nun er­dem ol­du­ğu bir yer. Yal­nız bu te­va­zu bir ta­vır­dır; viz­yon ve­ya he­def­ler­le bir ala­ka­sı yok­tur. İra­de ya da li­der­lik ek­sik­li­ği an­la­mı­na gel­mez. Ak­si­ne, iş­le­ri gös­te­ri­şe kaç­ma­dan yap­mak için uy­gu­la­ma­da gös­te­ri­len ses­siz bir ka­rar­lı­lık­tır.” (Ekim 2006) 6- Gü­nü­müz dün­ya­sı­nı ta­ri­hî bir ba­kış açı­sı ile na­sıl ifa­de eder­si­niz? “Ge­çen yüz­yıl­da üç eko­no­mik dö­nü­şü­me şa­hit­lik et­tik. Ön­ce en­düs­tri dev­ri­mi, ar­dın­dan tek­no­lo­ji dev­ri­mi ve son ola­rak da mo­dern kü­re­sel­leş­me dö­ne­mi. Şim­di bir di­ğer bü­yük de­ği­şi­min, ‘ye­şil eko­no­mi ça­ğı­nın’ eşi­ğin­de­yiz.” (Ara­lık 2007) 7- İk­lim de­ği­şi­mi ko­nu­su­nun aci­li­ye­ti ne­re­den ge­li­yor? “İk­lim de­ği­şi­mi su­ni bir şey de­ğil, ger­çek ve biz in­san­lar bu­nun baş so­rum­lu­su­yuz. Şu an bi­le teh­li­ke­nin bü­yük­lü­ğü­nün ve ne ka­dar ya­kın ol­du­ğu­nun far­kın­da olan çok az in­san var.” (Ka­sım 2007) 8- Bu ko­nu­ya en çok ki­min vur­gu yap­ma­sı ge­re­kir? “Bu ko­nu­da he­pi­miz so­rum­lu­yuz. İk­lim de­ği­şik­li­ği sı­nır ta­nı­mı­yor. Üre­ti­le­cek çö­züm­ler de kü­re­sel ol­ma­lı.” (Ka­sım 2007) 9- De­mok­ra­si­nin teh­li­ke­de ol­ma­sın­dan en­di­şe du­yu­yor mu­su­nuz? “Dün­ya­nın ba­zı ke­sim­le­rin­de de­mok­ra­si­nin özü­nü sor­gu­la­ma eği­li­mi var. Ba­zı in­san­lar­da de­mok­ra­si­nin, ha­ya­tı iyi­leş­tir­me­de ba­şa­rı­sız ol­du­ğu şek­lin­de bir dü­şün­ce var. Ba­zı­la­rı da de­mok­ra­si ge­tir­me­nin, dış kay­nak­lı bir si­ya­si mü­da­ha­le an­la­mı­na gel­di­ği­ne ina­nı­yor.” (Ara­lık 2007) 10- Son ola­rak, BM’de­ki ça­lış­ma­la­rı­nız­da si­ze ne reh­ber­lik edi­yor? “Ge­le­cek bi­ze bağ­lı. He­pi­mi­ze dü­şen, to­run­la­rı­mı­za ni­çin ‘doğ­ru şey­le­ri yap­ma­dı­ğı­mı­zı’ sor­durt­ma­mak ve yan­lış­la­rı­mı­zın fa­tu­ra­sı­nı on­la­ra ödet­me­mek­tir.” (Ey­lül 2008) Edi­tör’ün No­tu: “Du­dak Oku­ma”nın her bir bö­lü­mü, so­ru­lar­da be­lir­ti­len ta­rih­ler­de rö­por­taj ya­pı­lan şa­hıs­lar­ca söy­len­miş yak­la­şık on alın­tı içe­rir. Yal­nız, bu sa­de­ce sa­nal bir rö­por­taj­dır. Müm­kün ol­du­ğun­ca, ifa­de edi­len dü­şün­ce­le­re da­ha iyi bir an­lam sağ­la­ya­cak so­ru­lar ek­len­miş­tir.” © 2008 www.theglobalist.com
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT