BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > The Glo­ba­list Seyr-i Âlem

The Glo­ba­list Seyr-i Âlem

Dün­ya nü­fu­su­nun 2008-2050 ara­sın­da yüz­de 35 art­ma­sı bek­le­ni­yor. An­cak bu yük­se­liş tren­di her ül­ke­de ay­nı oran­da bir bü­yü­me ön­gör­mü­yor. Aca­ba mev­cut pro­jek­si­yon­la­ra gö­re 2050 yı­lı­na ge­lin­di­ğin­de aşa­ğı­da­ki ül­ke­le­rin han­gi­si en faz­la nü­fu­sa sa­hip ola­cak?



1. Kü­re­sel Test 100 mil­yon­luk ül­ke­ler ku­lü­bü Dün­ya nü­fu­su­nun 2008-2050 ara­sın­da yüz­de 35 art­ma­sı bek­le­ni­yor. An­cak bu yük­se­liş tren­di her ül­ke­de ay­nı oran­da bir bü­yü­me ön­gör­mü­yor. Aca­ba mev­cut pro­jek­si­yon­la­ra gö­re 2050 yı­lı­na ge­lin­di­ğin­de aşa­ğı­da­ki ül­ke­le­rin han­gi­si en faz­la nü­fu­sa sa­hip ola­cak? A. Rus­ya B. Ja­pon­ya C. Tür­ki­ye D. İran A. Rus­ya DOĞ­RU. Rus­ya ha­li­ha­zır­da 141 mil­yon­luk bir nü­fu­sa sa­hip. BM Nü­fus Da­ire­si tah­min­le­ri­ne gö­re 1.3’lük dü­şük do­ğur­gan­lık ora­nı se­be­biy­le Rus­ya nü­fu­su­nun 2050 yı­lı­na ka­dar yüz­de 24 aza­la­rak 108 mil­yon ol­ma­sı bek­le­ni­yor. Bu da Rus­ya’nın 1950’de­ki 103 mil­yon­luk nü­fu­sun­dan bi­raz faz­la. Bu du­ru­mun esas se­be­bi dü­şük do­ğur­gan­lık ora­nı ol­mak­la be­ra­ber bir di­ğer fak­tör de özel­lik­le Rus er­kek­le­ri­nin or­ta­la­ma ömür­le­ri­nin dü­şük ol­ma­sı (59 yıl). B. Ja­pon­ya YAN­LIŞ. 21. yüz­yı­lın or­ta­sı­na gel­di­ği­miz­de Ja­pon­ya’da da nü­fu­sun kes­kin bir şe­kil­de azal­ma­sı bek­le­ni­yor. Tah­min­le­re gö­re mev­cut 128 mil­yon Ja­pon nü­fu­su 2050’de yüz­de 20’lik bir dü­şüş­le 103 mil­yon ola­cak. Bu du­ru­mun te­mel se­be­bi, Rus­ya’da ol­du­ğu gi­bi ka­dın ba­şı­na dü­şen ço­cuk sa­yı­sı­nın uzun sü­re­dir 2’nin al­tın­da ol­ma­sı. Ja­pon­ya’da ka­dın­lar­da 86, er­kek­ler­de 79 yıl olan or­ta­la­ma ömür Rus­lar’dan çok da­ha faz­la ol­sa da, Ja­pon­lar’ın ça­lış­ma ya­şın­da­ki nü­fu­su Rus­lar’dan da­ha dü­şük se­vi­ye­de. Ja­pon­ya’da 83 mil­yon olan 15-64 yaş ara­sı ça­lı­şan nü­fu­sun 2050’de 52 mil­yo­na ge­ri­le­me­si bek­le­ni­yor. C. Tür­ki­ye YAN­LIŞ. 1950’de Tür­ki­ye’nin nü­fu­su sa­de­ce 21 mil­yon­du. 2007’de 75 mil­yo­na yük­sel­di; 2050 yı­lın­da da 99 mil­yo­na ulaş­ma­sı bek­le­ni­yor. D. İran YAN­LIŞ. İran’ın mev­cut nü­fu­su 73 mil­yon. 2050 yı­lı­na ka­dar yüz­de 37 ar­tış­la 100 mil­yo­na ulaş­ma­sı bek­le­ni­yor. Nü­fus yo­ğun­lu­ğu açı­sın­dan ba­kıl­dı­ğın­da 2050’de İran’da ki­lo­met­re­ka­re­ye 61 ki­şi dü­şü­yor ola­cak. Bu ra­kam Tür­ki­ye’de 126, Ja­pon­ya’da ise 271 ki­şi. Bun­la­rın ak­si­ne Rus­ya’da­ki nü­fus yo­ğun­lu­ğu, tah­min­le­re gö­re sa­de­ce 6 ki­şi ola­cak. Rus­lar’ın yüz­de 25’in­den faz­la­sı, ül­ke top­rak­la­rı­nın sa­de­ce yüz­de 4’ünü oluş­tu­ran fe­de­ral böl­ge­ler­de ya­şı­yor. Rus­ya’nın yüz­de 75’ini oluş­tu­ran Si­bir­ya ve da­ha do­ğu­da­ki böl­ge­ler­de ise nü­fu­sun sa­de­ce yüz­de 21’i otu­ru­yor. 2. İl­ginç Ra­kam­lar 1- Bu­gün 6.7 mil­yar olan dün­ya nü­fu­su­nun 2050’de 9.2 mil­ya­ra yük­sel­me­si bek­le­ni­yor. An­cak bu ar­tı­şın tah­mi­nen sa­de­ce yüz­de 4’ü Çin’den kay­nak­la­na­cak. (BM Nü­fus Da­ire­si) 2- Kü­re­sel kar­bon­di­ok­sit sa­lı­nı­mı­nın yüz­de 10’u ta­şı­ma­cı­lık sek­tö­rün­den kay­nak­la­nı­yor. Bu sek­tör­de­ki sa­lı­nı­mın yüz­de 41’ini de bi­nek ve ara­zi araç­la­rı oluş­tu­ru­yor. (OECD) 3- ABD’de top­lu ta­şı­ma araç­la­rı­nı dü­zen­li ola­rak kul­la­nan in­san­la­rın ço­ğu yıl­da 50 bin do­lar­dan az ka­za­nı­yor. (Roc­ke­fel­ler Vak­fı) 4- Hin­dis­tan dün­ya­nın dör­dün­cü bü­yük kö­mür re­zer­vi­ne sa­hip. (Fi­nan­ci­al Ti­mes) 5- Ja­pon­ya’da 2007’de en çok sa­tan 10 ro­ma­nın ya­rı­sı cep te­le­fon­la­rı üze­ri­ne ya­zıl­mış­tı. (The Eco­no­mist) 6-   Vi­et­nam’da 1993’de yüz­de 58 olan yok­sul­luk ora­nı 2007’de yüz­de 15’e ge­ri­le­di. (New York Ti­mes) 7- İn­gi­liz ga­ze­te­le­rin­de­ki her beş ha­be­rin üçü, ay­nen ya da bi­raz de­ğiş­ti­ri­le­rek kul­la­nı­lan ba­sın açık­la­ma­la­rı­na da­ya­nı­yor. (Car­diff Uni­ver­sity) 8- Ev­ler­de­ki kli­ma­lar­da kul­la­nı­lan ener­ji­nin yüz­de 30’u nem ora­nı­nı azalt­mak için har­ca­nı­yor. (Was­hing­ton Post) 9- Mar­co Po­lo, Çin’e git­me­ye ce­sa­ret et­me ko­nu­sun­da Av­ru­pa’da ilk ol­ma­dı­ğı gi­bi ken­di ai­le­si için­de bi­le ilk de­ğil­di. (New York Ti­mes) 10- 1253’de Mar­co’nun ba­ba­sı Nic­co­lo ile am­ca­sı Maf­fe­o, Cen­giz Han’ın im­pa­ra­tor­lu­ğu­na ti­ca­ret se­fe­ri dü­zen­le­miş­ler­di. (New York Ti­mes) © 2008 www.theg­lo­ba­list.com 3. Du­dak Oku­ma Ko­fi An­nan’ın aç­lık­la mü­ca­de­le­si Ga­na­lı bir dip­lo­mat olan Ko­fi An­nan, Ocak 1997-Ocak 2007 ara­sın­da BM Ge­nel Sek­re­te­ri ola­rak gö­rev yap­tı. Emek­li ol­du­ğun­dan be­ri de Ken­ya’da­ki iç ça­tış­ma­la­rı so­na er­dir­mek için ça­lış­ma­lar­da bu­lun­du ve Af­ri­ka Ye­şil Dev­ri­mi de­ni­len ta­rım se­fer­ber­li­ği için bir it­ti­fak oluş­tur­du. An­nan’ın dün­ya gı­da kri­zi ve aç­lık­la mü­ca­de­le­de ka­dın­la­rın kri­tik ro­lü­ne da­ir gö­rüş­le­ri­ni su­nu­yo­ruz: 1- Kü­re­sel eko­no­mik kri­zin Af­ri­ka ta­rı­mıy­la ne alâ­ka­sı var? “Dün­ya gı­da kri­zi ulus­la­ra­ra­sı top­lu­ma Af­ri­ka’da­ki aç­lı­ğı bi­ti­rip, bü­yü­me sağ­la­mak için ta­rım­sal ge­li­şi­min şart ol­du­ğu­nu gös­ter­di. An­cak ya­pı­lan ta­ah­hüt­ler he­nüz sağ­lam bir ze­mi­ne otur­muş de­ğiş. Mev­cut fi­nan­sal kriz de po­li­ti­ka­cı­la­rın ver­dik­le­ri söz­le­ri tut­ma ih­ti­mal­le­ri­ni azal­tı­yor.” 2- Ge­liş­miş ül­ke­le­rin ken­di eko­no­mik me­se­le­le­ri­ni çöz­me­ye yö­ne­lik ça­ba­la­rı ni­çin si­zi ha­yâl kı­rık­lı­ğı­na uğ­ra­tı­yor? “Hü­kü­met­ler ve ulus­la­ra­ra­sı fi­nans ku­rum­la­rı, zor du­rum­da­ki ban­ka­la­ra ale­la­ce­le mil­yar­lar­ca do­lar ve­rir­ken ge­liş­mek­te olan dün­ya­da aç­lık ar­tı­yor.” 3- Ama kü­re­sel bir re­ses­yon ih­ti­ma­li de önem­li bir prob­lem de­ğil mi? “Fi­nan­sal kriz, boş dur­mak için ba­ha­ne de­ğil. Ka­rar­lı­lı­ğı­mı­zı ko­ru­ma­lı­yız. Aç­lı­ğı ve yok­sul­lu­ğu bi­ti­re­bi­li­riz. Bu, Af­ri­ka için çok kri­tik ol­du­ğu ka­dar, dün­ya gı­da sis­te­mi­nin sağ­lam ve sağ­lık­lı ça­lış­ma­sı için de çok önem­li. “ 4- Ne tür po­li­ti­ka­lar Af­ri­ka’da­ki kıt­lı­ğı da­ha da ağır­laş­tı­rı­yor? “Sa­de­ce 2006’da OECD ül­ke­le­ri ken­di ül­ke­le­rin­de­ki ta­rı­mı süb­van­se için 363 mil­yar do­lar har­ca­dı­lar; res­mî kal­kın­ma yar­dı­mı­na ay­rı­lan büt­çe ise bu­nun dört­te bi­ri ka­dar.” 5- Süb­van­si­yon­lar ni­çin bir prob­lem? “Dün­ya­nın zen­gin çift­çi­le­ri­ne ya­pı­lan bu des­tek­le­me­ler se­be­biy­le fa­kir çift­çi­le­rin, ken­di ül­ke­le­rin­de bi­le bun­lar­la re­ka­bet et­me­si im­kan­sız ha­le ge­li­yor. Kü­re­sel pa­zar­lar­da re­ka­bet et­me­le­ri çok da­ha zor.” 6- Af­ri­ka’da­ki du­ru­mu da­ha da zor­laş­tı­ran ne? “Bu­gün Af­ri­ka çift­çi­si, tüm risk­le­ri ken­di­si üst­le­nen dün­ya­da­ki tek çift­çi­dir. Ser­ma­ye yok, si­gor­ta yok, fi­yat des­te­ği yok ve hü­kü­me­tin yar­dı­mı da yok de­ne­cek ka­dar az.” 7- Ta­rım ni­çin bu ka­dar önem­li? “Nü­fu­sun ço­ğun­lu­ğu­nun kır­sal böl­ge­ler­de ya­şa­dı­ğı ge­ri kal­mış ül­ke­ler için ta­rım, eko­no­mik bü­yü­me­nin iti­ci gü­cü­dür. Mo­to­ru ateş­le­mek için ger­çek li­der­le­re ih­ti­ya­cı­mız var.” 8- Ne ya­pıl­ma­lı? “Af­ri­ka’nın yi­ye­ce­ği­ni üre­ten ve bü­yük ço­ğun­lu­ğu ka­dın olan on mil­yon­lar­ca kü­çük çift­çi­nin ve­rim­li­li­ği­ni art­tır­ma­ya odak­lan­ma­lı­yız.” 9- Ka­dın­lar ne­den bu ka­dar önem­li? “Af­ri­ka­lı ka­dın çift­çi­ler tar­la­da, ev­de ve ço­cuk ye­tiş­tir­me­de yük çe­ker­ken as­lan pa­yı­nı alı­yor­lar. İş des­te­ğe ge­lin­ce ise en kü­çük his­se on­la­ra dü­şü­yor.” 10- Son ola­rak, Af­ri­ka ül­ke­le­rin­de hü­kü­met­le­re dü­şen gö­rev? “Kü­re­sel gı­da kri­zi Pe­kin’den Ber­lin’e ka­dar bü­tün hü­kü­met­le­ri, ye­ni­den ta­rı­ma ya­tı­rım yap­ma­la­rı ve çift­çi­le­re des­tek ol­mak için ha­re­ke­te ge­çir­di. Af­ri­ka da bu­nu yap­ma­lı.” Edi­tör’ün No­tu: Yu­ka­rı­da­ki alın­tı­lar, Ko­fi An­nan’ın 16 Ekim 2008’de İr­lan­da’nın Dub­lin şeh­rin­de, in­sa­ni yar­dım ku­ru­lu­şu ‘Con­cern Worl­dwi­de’ ta­ra­fın­dan dü­zen­le­nen ulus­la­ra­ra­sı kon­fe­rans­ta yap­tı­ğı ko­nuş­ma­dan alın­mış­tır. “Du­dak Oku­ma”nın her bir bö­lü­mü, so­ru­lar­da be­lir­ti­len ta­rih­ler­de rö­por­taj ya­pı­lan şa­hıs­lar­ca söy­len­miş yak­la­şık on alın­tı içe­rir. Yal­nız, bu sa­de­ce sa­nal bir rö­por­taj­dır. Müm­kün ol­du­ğun­ca, ifa­de edi­len dü­şün­ce­le­re da­ha iyi bir an­lam sağ­la­ya­cak so­ru­lar ek­len­miş­tir.”
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 107202
    % 0.35
  • 3.5161
    % -0.05
  • 4.128
    % -0.07
  • 4.518
    % -0.41
  • 145.919
    % -0.07
 
 
 
 
 
KAPAT