BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > The Globalist Seyr-i Âlem

The Globalist Seyr-i Âlem

G7 ül­ke­le­ri­nin ço­ğun­da güç­lü mer­kez-sağ hü­kü­met­le­rin iş­ba­şın­da ol­ma­sı­na rağ­men 21. yüz­yıl, büt­çe di­sip­li­ni ba­kı­mın­dan he­nüz pek iyi bir dö­nem ola­rak gö­rün­me­di. Aca­ba 2000 yı­lın­dan bu ya­na aşa­ğı­da­ki bü­yük eko­no­mi­le­rin han­gi­si­nin dış bor­cu, yüz­de ola­rak en faz­la art­tı?



1. Küresel Test Borç yığılması G7 ül­ke­le­ri­nin ço­ğun­da güç­lü mer­kez-sağ hü­kü­met­le­rin iş­ba­şın­da ol­ma­sı­na rağ­men 21. yüz­yıl, büt­çe di­sip­li­ni ba­kı­mın­dan he­nüz pek iyi bir dö­nem ola­rak gö­rün­me­di. Aca­ba 2000 yı­lın­dan bu ya­na aşa­ğı­da­ki bü­yük eko­no­mi­le­rin han­gi­si­nin dış bor­cu, yüz­de ola­rak en faz­la art­tı? A. İtalya B. ABD C. Japonya D. Almanya A. İtal­ya. YAN­LIŞ. 21. Yüz­yı­lın ilk se­kiz se­ne­sin­de İtal­ya’nın dış bor­cu yüz­de 26 art­tı. Yük­sek gi­bi gö­rün­se de bu oran di­ğer G7 ül­ke­le­riy­le kı­yas­lan­dı­ğın­da dü­şük ka­lı­yor . Ge­liş­miş 7 ül­ke­nin top­lam bor­cu, 2000-2008 ara­sın­da or­ta­la­ma yüz­de 40 art­tı. Sa­de­ce Ka­na­da’nın bor­cu, büt­çe di­sip­li­ni ve em­ti­a fi­yat­la­rın­da­ki yük­sel­me­ye bağ­lı ola­rak çok az ar­tış gös­ter­di. Top­lam­da sa­de­ce yüz­de 7’lik ar­tış gö­rü­len ül­ke­nin dış bor­cun­da­ki or­ta­la­ma yıl­lık ar­tış yüz­de 1’in al­tın­da ger­çek­leş­ti. Bu­na ek ola­rak ay­nı dö­nem­de Ka­na­da’nın dış bor­cu­nun mil­li ge­li­re ora­nı yüz­de 91’den yüz­de 66’ya düş­tü. B. ABD. DOĞ­RU. ABD’nin dış bor­cu 2000 yı­lın­dan bu ya­na yüz­de 69 art­tı. Bu ra­kam, G7 ül­ke­le­ri için­de­ki en yük­sek ar­tış. ABD’yi yüz­de 58 ar­tış­la İn­gil­te­re, yüz­de 51’le de Fran­sa ta­kip edi­yor. Bu dö­nem­de­ki yük­sek ar­tı­şın ak­si­ne 1992-2000 ara­sın­da­ki Clin­ton dö­ne­min­de, sağ­la­nan büt­çe di­sip­li­ni sa­ye­sin­de borç ar­tı­şı yüz­de 24’le sı­nır­lı kal­mış­tı. ABD’nin top­lam bor­cu­nun mil­li ge­li­re ora­nı da 2000’de yüz­de 54 iken 2008’de yüz­de 63’e yük­sel­di. ABD fi­nan­sal pi­ya­sa­la­rı için açık­la­nan kur­tar­ma pla­nı, bor­cun da­ha da art­ma­sı­na yo­la­ça­cak. İlk öne­ri­len 700 mil­yar do­lar­lık kur­tar­ma pla­nı, mev­cut 9 tril­yon do­lar­lık bor­cun yak­la­şık yüz­de 8’i ka­dar. Ay­rı­ca söz­ko­nu­su pa­ket, 2000 yı­lın­dan bu ya­na ger­çek­le­şen borç ar­tı­şı­nı yüz­de 82’ye çı­ka­rır­ken, borç/GSYİH ora­nı­nı 5 pu­an da­ha art­tı­ra­cak. C. Ja­pon­ya. YAN­LIŞ. Son 8 yıl­lık dö­nem­de yüz­de 44 ar­tan Ja­pon­ya’nın dış bor­cu, Fran­sa’dan bi­raz da­ha az ar­tış gös­ter­di. 21. yüz­yı­la gi­rer­ken G7 ül­ke­le­ri için­de borç/GSYİH ora­nı en yük­sek olan ül­ke Ja­pon­ya idi. 2000 yı­lın­da Ja­pon­ya’da bu oran yüz­de 142 iken gü­nü­müz­de top­lam borç, mil­li ge­li­rin iki ka­tı­na yak­laş­mış du­rum­da. İkin­ci sı­ra­da ise borç/ge­lir ora­nı yüz­de 104 olan İtal­ya var. D. Al­man­ya. YAN­LIŞ. Al­man­ya’nın bor­cu, di­ğer ül­ke­le­re gö­re kıs­men da­ha ya­vaş bir ar­tış gös­te­re­rek, İtal­ya’nın bi­raz üze­rin­de, yüz­de 28 ola­rak ger­çek­leş­ti. Mi­len­yu­ma gi­rer­ken Ja­pon­ya’nın ak­si­ne Al­man­ya, yüz­de 59 gi­bi çok da­ha dü­şük bir borç/ge­lir ora­nı­na sa­hip­ti. Şim­di de, çok az bir ar­tış­la bu oran yüz­de 62’ye yük­sel­di. 2. İlginç Rakamlar 1- Dün­ya gay­ri­sa­fi ha­sı­la top­la­mı­nın yak­la­şık yüz­de 7’si­ni o­luş­tu­ran Çin e­ko­no­mi­si ABD’nin dört­te bi­ri bü­yük­lü­ğün­de. (Gold­man Sachs) 2- ABD’de­ki ev­le­rin yüz­de 91’in­de en az 1 ta­ne a­ra­ba var. (ABD Nü­fus İ­da­re­si) 3- Bir ül­ke­de ne ka­dar çok ba­lık tü­ke­ti­li­yor­sa, k­li­nik dep­res­yon vak’a­la­rı­na da o ka­dar az rast­la­nı­yor. (T­he E­co­no­mist) 4- Ku­zey Af­ga­nis­tan’da­ki il­ko­kul öğ­ret­men­le­ri­nin sa­de­ce yüz­de 5’i öğ­ren­ci­le­ri­nin im­ti­han­la­rın­dan ge­çe­bi­li­yor.  (Ox­fam In­ter­na­ti­o­nal) 5- Dün­ya et­ra­fın­da dö­nen ve ço­ğun­lu­ğu kop­muş par­ça­lar olan yak­la­şık 18 bin nes­ne, uy­du­lar için gi­de­rek ar­tan bir risk oluş­tu­ru­yor. (ABD Sa­vun­ma Ba­kan­lı­ğı Stra­te­ji Ko­mu­tan­lı­ğı) 6- Su­dan hü­kü­me­ti i­çin sa­va­şan A­rap or­du­su­na, A­rap­ça­da ‘si­lah­lı at­lı’ an­la­mı­na ge­len jan­ja­we­ed de­ni­yor. (Kahn: Dar­fur) 7- Dün­ya nü­fu­su­nun ya­rı­dan ço­ğu­nun te­mel gı­da mad­de­si o­lan pi­rinç, 100’den faz­la ül­ke­de ye­tiş­ti­ri­li­yor. (Re­u­ters) 8- Dün­ya­da­ki 540 ak­tif vol­ka­nın yüz­de 70’i En­do­nez­ya’da bu­lu­nu­yor. (P­rog­res­si­ve Po­licy Ins­ti­tu­te) 9- Sus­hi ya­pı­mın­da kul­la­nı­lan ton ba­lı­ğı ge­nel­de par­lak kır­mı­zı renk­te gö­rü­nü­yor, çün­kü ba­lık, fi­le­to doğ­ran­dık­tan son­ra don­du­rul­ma­dan ön­ce kar­bon­mo­nok­sit ga­zı­na ma­ruz bı­ra­kı­lı­yor. (Wall St­re­et Jo­ur­nal) 10- Bu gaz he­mog­lo­bi­ne tu­tu­na­rak etin ren­gi­nin kah­ve­ren­gi­ye, son­ra da gri­ye dön­me­si­ne en­gel olu­yor.  (Wall Stre­et Jo­ur­nal) © 2008 www.theglobalist.com 3. Dudak Okuma Bir CE­O’nun gö­zün­den kü­re­sel e­ko­no­mik k­riz Dün­ya­nın en bü­yük şir­ket­le­rin­den Ge­ne­ral E­lect­ric’in CE­O’su Jeff Im­melt, kü­re­sel fi­nans k­ri­zi ve se­bep­le­ri ko­nu­sun­da ken­di­ne öz­gü bir ba­kış a­çı­sı yan­sı­tı­yor. E­ko­no­mik dar­bo­ğaz, şir­ket­le­re dü­şen so­rum­lu­luk­lar ve ö­nü­müz­de­ki dö­ne­min güç­lük­le­ri ko­nu­sun­da Jeff Im­melt’in dü­şün­ce­le­ri­ni su­nu­yo­ruz. 1- Ya­şa­nan fi­nan­sal dep­re­mi na­sıl de­ğer­len­di­ri­yor­su­nuz? “Ma­ale­sef hâ­lâ ma­zi­de ya­şı­yo­ruz. Bu­nu men­fi an­lam­da söy­lü­yo­rum. Ak­lı­mı­zın ucun­dan bi­le geç­me­yen şey­ler her gün ba­şı­mı­za ge­li­yor.” (Ekim 2008) 2- Du­rum ne ka­dar va­him? “Her­şey bi­tip toz-du­man da­ğıl­dı­ğın­da re­el ka­yıp muh­te­me­len 1 ile 2 tril­yon do­lar ara­sın­da ola­cak. Bu da kre­di pi­ya­sa­sın­dan 5-10 tril­yon do­la­rın çe­kil­me­si de­mek ki mu­az­zam bir ra­kam­dan bah­se­di­yo­ruz.” (Ekim 2008) 3- Dün­ya için bu du­ru­mun an­la­mı ne? “Bu eko­no­mik kriz, sı­ra­dan bir iniş-çı­kı­şın par­ça­sı de­ğil. Tam bir sı­fır­lan­ma. Duy­gu­sal, sos­yal, eko­no­mik an­lam­da sı­fır nok­ta­sı­na dö­nüş söz ko­nu­su. Bu­nu an­la­yan­lar re­fa­ha ka­vu­şur­lar. An­la­ma­yan­lar ge­ri ka­lır­lar.” (Ka­sım 2008) 4- Kri­zin muhtemel so­nu­cu ne ola­bi­lir? “İn­gil­te­re ve ABD gi­bi ge­liş­miş ül­ke­ler bü­yük bi­rer hiz­met eko­no­mi­si ola­ma­ya­bi­lir­ler. Bu yüz­den es­ki­den ol­du­ğu gi­bi tek­no­lo­ji, en­düs­tri, üre­tim ve ima­lat te­mel­li eko­no­mi ol­ma yo­lu­na git­mek zo­run­da­lar.” (Ekim 2008) 5- Baş­ka? “Bel­ki de asıl hak­sız­lık, bol ke­se­den ev kre­di­si da­ğı­tan bir ki­şi yıl­da 20 mil­yon do­lar ka­za­nır­ken, dok­to­ra­sı­nı yap­mış bir baş­ka­sı­nın sa­de­ce 250 bin do­lar ka­za­nı­yor ol­ma­sın­da.” (Ekim 2008) 6- Mev­cut du­rum­da si­zi en çok en­di­şe­len­di­ren ne? “Şa­yet mev­cut eko­no­mik sı­kın­tı ve çal­kan­tı yü­zün­den kü­re­sel­leş­me­den ge­ri adım atar­sak bu tam bir ci­na­yet olur.” (Ekim 2008) 7- ABD’ye dü­şen gö­rev ne­dir? “ABD dün­ya ile ti­ca­ri, eko­no­mik ve si­ya­si bağ­la­rı­nı ye­ni­den güç­len­dir­me­li. Bu ka­dar önem ver­di­ği­miz eko­no­mi­yi ye­ni bir şek­le sok­ma­nın tek yo­lu bu.” (Ekim 2008) 8- Dün­ya ge­ne­lin­de re­fa­hı art­tır­mak için ne ya­pa­bi­li­riz? “Ge­ne­ral Elec­tric’te­ki gö­re­vim sı­ra­sın­da yüz­den faz­la ül­ke­de bu­lun­dum. Re­ka­bet­çi top­lum­la­rın hep­sin­de dört te­mel un­su­run bu­lun­du­ğu­nu gör­düm: Eği­tim, sağ­lık, ener­ji ve bü­yü­me­yi teş­vik eden fi­nan­sal sis­tem­ler.” (Ekim 2008) 9- Ge­le­ce­ği için ümit­li ol­du­ğu­nuz sek­tör­ler var mı? “Te­miz ener­ji hem yük­sek tek­no­lo­ji­ye hem de ka­mu sek­tö­rü­nün des­te­ği­ne da­ya­lı bir sec­tor. Ben­ce [te­miz ener­ji­nin des­tek­len­me­si ko­nu­su] anın­da çö­zü­me ka­vuş­tu­ru­la­bi­lir. Bu iş­ten za­rar­lı çık­ma ih­ti­ma­li yok gi­bi bir şey.” (Ka­sım 2008) 10- Son ola­rak, ge­le­cek nes­lin ‘bu­gün­le­re’ ba­kı­şı na­sıl ola­cak? “Biz­den ön­ce­ki ne­si­le bi­zim sor­du­ğu­muz en kri­tik so­ru ‘iyi in­san­lar na­sıl ol­du da zen­ci­le­re ve ka­dın­la­ra kar­şı bu ka­dar ön­yar­gı­lı dav­ra­na­bil­di?’ so­ru­suy­du. İna­nı­yo­rum ki, bi­zim ço­cuk­la­rı­mız da 50 ya­şı­na gel­dik­le­rin­de bi­ze dö­nüp, ‘Der­di­niz ney­di? Dün­ya­da­ki en zen­gin ül­key­di­niz. Kü­re­sel ısın­ma gi­bi önem­li ko­nu­lar­da bir­şey­ler ya­pa­bi­le­cek tek­no­lo­ji­niz de var­dı. Doğ­ru şey­le­ri yap­ma ko­nu­sun­da ne­den ya­vaş dav­ran­dı­nız?’ di­ye so­ra­cak­lar.” (Ka­sım 2007) E­di­tör’ün No­tu: “Du­dak O­ku­ma”nın her bir bö­lü­mü, so­ru­lar­da be­lir­ti­len ta­rih­ler­de rö­por­taj ya­pı­lan şa­hıs­lar­ca söy­len­miş yak­la­şık on a­lın­tı i­çe­rir. Yal­nız, bu sa­de­ce sa­nal bir rö­por­taj­dır. Müm­kün ol­du­ğun­ca, i­fa­de e­di­len dü­şün­ce­le­re da­ha i­yi bir an­lam sağ­la­ya­cak so­ru­lar ek­len­miş­tir.”
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 102804
    % 0.52
  • 3.5371
    % -0.32
  • 4.1716
    % -0.75
  • 4.7491
    % -0.62
  • 148.224
    % -0.9
 
 
 
 
 
KAPAT