BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Ortak dile doğru

Ortak dile doğru

Öncelikle Türk dünyası için ortak bir dile geçilmesi gerektiğini belirten Prof.Dr. Mahmut Kaşgarlı, “Ortak bir alfabeye geçildikten sonra ortak bir edebi dil için de gayret sarfedilmeli” diyor.



Trakya Üniversitesi Eski Türk Dili Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mahmut Kaşgarlı, değerli bir bilim adamı. Onun Türkçe’yle ilgili olarak uzun yıllardan beri devam eden çalışmaları bulunuyor. “Uygur Dili Grameri”, “Uygur Halk Türküleri”, “Çince Uygur Edebiyatı”, “Çağdaş Uygur Türkleri’nin Edebiyatı” yayınlanan başlıca kitapları. Prof.Dr. Mahmut Kaşgarlı ile Türkçe’nin içinde bulunduğu meseleleri konuştuk. * Türkiye Türkçesi ile diğer Türk lehçeleri arasındaki aynîlik ve farklılıklar nelerdir? KAŞGARLI: Türkiye Türkçesi, diğer Türk lehçelerinden daha fazla ilmî olarak işlenmiş. Bu bakımdan gerçekten diğer Türk boylarının Türkiye’deki dil alimlerinden faydalanması takip ettikleri yolu benimsemeleri gerekir. İkinci bir husus Türkiye’de dilde bir yabancılaşmaya şahit oluyorum. Özellikle Avrupa’daki dillerden çok fazla kelime alınıyor. Buna hiç gerek yok. Çünkü Türkçe zaten çok zengin bir dil. Şayet bazı kavramlar için kelime aranıyorsa, Batı dillerinden kelime alınacağına, öncelikle diğer Türk lehçelerine bakılmalı ve oradan kelime alınmalı. Aynı şekilde Azeri Türkçesi, Özbek Türkçesi, Uygur Türkçesi ve diğer Türk dünyasının lehçeleleri de Türkiye Türkçesi’nden faydalanabilir. Böylece dil konusunda yabancılara başvurmadan akraba ve aile dilleri olan Türk lehçeleri arasında alış veriş yapılabilir. Her millet kendi özüyle büyüyebilir, milli kültürüyle gelişebilir. Bunun çarpıcı bir örneği var günümüzde: Japonya. İLİM DİLİ * Türk dilinin ilim dili olarak yetersiz olduğu iddialarına ne dersiniz? KAŞGARLI: Bu çok yanlış bir görüş. Dünya dilleri arasında Türk dili o kadar zengin, o kadar kuvvetli, o kadar müzikal bir dil ki... Elbette dünyadaki başka diller -mesela İngiliz, Rus, Japon, Alman dili- ilim dili olabiliyorsa Türk dili de elbette ilim dili olabilir. Tarihte de olmuştur, bugün de olacaktır. ORTAK ALFABE * Türk dünyasında ortak dilden sonra müşterek edebî akımların ve edebî şahsiyetlerin tanınması ve okunması konusunda neler düşünüyorsunuz? KAŞGARLI: Bizim Türk dünyasının bir ortak edebiyatı var. Ama 19’uncu yüzyıldan sonra hususen Osmanlı döneminden sonra bir kopukluk meydana geldi. 19’uncu ve 20’nci yüzyılda özellikle Rus ve Çin gibi devletlerin müdahalesiyle Türk dünyasındaki edebi alış verişler, kültür diyaloğu koparıldı. Ancak komünizmin çökmesi, bağımsız Türk devletlerin ortaya çıkması neticesinde bu edebi tanışıklıkta yeni çabalar görülmeye başlandı. Mesela Türk Dünyası Yazarları Kurultayı, Türk Dünyası Sanat Şölenleri ve Türk dili ve edebiyatı üzerine yapılmış kurultaylar ve sempozyumlar sayesinde Türk dünyası ile Türkiye arasında sağlam bir köprü kurulmuş oldu. Türk lehçeleri arasında aktarmalar yapılmalı. Pek çok önemli eserin kazandırılması lazım. Devlet kademelerinde buna değer verilmesi lazım. Ayrıca üniversite ve aydınlarında bu konuda büyük çabalar sarfetmesi icap eder.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT