BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Gümrüklere yeni yüz

Gümrüklere yeni yüz

1972’den bu yana Sirkeci’de gümrükleme yapılmamış. Ama müdürlük kalmış. Tren gümrüklemeleri Kapıkule’de yapılıyor. Şırnak’ta 9 memurumuz ve gümrük idaremiz var. 3.5 sene tek işlem yapmamışlar. 50 kilometre ötede Habur var. Oraya memur bulamadığımız için 24 yerine 18 saat çalışıyoruz diye kıyamet kopuyor. İş çok. Şırnak kapandı, 9 memur Habur’a verildi. Yılda 1.7 katrilyonluk tasarruf sağladık.



Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler gümrüklerden sorumlu. Bu göreve getirildiğinden bu yana, büyük bir gayret içerisinde, çok eski tarihlerde hazırlanmış Gümrükler Yasası’nı Avrupa Birliği’ne uyumlu hale getirmeye çalıştı. Yasa ve daha sonra da yönetmelik hazırlandı. 5 Şubat’ta yürürlüğe girecek. Bu konuda Keçeciler’le geniş bir sohbet yaptık. *Kışlalı -Sizin en önemli konunuz buydu galiba? *Keçeciler -Evet. Önce kanunu çıkarttık. 1994 Eylül’ünde DYP-SHP hükümetince TBMM’ye sevkedilmişti. Ama o tarihten beri bir türlü çıkarılamamıştı. AB’ye uyum kanunlarının başındaydı. AB fonlarını engellediği de öne sürülüyordu. Üç ayrı hükümet tasarıyı sevketmişler. 250 maddelik bir kanun kolay çıkmazdı. Tasarı aşağı yukarı aynı. 3.5 SAAT YETTİ *Kışlalı -250 maddeyi bir formülle çıkardınız değil mi? *Keçeciler -Evet. İç Tüzüğün hiç tatbik edilmeyen 91. maddesini uyguladık. Bütün grupların ittifakı halinde tasarının tümü gündeme alınıp birlikte görüşülebiliyor. Muhalefetle konuştum. Recai Kutan ve Tansu Çiller ile görüştüm. Altında onların da daha önce imzaları vardı. 91. maddeye göre geçirelim dedim. Komisyonda oy birliğiyle geçirdik. Genel Kurul’da biraz zorluk oldu. Ama aştık. Muhalefet tasarının kendi eski tasarıları olduğunu kamuoyuna anlatmak istiyordu. Onların yerine bunu ben söyledim. 3.5 saatlik müzakere yetti. *Kışlalı -Şimdi ne oluyor? *Keçeciler -Yönetmeliği de yaptık. 890 maddelik. Eğitimini yapıyoruz. Hazırlarken sadece bürokratlar ile değil tatbikatçılardan da yararlandık. Odalar Birliği’nden 5 değişik grup çalıştı. Eleştirilerden yararlandık. Tek şartımız, kanuna aykırı yönetmelik olmamasıydı. Konuyla ilgili sivil toplum örgütleriyle de görüştük. *Kışlalı -Daha sonra yapılması söz konusu olan eleştiriler öncelikle yapılan çalışmalarla yararlı hale getirildi böylece. *Keçeciler -Eleştiriden korkmam ama modern idarede temel prensip kararlara sivil toplum örgütlerini iştirak ettirmektir. Karar oluşum safhasında yapılır bu da. Ben bunun ilmini tahsil ettim. OSMANLI’DAN KALMA *Kışlalı -Yeni yasanın en önemli yanı nedir? Eskiye göre? *Keçeciler -Dünyada serbest ticarete gidiş var. Mal, insan ve sermaye serbest dolaşmaya gidiyor. Bizim kanun Osmanlı döneminden kalma. Anlayışlar çok farklı. Koruma sistemi içindeydik. Bundan çıkmalıydık. Korumacılıktan serbest ekonomiye geçtik yasayla. *Kışlalı -Kullanılmış araçların ithalinde gümrük vergisi kalkıyor değil mi? *Keçeciler -5 Şubat’ta Avrupa Birliği, Gümrük Birliği’ne tam uyum haline geçiyoruz. AB’den ithal edilenlerde 1996’dan beri zaten gümrük yok. Şimdi AB dışından gelenlerden de kalkıyor. Çünkü artık onlara uyguladığımız sistemi AB’ninkine uydurmamız gerek. Bedelsiz ithal yoluyla geleceklere gümrük vergisi yok. Bu yolla fazla araç geleceğini sanmıyoruz. Zaten içerde aldığımız vergiler de devam edecek. BİLGİSAYARLI DÖNEM *Kışlalı -Sizin gümrük operasyonunda dikkat çeken bir nokta birçok gümrük kapısının kaldırılması oldu. Hareket noktanız neydi? *Keçeciler -Gümrüklerimiz çok geri kalmıştı. Bilgisayara geçmek gerekiyordu. 414 gümrük idaremiz var, bunları ayıklamamız gerekti. 284’ün dışındakiler muhafazalar. Almanya’da bu rakam 91, Fransa’da 84, İtalya’da 61, Belçika’da 17. Gümrüğe gelen malın anında geçişini sağlayacak düzenin kurulması gerekti. Şimdi modernizasyona geçiyoruz. Dünya Bankası kredisi var. 1995’te verilmiş ama kullanılamamış. İhaleyi açıp krediyi kullanacağız. *Kışlalı -Aşama aşama neler yapılıyor? İdareleri nasıl kapadınız? *Keçeciler -Bilgisayar sistemini hangi gümrüklere kuracağımızı tesbit etmeliyiz. 120’ye yakın gümrük idaresini, kapatmak ya da birleştirmek suretiyle eledik. Böylece gümrük idaresi adedi 130’a indi. Muhafazaları saymıyoruz. Sıkıntımız var. Kapatma kararlarımızda siyasi gerekçe yok. Bir günde üç beyannameden aşağı işlem yapan idareleri kapattık. Atatürk Havalimanı’nda günde ortalama 2 bin beyanname yapılır. Mukayese edin. Yıllarca tek beyanname yapmamış idareler vardı. *Kışlalı -Bir örnek verir misiniz? *Keçeciler -1972’den bu yana Sirkeci’de gümrükleme yapılmamış. Ama müdürlük kalmış. Tren gümrüklemeleri Kapıkule’de yapılıyor. Şırnak’ta 9 memurumuz ve gümrük idaremiz var. 3.5 sene tek işlem yapmamışlar. 50 kilometre ötede Habur var. Oraya memur bulamadığımız için 24 yerine 18 saat çalışıyoruz diye kıyamet kopuyor. İş çok. Şırnak kapandı, 9 memur Habur’a verildi. Yılda 1.7 katrilyonluk tasarruf sağladık. 2001’DE TAMAM *Kışlalı -İhale ne tutuyor? *Keçeciler -40 milyon dolarlık ihaleye çıktık. 27 milyon dolara verdik. 2001 yılından itibaren gümrüklerde otomasyona geçmiş olacağız. Bu, krediyle oluyor. Kışlalı -Böylece AB standartlarını yakalamış olacak mıyız? *Keçeciler -Bu bir merhaledir. Adım adım gideceğiz. Vatandaş buna ancak 2001 yılında başlar. Bilgisayarlar daha devreye girmedi. Rahatlık o zaman hissedilecek. *Kışlalı -Türkiye’de en büyük rüşvetin, suiistimalin gümrüklerde yapıldığı düşünülür. Yeni sistemle bu endişe ortadan kalkacak mı? *Keçeciler -Bu yolda en büyük adım atılmış olacak. Çünkü otomasyona geçilince vatandaş beyannameyi eliyle doldurup vermeyecek. Bilgisayar ile verilecek. 18 bin 200 mal var dünya gümrüklerinde sirküle eden. Bunlarla ilgili bütün bilgiler bilgisayarda olunca, rüşvete sebep olan muayene memurunun “takdiri” ortadan kalkacak. Ancak bu verilere uymayan beyanlarda ısrar edilirse onlar “kırmızı hat”ta gidecek. Ayrı inceleme konusu olacak. En büyük kaçak kıymet tesbitinden çıkar. O da önlenecek. Kışlalı -İşlemler için gümrüklere gelme hususu da büyük çapta geride kalıyor galiba? Keçeciler -Evet. İşlemler bürolardan ve bankalardan bilgisayarlarla yapılabilecek. Memurlarımızla temasa gerek kalmıyor. Ancak tartışmalı olup kırmızı hatta girenler memurların incelemesine gidecek. 2 MİLYON TIR *Kışlalı -Bu da işlemleri hafifletecek? *Keçeciler -Evet. Şimdi birşeyi inceleyemiyoruz. 1998’de Türkiye’ye iki milyon TIR girmiş ve çıkmış. İncelemeye kalksak kuyruk Viyana’ya dayanır. Vatandaş beyanname veriyor “geç” diyorsun, bazısı doğru bazısı yanlış geçiyor. Yanlışı altı ay sonra anlıyoruz. İşler takdire tabi olunca eksik takdir yapanı suçlamak da kolay değil. 130 ayrı yerde 130 değişik adam olunca farklılık çıkar. Şimdi aynı işlemi aynı objektivite ile gerçekleştirmek lazım. Yoksa açıkgöz vatandaş kendisine esnek davranacak memura gider. *Kışlalı -Gümrüklerdeki şüpheler böylece yok olacak mı? *Keçeciler -Biraz da gümrükçülerin hak etmedikleri kadar itham var. Suçu olana ceza vermemekte asla tereddüt etmiyoruz. Arena programında gümrüklerle ilgili olarak rüşvet alanlardan 25 memurdan 24’ünün görevine son verdik. Teftiş Kurulumuz var. Bilgisayarlarla birlikte çapraz kontrol doğacak. Bu yoldan suiistimalleri tesbit etmek daha kolaylaşıyor.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT