BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı ve Meclis

Seçim sonuçlarını görmek için tıklayın.
Anasayfa > Haber > Dünyanın dörtte üçü CUMHURİYETÇİ...

Dünyanın dörtte üçü CUMHURİYETÇİ...

Bugün dünyada 196 devlet var. Bunların 46’sı monarşi, 150’si cumhuriyetle yönetiliyor. Ancak cumhuriyetlerin Avrupa, Okyanusya, Kuzey Amerika dışındakilerin çoğu tam demokrasi değil. 1945’ten günümüze devlet sayısı da 3’e katlandı.



Okuyucularımın sık sordukları kaç krallık kaldı sorusuna, ‘kaç devlet var?’ın cevabı ile girmeliyim. Dünyada bugün, 196 devlet var. Bunlardan Kuzey Kıbrıs’ı yalnız Türkiye tanıyor. “Milliyetçi Çin” de dediğimiz Taivan’ı ise sadece birkaç devlet... İşte dünyamızın 6-7 milyar nüfusunu bu 196 devlet paylaşıyor. 1.000 (bin) nüfuslusu da var (Vatikan), 1 milyarı geçen nüfusluları da (Çin 1.340.000.000, Hindistan 1.174.000.000). Yarım (Vatikan) veya 1.5 kilometrekare (Monako) olanları da, 17 milyon kilometre kareyi geçenleri de (Rusya)... Bu 196 devletin en büyük kısmı son 260 yılda kurulmuş. Sadece 23 devletin 1747’den önce ve çok eski olduğunu belirtmem gerekir. Meselâ Türkiye 1074’te kurulmuş. Bu, devletlerin hiç de yıkılamaz yapılar olmadığını çok açık şekilde gösteriyor. MONARŞİNİN ÜÇ KATI 1800 yılında çok az cumhuriyet görüyor: İsviçre, genç Birleşik Amerika ve birkaç Alman şehir-devleti. 1918’e kadar da manzara fazla değişmiyor. Cumhuriyet, 1918’e kadar, Amerika kıt’asına mahsus, diğer kıt’alarda istisna bir rejim. 1918’de yalnız 3 önemli devlet cumhuriyet: Birleşik Amerika, Fransa ve Çin. 1918’de manzara değişiyor. O tarihten günümüze son 90 yıl içinde monarşiler gittikçe azalıyor. Günümüzdeki 196 devlet içinde 46’sı monarşi, 150’si cumhuriyettir. Hükümdarı imparator titri taşıyan tek monarşi Japonya‘dır (İran’da imparatorluk 1979’da yani 30 yıl önce sona erdi). Kral unvanını taşıyan monarşiler şunlar: Danimarka, Hollanda, İngiltere, İspanya, İsveç, Norveç, Belçika; Tayland, Butan, Tonga, Swaziland, Lesotho, Malezya, Fas, Umman, Ürdün, Suûdî Arabistan. 2002’de Bahreyn emîri de melik (kral) unvânını aldı. Seçimle gelmesine rağmen Vatikan’da Papa da bir hükümdardır. 6 kral Müslümandır (Fas’ta hükümdar 1957’de imparator titrini bırakarak daha mütevazı kral titrini aldı). Lüksemburg büyük-dukalıktır. Prenslik derecesindeki monarşiler ise şunlardır: Küveyt, Birleşik Arap Emîrlikleri, Katar, Brunei (bunlar Müslüman), Monako, Lihtenştayn, Andorra (temsîlî monarşi, prensi yoktur), Samoa. KAÇ DEMOKRASİ? 15 bağımsız devlet ise, İngiltere hükümdarını hükümdarları tanıyan, Commonwealth üyesi monarşilerdir: Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Solomon, Papua-Yeni Gine, Tuvalu; Beliz, Jamaika, Barbados, Bahama, Grenada, Antigua, St.Lucia, St.Vincent, St.Kitts. Bu durumdaki bağımsız İngiliz monarşilerinin adedi çok daha fazla idi, bugün sayıları 15’e düştü. Şu kadar cumhuriyet+bu kadar monarşi, insanlık tarihi için ikinci derecede bir konudur. Önemlisi, kaçı demokrasi? sorusunun dosdoğru cevabıdır. Cumhuriyet=demokrasi, bir yutturmacadan ibarettir. Kuzey Kore bile cumhuriyettir. Monarşi=gericilik, diğer bir yutturmacadır. Dünyanın en iyi işleyen demokrasileri, monarşidir (Japonya, İngiltere, Kanada; İsveç, Norveç, Danimarka, Hollanda, Belçika, İspanya, Lüksemburg). AKIBETLERİ NE OLDU? Bütün Müslüman devletler monarşi iken şimdi cumhuriyet sayıları fazladır. Malezya, Ürdün, Fas gibi monarşilerde demokrasi tecrübeleri var. Şerîatla yönetilen otoriter Müslüman monarşileri ise, büyük refah ülkeleridir (S.Arabistan, Umman, Emîrlikler, Kuveyt, Katar, Bahreyn). Vatikan dışında hiçbir Avrupa monarşisinde devleti hükümdarlar yönetmez. Millî birliği, haşmeti temsil ederler, canlı bayrak gibidirler. Saltanat sürer, hükûmet etmezler. Usulen son onay merciidirler. Günümüzde Ortodoks mezhebinden monarşi kalmadı (Habeşistan ve Yunanistan Ortodoks idi) Avrupa monarnarşileri Protestan’dır, Japonya Sintoist-Budist’tir. Cumhuriyetlerin Avrupa, Okyanusya, Kuzey Amerika dışındakilerin çoğu tam demokrasi değildir. Komünist cumhuriyetler çok azalmıştır (Çin, Kuzey Kore, Küba). Otoriter ve totaliter cumhuriyetler ise çoktur. İngiliz Milletler Topluluğu (Commonwealth) yalnız monarşilerden ibaret değildir. Bir o kadar da cumhuriyet vardır ki, İngiltere hükümdarını kendi devletlerinin de hükümdarı tanımazlar, sadece Birliğin değişmez ve hayat boyu sembolik başkanı sayarlar. Yıkılan monarşilerde hanedanın tekrar iktidara gelmesi, yeni cumhuriyet rejiminden -cumhuriyet demokrat, otoriter, komünist, totaliter olsun değişmez- tekrar monarşiye dönülmesi, modern tarihte çok az görülen bir gelişmedir. 1918 yıkımı, Türkiye (Osmanoğulları), Rusya (Romanoflar), Almanya (Hohenzollern’ler), Avusturya-Macaristan (Habsburg’lar) gibi devlet ve imparatorluk kurucu en büyük hanedanların sonu oldu. Buna rağmen 1950’ye kadar monarşilerdeki nüfusun cumhuriyetle hâlâ eşit olduğu söylenebilir. 1950’den sonra hemen her yıl bir iki monarşide hânedanlar düşmüş, cumhuriyet ilân edilmiştir. Görülüyor ki, devletler gibi rejimler de çok istikrarlı değildir. Rejimler, tıpkı devletlerin sınırları gibi değişmiştir. Aynı sınırlarda kalan devletler azdır. Aynı rejimde kalanlar da fazla değildir. 12 HÜR DEVLET 1453’ten günümüze kesintisiz bağımsız kalabilmiş, kısa işgaller dışında başka devletlere katılmamış ancak 12 devlet sayılabiliyor: İngiltere, Fransa, İspanya, Rusya, İsviçre, İsveç, Danimarka, Çin, Japonya, Tayland (Siyam), İran ve Türkiye. Fütüroloji, tarih verilerine dayanarak birtakım tahminlerde bulunur ise de, biz ancak çok kapsamlı anlamda bir iki satır yazmak istiyoruz: Sovyet imparatorluğunun ve onun minyatürü Yugoslavya’nın dağılması, pek çok yeni devlet doğurdu. Çok da ânî oldu. Sovyetler’in daha da genişleyeceğini, ölümsüz bir federasyon olduğunu iddia edenlerin yanında dağılacağını söyleyip yazanlar birkaç kişiden ibarettir. Önümüzdeki dönemlerde mutlaka başka coğrafyalarda yeni ayrışmalar olacaktır. Amerika’nın Asya’ya müdahalesinin devlet sınırlarını değiştireceğini söylemek için fütürolog olmak bile gerekmez. Ancak küçük kültür toplumlarının devlet hevesine düşmeleri, o toplumlar için de, ayrılmak istedikleri devlet için de olumsuz sonuçlar doğuracaktır. 1945’ten günümüze devlet sayısı zaten 3’e katlanmıştır. Sayı 200’ü bulmak üzere ve bulacak. 250 veya 300 olmak ihtimali var mı? Bizim görüşümüz, klasik imparatorluk rejim ve yönetimleri kesinlikle tarihe karışmakla beraber, bazı milletlerin, devletlerin, konfederasyon, hattâ federasyon çatısı altında birleşerek 21. yüzyıl tipi yeni imparatorluklar oluşturabileceği merkezindedir. Avrupa Birliği’nin bugünkü durumunu, tarihin en büyük medeniyet ve refah toplumu olmak teşebbüsünü, 7 devlet arasında çelik-kömür birliğinin 1951’deki kurucuları bile asla tahayyül edememişlerdi. Birleşmiş Milletler, bu alandaki nihâî teşebbüs sayılıyordu.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 95305
    % 1.3
  • 4.7467
    % -0.97
  • 5.5572
    % -0.99
  • 6.2274
    % -0.99
  • 187.122
    % -1.47
 
 
 
 
 
Reklamı Geç
KAPAT