BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Dokuz boğum destanı

Dokuz boğum destanı

Doktorlar tasdik eder mi bilmem ama atalarımız “Boğaz dokuz boğumdur.” demiştir. Yani bir lâf söyleyeceğinde dokuz defa tartacaksın. Sözü ağzından çıkarmadan önce dokuz defa düşüneceksin.



Doktorlar tasdik eder mi bilmem ama atalarımız “Boğaz dokuz boğumdur.” demiştir. Yani bir lâf söyleyeceğinde dokuz defa tartacaksın. Sözü ağzından çıkarmadan önce dokuz defa düşüneceksin. Dokuz defa yutkunacaksın. Söyleyeceğin şeyler, bu yutkunmalar sırasında görülen davada, akl-ı seliminin mahkemesinde beraat ediyorsa söyleyeceksin. Öyle her aklına geleni paldır küldür söylemeyeceksin. Fevrî duygularına yenik düşmesi kolay olan insanoğlu, içinden geçenleri ölçüp biçmeden, teraziye vurmadan söyleyiverirse kalp kırması ihtimali fazla olur. Bizim kültürümüzde kalp kırmaktan, gönül incitmekten de ziyadesiyle korkulur. Diyeceksiniz ki “Ne kalp kırmasından söz ediyorsun, artık insanların kemikleri kırılıyor.” Ümitsizliğe düşmeyelim; vahşet, kana susamışlık, gözü dönmüşlük her devirde, her diyarda olagelmiş. Tarih sayfaları din adına, devlet adına yapılmış katliamlarla dolu. Tüylerimizi ürperten olaylar ne ülkemize, ne zamanımıza mahsus. Biz her şeye rağmen kalp kırmaktan sakınmaya devam edelim. Ataların sözüne kulak vermekten de vazgeçmeyelim... “Dilin cirmi küçük, cürmü büyüktür” demişler. “Dilin kemiği yok ama kemik kırar” demişler. “Bıçak yarası geçer dil yarası geçmez” demişler. “Sofrada elini, mecliste dilini kısa tut” demişler. “Dil yâresini andıracak yâre bulunmaz” diyen şarkıdaki dil, “lisan” mânâsına Türkçe’deki “dil” midir, “gönül” mânâsına Farsça’daki “dil” midir derseniz, bence ikisini birden kasdetmiştir şair. Zira, bu dilden o dile yol vardır. Dil bahsine elbette konuşmanın yanısıra yazı da girer. “Dokuz boğum kâidesi” konuşmalarımız için olduğu kadar yazmalarımız için de geçerli. Ha konuşmak, ha yazmak... Dilin ak kâğıda kara kara dökülmüş şekli yazı. Hatta, matbaanın icadından beri, yazı daha çok insana hitabettiği için daha tehlikeli de olabilir. Daha çok kalp kırabilir, kalp kırmakla kalmaz ortalığı da kırıp dökebilir. “Kalem kılıçtan keskindir.” denmemiş mi? O halde yazmadan evvel de yazacaklarınızı dokuz defa teraziye vuracaksınız. Dokuz defa tarttıktan sonra kefede kalanı kesekâğıdına koyacaksınız. Kurşun kalemle yazıyorsanız, kaleminizi dokuz defa kıracaksınız. Eğer geriye bir şey kaldıysa yazacaksınız. Divan şairi Nefî bu kaideye uymadı, sonunda canından oldu. Kamış kalemini pekâlâ dokuz parçaya ayırabilirdi. Diline hayran olduğumuz bu büyük şair dilinin kurbanıdır. Yunus’un dediği gibi: Söz ola kese savaşı, Söz ola kestire başı Söz ola ağulu aşı, Bal ile yağ ede bir söz. Savaşı kestiren söz ne güzel! Ne faydalı! Ağulu aşı bal eden söz ne güzel! Fakat ne kadar tehlikeli! Öyle ya, zehirli yemeği tatlı dille kandırıp yedirdiğinizde adam ölmez mi? Bir söz ile insanları canından etmek ne kötü! Peki, başın kesilmesi pahasına doğru bildiği sözü söylemek doğru mudur, değil midir? Meselâ, Kutadgu Bilig’de “Er olan sözünü sakınmaz, söyler.” der. Erlik yapacağım diye sözümüzü sakınmayıp söylediğimizde -ya da yazdığımızda- kalpler, kemikler, çanaklar, çömlekler kırılıyorsa ne olacak? Lâedrî’lerden bir Lâedrî : Bana benden olur her ne olursa, Başım rahat eder dilim durursa. demiş. Baş ağrısı istemeyenin yapacağı dilini durdurmak, yani dokuz defa yutkunmak. Ondan sonra da zaten dışarı ne çıkacak ki? Şimdilerde artık bilgisayarda yazıyoruz. Dokuz boğum kâidesini işletmenin yolu fareden geçiyor. Farenin kuyruğuna dokuz düğüm atacak, ondan sonra yazacaksınız. Zaten düğümü siz atmazsanız, atan bulunuyor. Internet ortamına “en sansürsüz ortam” denir. Gerçekten bu yeni yetme elektronik yayım dünyasında denetleme yapmak zor. Bir kapıyı kapatsanız başka kapılardan girilebilir. Yine de servis sağlayıcılar politikalarına, prensiplerine aykırı buldukları siteleri kapatabiliyor. Meselâ, farenin kuyruğuna yeteri kadar düğüm atmadıkları için geçen hafta Kuva-yı Medya gazetesinin internetteki sayfası karartıldı. Karartılmak, susturulmak istemeyenlerin dokuz boğum hesabını yapmaları şart.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 103310
    % -1.48
  • 5.471
    % -0.15
  • 6.2116
    % -0.1
  • 7.2201
    % -0.63
  • 228.954
    % -0.48
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT