BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Kritik NATO
zirvesi başlıyor

Kritik NATO
zirvesi başlıyor

Lizbon’da bugün başlayacak NATO Zirvesinde, Türkiye’yi çok yakından ilgilendiren füze savunma sistemiyle ilgili bazı detayların netleşmesi bekleniyor.



HAZIRLIKLAR TAMAMLANDI, GÜVENLİK TEDBİRLERİ ARTIRILDI NATO’nun bugün başlayacak iki günlük zirvesine ev sahipliği yapacak Portekiz’de hazırlıklar tamamlandı. Zirveyi takip edecek gazeteciler için basın merkezi hazırlandı. Güvenlik tedbirleri kapsamında son iki günde 47 kişinin ülkeye girişi engellendi. Bu kişilerden 11’inin gözaltına alındığı açıklandı. Öte yandan Lizbon’da, NATO karşıtı beş gösteriye izin verilirken, güvenliği sağlamak için, aralarında zırhlıların da bulunduğu 45 askerî araç alındı. LİZBON AA Türkiye’nin, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ve Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül’ün bulunduğu bir heyetle temsil edileceği iki günlük NATO Zirvesi, Portekiz’in başkenti Lizbon’da bugün başlıyor. Türkiye’yi çok yakından ilgilendiren konularda kararlar alınmasının beklendiği zirvede NATO, yeni tehditlere karşı en önemli stratejik değişiklikleri planlıyor. NATO’nun gelecek 10-15 yıllık yol haritasını belirleyecek yeni stratejik konseptin Lizbon’daki zirvede kabul edilmesi öngörülüyor. 1999 yılında yeni tehditlere göre değiştirilen yeni Stratejik Konseptte, Türkiye’yi yakından ilgilendiren hususlar bulunuyor. Buna göre ABD’nin Avrupa’ya yerleştirmek istediği füze savunma sistemlerinden birinin Türkiye’ye kurulması öngörülüyor. KOMUTA MESELESİ Ankara’nın şart koyduğu “açık tehdit belirtilmemesi” ile ilgili talebin, NATO üyesi diğer ülkelerce olumlu karşılandığı belirtiliyor. Ancak, füze savunma sisteminin kurulacağı ülkelerde komuta-kontrol yetkisinin nasıl düzenleneceği konusunda henüz mutabakat bulunmuyor. Daha önce NATO’yu devreye sokmadan Çek Cumhuriyeti’ne radar ve Polonya’ya önleme sistemi kurarak füze kalkanı geliştirmek isteyen ABD; NATO üyeleri Bulgaristan, Yunanistan, Romanya ve Türkiye’yi kapsamayacak olan bu projeden Rusya’nın tepkisiyle vazgeçmek zorunda kalmıştı. ABD’nin geçen yıl resmiyete döktüğü yeni yaklaşımında NATO öne çıkarılırken, öncelikle İttifak üyelerinin mevcut füze savunma sistemlerinin entegrasyonu öngörülüyor. 10 YILLIK BİR ÇALIŞMA Halihazırda Afganistan gibi görev alanlarındaki İttifak askerlerini muhtemel füze saldırılarına karşı koruyan bir sisteme sahip olan NATO; bunu, yaklaşık 900 milyonluk nüfusu barındıran bütün üyelerini kapsayacak şekilde genişletmek istiyor. Büyük ölçüde ABD katkısıyla NATO’nun 10 yıl içinde geliştirmeyi planladığı füze savunma sistemi kapsamında, radarların veya avcı füze bataryalarının nerelere yerleştirileceği, bunun için NATO’da nasıl bir yapılanmaya gidileceği ve kontrolün kimlerde olacağı, yeni müzakerelerin konusu olacak. Önemli olarak vurgulanan diğer husus ise, NATO-AB iş birliğinde atılacak yeni adımlar. NATO ile ortak harekatlar yapan Avrupa Güvenlik Savunma Politikasına (AGSP), AB üyesi olmayan, ancak NATO üyesi olan Norveç’in dahil olmasına rağmen, aynı statüde bulunan Türkiye’nin alınmaması problem teşkil ediyor. GÜL’DEN ÜYELERE ÇAĞRI Diplomatik kaynaklar, AB üyesi Kıbrıs Rum kesiminin arada bulunmasından dolayı iki tarafın (AGSP’de Kıbrıs Rum kesimi, NATO’da da Türkiye) birbirini veto ettiğini ve NATO-AB ilişkilerinin istenilen boyutta yürüyemediğini belirtiyor. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün, Lizbon Zirvesi öncesinde NATO üyesi ülkelerin devlet başkanlarına gönderdiği mektupta bu konuya özellikle atıfta bulunduğu söyleniyor. Gül’ün, “AB üyesi olmayan NATO üyesi ülkelerin meşru endişelerinin dikkate alınması” çağrısında bulunduğu öğrenildi. Gerek askerî gücü, gerekse NATO’ya verdiği katkılardan dolayı önemli bir konumda bulunan Türkiye’nin endişelerine, Lizbon’da cevap verecek bir alternatifin bulunacağı tahmin ediliyor. ABD’Lİ YETKİLİ GORDON: ÖNCE SİSTEM ONAYLANMALI Komuta ve kontrol sonra netleşir ABD Dışişleri Bakanlığının Avrupa ve Avrasya İşlerinden Sorumlu Bakan Yardımcısı Philip Gordon, “Füze savunma misyonu Lizbon’da onaylansa bile, konuşlanma, radar, komuta ve kontrol gibi konularda yapılacak daha çok iş olacak. Bunlar, bir sonraki aşama” dedi. Basın toplantısı düzenleyen Gordon; Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın, NATO Füze Sistemi’nin komuta ve kontrol yapısıyla ilgili şartlarının hatırlatılması üzerine şunları söyledi: “Türkiye de dahil olmak üzere her ittifak üyesi, kendi adına karar verecek. Önceki toplantılarda bütün müttefikler, füze savunmasının ortak güvenliğe katkı sağlayacağı inancını ortaya koydu. Lizbon’da da bu yönde yeni bir adım atmayı arzuluyoruz. Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da, Wall Street Journal gazetesinde çıkan açıklamasında, Türkiye’nin, İttifak için çok büyük önem taşıyan bir konuya engel olmasının söz konusu olmayacağını söylemişti. Tabii ki Türkiye ve diğer ülkelerin, tam olarak nasıl ilerleyeceğimiz hakkında soruları var. HAREKETE GEÇİLMELİ Ancak hiç kimse bu zirveden muhtemel bir füze savunma yapılanmasının spesifik detayları üzerinde anlaşmaya varılmasını beklememeli. Komuta ve kontrol konusunda da, bütün soruların cevaplanacağı beklenmemeli. Eğer NATO füze savunma misyonunu Lizbon’da onaylarsa; konuşlanma, radar, komuta ve kontrol gibi konularda yapılacak daha çok iş olacak. Bunlar, sonraki aşamalar. Füze savunmasının aşamaları yıllar içinde hayata geçecek. Radar konusunda ‘nerede’ ve ‘ne zaman’ sorularına da bakacağız. Bizim için önemli olan, İttifak’a yönelik bir tehdidin var olduğu ve İttifak’ın, bu tehditle mücadele için füze savunma sistemi yerleştirilmesi konusunda harekete geçmesi gerektiği üzerinde anlaşmaya varılması. Tehdit, bugün bile Avrupa’nın belli kesimlerine ulaşabilecek düzeyde ve zaman içinde kıtanın bütününü etkisi altına alacak. Bu sebeple ABD, füze savunmasında ilerleme katedilmesine büyük önem veriyor. Bu bağlamda Lizbon Zirvesi’nde bütün müttefiklerimizin ileri adım atarak, NATO füze savunma kapasitesini onayladıklarını görmek istiyoruz.” AA
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT