BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı ve Meclis

Seçim sonuçlarını görmek için tıklayın.
Anasayfa > Haber > Bireysel başvuru hakkı Avrupa ülkelerinde de var

Bireysel başvuru hakkı Avrupa ülkelerinde de var

Yüksek yargının verdiği kararlarının iptali konusunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı getiren yeni düzenlemenin Türkiye’ye özgü olmadığı, benzeri uygulamaların birçok Avrupa ülkesinin hukuk sisteminde yer aldığı belirtiliyor



Haber Merkezi ANKARA Bireysel başvuru hakkı, temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü kaynaklı hak ihlallerine karşı korunması için iç hukukta en etkin hak arama yollarından biri olarak kabul ediliyor. Yüksek yargının Anayasa Mahkemesine süper yetki verdiği gerekçesiyle karşı çıktığı düzenleme dünya ülkelerinin çoğunda uygulanıyor. Kıta Avrupasındaki bireysel başvuru düzenlemelerinin temelinde Alman sistemi yatıyor. İspanya’daki düzenleme ise diğer ülkelere göre ön plana çıkıyor. Avusturya, Portekiz, Macaristan, Rusya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Slovenya, Makedonya, Hırvatistan vb ülkelerde de bireysel başvuru hakkı yolu açık. ALMANYA VE İSPANYA ÖRNEĞİ Federal Alman AYM Kanununun 31. Maddesine göre Federal Anayasa Mahkemesi kararları, Federasyon ve federe birimlerin anayasal organlarını, mahkemeleri ve bütün makamları bağlıyor. İspanyol AYM Kanunun anayasallık denetiminde verilen kararlar ve etkileri başlıklı 38. maddesinde ise “Anayasallık denetiminde verilen kararların, Devlet Resmi Bülteninde (Resmi Gazete’de) yayınlandıkları andan itibaren kesin hüküm niteliğini taşıdığına ve kamu otoriteleriyle herkesi bağladığına dikkat çekiliyor. Her iki ülkede bireysel başvuru neticesinde verilen kararların etkinliğini sağlamaya yönelik özel düzenlemelere de yer veriliyor. Bireysel başvuruda esas olarak temel hak ve özgürlüklerin hayata geçirilmesi amaçlandığından, olağan yargı yerleri tarafından bireylerin temel hak ve özgürlüklerin etkin şekilde korunması, olağan mahkemelerin Anayasanın temel haklara ilişkin hükümlerini Anayasa Mahkemesinin yorumladığı şekilde anlaması ile sağlanabiliyor. ŞİKAYET HAKLIYSA KARAR İPTAL EDİLİR Federal Alman Anayasa Mahkemesi Kanununun 95. maddesine göre Mahkeme şikâyet yerinde görülürse kararda anayasanın hangi hükmünün, hangi işlem ya da ihmal ile ihlal edildiği”ni belirtmekle yetinmiyor. Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Bir mahkeme kararı aleyhine yapılan anayasa şikâyeti haklı görülürse Federal Anayasa Mahkemesi, kararı iptal eder ve 90. maddenin 2. fıkrasının ilk cümlesine göre meseleyi yetkili mahkeme önüne gönderir” deniliyor. İspanyol Anayasa Mahkemesi Kanunu 55. maddede ise amparo başvurusunun haklı bulunması halinde Anayasa Mahkemesinin verebileceği karar türleri sıralanıyor. İspanyol Anayasa Mahkemesi ayrıca 92. madde paralelinde “Mahkeme hükmünde veya daha sonraki bir işleminde kararı kimin uygulayacağını ve uygulamada ortaya çıkabilecek sorunlar hakkında kimin karar vereceğini belirleyebilir” hükmüne yer veriyor. VENEDİK KOMİSYONU RAPORU Öte yandan Venedik Komisyonunun 17/12/2010 - 18/12/2010 tarihlerinde yapılan 85. Genel Kurul Toplantısında kabul ettiği Anayasa Yargısına Bireysel Ulaşım başlıklı Raporunun 179 ve 180. paragraflarında yer alan bilgilere göre, bireysel başvuru sonucunda anayasa mahkemeleri ya da anayasallık denetimi yapan yüksek mahkemeler , Brezilya, Kanada, Estonya, İzlanda, İrlanda, Japonya, Slovenya, Slovakya, Ermenistan, İsviçre, Kıbrıs Rum Kesimi, Güney Afrika, İspanya, Makedonya ve Amerika’da yargı kararlarını iptal ederek uyuşmazlığın esası hakkında karar verme yetkisine sahip. Ancak çoğunlukla bu mahkemeler uyuşmazlığın esası hakkında karar vermeyerek, ihlale konu kararı iptal ederek ortaya çıkan yeni duruma göre yeniden hüküm vermek üzere son karar merciine dosyayı gönderiyor. Benzeri uygulamalar Almanya, Andora, Bosna Hersek, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Letonya, Lihteştayn, Portekiz, Romanya, Rusya, Slovakya, Slovenya, İsviçre ve Kore örneklerinde de mevcut. Raporda, bireysel başvuru incelemesi yapan Anayasa Mahkemelerine diğer mahkemelerin kararlarını iptal yetkisi tanınmaması eleştiri konusu da yapılmış. Azerbaycan’daki sistem Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu kararların diğer mahkemelerce uygulanmaması sorunu ortaya çıktığı belirtilerek kötü uygulamaya örnek gösteriliyor. AİHM KARARLARINDAN ÖRNEKLER Türkiye hakkında AİHM tarafından çok sayıda ihlal kararı verildi, verilmeye de devam ediliyor. Bu ihlal kararları aynı zamanda tazminat ödenmesini de kapsıyor ve gereğinin yerine getirilmesi ve yaşanan insan hakkı ihlalinin giderilmesi isteniyor. Bu amaçla HUMK (madde 455 ) ve CMK’nda (madde 311) değişiklik yapıldi ve AİHM tarafından verilen ihlal kararlarının ilgili olduğu yargılamanın yenilenmesi kabul edildi.
 
 
 
 
 
 
 
Reklamı Geç
KAPAT