BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Bugün değil
8 yıl önce!

Bugün değil
8 yıl önce!

Erdoğan’ın “başkanlık” teklifi yeni değil. Başbakan olduktan 39 gün sonra “Türkiye için en ideal sistem bu” demişti.



TÜRKİYE ÖZEL HABER ERCAN SEKİ Başbakan, gazetemizin manşetinde yer alan demecinde Başkanlık sistemi hakkındaki düşüncelerini şöyle ifade etmişti: Bu benim arzumdur.?Başkanlık sistemini başardığımız anda Türkiye ciddi bir sıçrama yapacaktır. İdeal olan Amerikan modelidir Başbakan Tayyip Erdoğan, ‘Başkanlık’ sistemi hakkındaki düşüncelerini, ilk kez bundan tam 8 yıl önce çok açık bir dille ifade etmişti. Başbakanlığının 39’uncu gününde bir açıklama yapan Erdoğan, ‘’Başkanlık ve yarı başkanlık sistemi benim siyasette arzumdur. Olmasını isterim, arzu ederim’’ demişti. Erdoğan daha yolun başındayken yaptığı bu çıkışla, kendi yetkilerinin bir kısmından fergagat etme pahasına başkanlık sistemini savunmuştu. 21 Nisan 2003 tarihli Türkiye Gazetesi’nde manşetten verilen haber de “Başkanlık İstiyorum” başlığını taşıyordu. Başkanlık sistemini istediğini net bir dille ortaya koyan Erdoğan, bunun için toplumda bir konsensüs sağlanmasının şart olduğunu söylemişti. Erdoğan, “Bu konsensüs sağlanmadan bu geçiş de sağlıklı olmaz. Ama bunu başardığımız anda ben Türkiye’nin ciddi bir sıçrama yapacağına inanıyorum’’ demişti. Başbakan ‘’Başkanlık mı yarı başkanlık mı?’’ sorusuna da ‘’Her ikisinde de aynı şeyi düşünüyorum. Benim için tabii ideal olanı Amerikan modelidir’’ cevabını vermişti. Konuşmasında Amerikan modelinde yasama ile yürütme arasındaki müdahalelerin ortadan kalktığını anlatan Erdoğan, “Yani bir milletvekili eğer bakan olduysa, milletvekilliğini bırakıyor sadece bakan oluyor. Kaldı ki, dışarıdan da siz oraya bakan rahatlıkla atayabiliyorsunuz” diye konuşmuştu. 8 YIL SONRA: BAŞKANLIK TARTIŞILSIN Başbakan Erdoğan Başkanlık sistemi hakkında 8 yıl önce söylediklerinin bir benzerini 27 Ocak 2011’de Erzurum gezisi sırasında tekrarladı. Başkanlık sistemini Türk halkının tartışmasını istedi.” Benim halkım her şeyi bilmeli. Milletin tartışmasından kaçmak, çekinmek demokratlığa terstir “ dedi. Muhalefet partilerince sanki ilk kez söylüyormuş gibi, “başbakanın yeni planı” olarak yorumlansa da, aslında Başbakan Erdoğan’ın düşüncesinin 8 yıl önceki sözlerinden hiçbir farkı yoktu. Erzurum’da basın mensuplarının başkanlık sistemiyle ilgili sorularına cevaplandıran Erdoğan konunun demokratik, parlamenter sistem içerisinde tartışılmasından kimsenin çekinmemesi gerektiğini söyledi. Erdoğan “Benim halkım her şeyi bilmeli. Başkanlık sistemi nedir? Bunu bilmeli. Amerika bunu uyguluyorsa, nedir nasıl bir şeydir? Dünyanın değişik ülkelerinde yarı başkanlık sistemi var. Değişik yaklaşımlar olabilir. Milletin tartışmasından kaçmak çekinmek demokratlığa terstir” diye konuştu. Başkanlık sistemi ile ilgili açıklaması birkaç gün sonra Kırgızistan’a giderken Başbakan Erdoğan’a tekrar soruldu. Erdoğan’ın bu defaki sözleri daha net ve açıktı. “Liderler tektir zaten, bunun yanında liderliği paylaştığı ikinci bir kişi olmaz. Ama ‘takım ruhu’ denilen bir olay vardır, ‘takım oyunu’ denilen bir olay vardır, ‘kolektif aklı oluşturmak’ denilen bir olay vardır. Ben, Başkanlık sistemiyle alakalı, ülkemde halk bu kavramları tartışmalıdır, bilmelidir ve şahsen Başkanlık sisteminin daha faydalı neticeler doğuracağına inanıyorum. Bu benim kanaatim. “Başkanlık sistemi var, yarı Başkanlık sistemi var. Niye rahatsız oluyoruz bunlardan? ABD’si, Fransa’sı ortada... Almanya’da da bakıyorsunuz şansölye var, bu tür sistemler var, cumhurbaşkanlığı makamları var, güçlendirilmiş... Ama bazı yerlerde bakıyorsunuz sadece temsili... Bunlar da var. Bunların tartışılmasından kimsenin gücenmeye bence hakkı yok. Bırakın tartışılsın, kimse de bundan da rahatsız olmasın.” ‘BAŞKANLIK’ ERDOĞAN’IN HEP GÜNDEMİNDEYDİ > 21 Nisan 2003: Siyasetteki tek arzum başkanlık ya da yarı başkanlık modeli. > 05 Ocak 2005: Başkanlık sisteminin tartışılması Türkiye için yararlı olacağını düşünüyorum > 15 Şubat 2006: Başkanlık sistemini ben de istiyorum ama şartlar şu anda müsait değil. > 18 Nisan 2010: Sistemin rahat çalışması konusunda başkanlık sistemine sıcak bakıyorum. > 10 Eylül 2010: Gerekirse halk oylamasına gidilir, ama şu anda illa bu olmazsa olmazımız değil. > 25 Eylül 2010: Ben bu konuyu tartışılsın diye açtım. Bunun tartışılmasında fayda var > 27 Ocak 2011: Milletin tartışmasından kaçmak, çekinmek demokratlığa terstir. > 02 Şubat 2011: Ben şahsen başkanlık sisteminin faydalı olduğuna inanıyorum. Başbakan Erdoğan’ın son açıklamalarıyla yeniden gündeme gelen ‘Başkanlık Sistemi’ Türkiye’de ilk defa tartışılmıyor. Turgut Özal, Süleyman Demirel ve Necmettin Erbakan da geçmişte bu sistemi istemişti... Özal’ın da hayaliydi Başkanlık sistemini Türkiye’de ilk defa 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal gündeme getirmiş ve Türkiye’nin kurtuluşunun bu sistemde olduğunu savunmuştu. Cumhurbaşkanı iken yetkilerinin kısıtlandığından şikayet eden Özal; yeniden siyasete dönme hazırlıklarına başlamış ve bir yandan da “başkanlık sistemine geçiş” konusunda ekibinden bir çalışma yürütmelerini istemişti. ABD DEĞİL, FRANSA MODELİ Yakın çalışma arkadaşlarından Ekrem Pakdemirli’nin verdiği bilgilere göre; 8. Cumhurbaşkanı Özal’ın kafasındaki başkanlık sistemi, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki uygulamadan çok, Fransa’da yürütülen sisteme benziyordu. Bu sisteme göre devlet başkanı halk tarafından 4 yıllığına seçilecek ve en fazla 2 dönem görev yapacaktı. Bakanlar Meclis dışından olacak ve sayıları da azaltılarak 17 veya 18’e düşürülecekti. Sistemin iyi işlemesi için yerel yönetimler de güçlendirilecekti. Turgut Özal mevcut sistemde Cumhurbaşkanının yetkilerinin, parlamenter sistemde olması gerekenden fazla olduğunu düşünüyordu. Özal, kafasındaki sistemi Mehmet Keçeciler’e şu cümlelerle anlatmıştı: “Cumhurbaşkanının yetkileri çok fazla!.. Birkaç yetki daha verirsin, olur sana Başkanlık Sistemi... Başkanı halk seçer, başkan da hükümet üyelerini... Ama Meclis’ten değil, Meclis dışından... Böylece hükümet, siyasi etkilerin dışında tutulur. Siyasetçiler çekişebilir, siyasî kriz doğabilir ama ülkede bir kriz çıkmaz! Zira Başkanlık Sistemi vardır...” Başkanlık Erbakan’ın seçim vaadi >?Başkanlık sistemi sadece Turgut Özal ve Süleyman Demirel’in değil, onların İTܒden sınıf arkadaşı olan Necmettin Erbakan’ın da hayaliydi. Erbakan’ın genel başkanlığını yaptığı ve 12 Eylül’de kapatılan Milli Selamet Partisi’nin 1977’de hazırladığı seçim beyannamesinde başkanlık sistemi yer alıyordu. Beyannamenin “MSP’nin Anayasa’da Yapacağı Değişiklikler” başlıklı 89’uncu sayfasında “Başkanlık sistemine geçilmesi” vaadi yer alıyordu. Bu vaadin hemen ardından “başkanın doğrudan doğruya millet tarafından seçilmesi” maddesine yer verilmişti. DEMİREL: Türkiye artık böyle yönetilemez! Türkiye’de başkanlık sistemi konusunda ilk tartışma, 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal ve dönemin başbakanı Süleyman Demirel arasında yaşanmıştı. Özal başkanlık sistemi önerisini gündeme getirdiğinde, ona en büyük muhalefeti Demirel yapmıştı. Bu tartışma, 1993 yılında Tugut Özal’ın ölümünün ardından bir süre rafa kaldırıldı. Özal’ın hayatını kaybettiği yıl, Süleyman Demirel Cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturdu. 4 yıl boyunca da başkanlık sistemini ağzına bile almadı. 1997’de görev süresinin dolmasına yakın Demirel, “4 yıl 3 aydır cumhurbaşkanıyım. 6 hükümet atadım. Türkiye, Meclis hükümetleriyle tıkanıyor. Başkanın atadığı hükümetler sistemini tartışmalıyız” sözlerini sarfetti. DÜŞÜNCELERİ DEĞİŞMEDİ Demirel 24 Eylül 1997’de Cumhurbaşkanı sıfatıyla gazeteci Fatih Çekirge’ye yaptığı açıklamada, “Türkiye, başkanlık sistemini gündemine almalı. Mesele isim değil, ben değilim, sistem meselesi. 65 milyonu artık böyle idare edemezsiniz” diyordu. Aradan geçen uzun yıllara ve Türk siyasetinde yaşanan büyük dönüşüme rağmen Demirel’in bugün de başkanlık sistemi hakkındaki düşünceleri değişmedi. Başkent Üniversitesi’nde bir süre önce konferans veren 9. Cumhurbaşkanı Demirel, “Türkiye’nin daha iyi yönetilmesi lazım. Eğer bu yönetme kişilerden değil de sistemden geliyorsa, o halde sistemi düzeltmek lazım. Yok kişilerden geliyorsa, kişileri değiştirmek lazım. Hem sistemden hem kişilerden geliyorsa, her ikisini de doğrultmak lazım” ifadelerini kullanmıştı.
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT