BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > 730 doların altında isyan ateşi yanıyor

730 doların altında isyan ateşi yanıyor

Orta Doğu'daki isyanın üç kırılma noktası var: Nüfusun önemli kısmının gelirinin yılda 730 yani günde 2 dolara düşmesi, genç nüfusun işsizliği ve baskı rejimi.



ÖZEL HABER Uğur KÜÇÜK - Tülay DUR Orta Doğu ülkelerinin örnek aldığı Türkiye’nin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bölgedeki olayları özetlemek için kullandığı “Biri yer biri bakar kıyamet ondan kopar” atasözü, aslında Kuzey Afrika’da yakılan isyan ateşini özetleyen bir ders gibi... Her şey Tunus’ta 26 yaşındaki üniversite mezunu işportacı Muhammed Buazizi’nin sebze tezgahına el konulmasıyla başladı. İşsiz genç, ekmek teknesi olan tezgahına el konulup bir de dayak yemeyi içine sindiremeyince kendini yaktı ve hayatını kaybetti. Gencin kendisini yakması, ülkesinde 27 yıldır iktidarda olan yönetimi devirmekle kalmadı, domino etkisiyle bütün bölgeyi sardı. Diktatörler tarafından yönetilen bu ülkelerde GSMH rakamları sizi yanıtmasın. Zira diktatör bu paranın büyük bir kısmını kendisine ve kendisini ayakta tutan yandaşlarına ayırıyor. Geri kalan para ise milyonlarca insan tarafından bölüşülüyor. Durum böyle olunca bu ülkelerde yaşayanların en az yüzde 30’unun geliri yıllık 730 dolara, yani günlük 2 dolara kadar düşüyor. Yani bu ülkelerde nüfusun önemli bir kısmı yılda sadece 730 dolarla hayat mücadelesi veriyor. Yoksulluk ve açlıkla sadece hayatta kalabilen bu insanlar şimdi Muhammed Buazizi’nin yaktığı ateşin peşinden gidiyor. Her gün ölmektense bir kere ölmeyi ya da kurtulmayı tercih ediyor. Tunus’ta 17 Aralık 2010’da başlayan ve bugüne kadar geçen 2.5 aylık süre, Orta Doğu’nun her şeyini değiştirirken, dünyanın taşlarını da yerinden oynattı. Bir anlamda petrolün yön verdiği dünya ekonomisi sarsıldı, endişeler arttı. ADALETSİZ GELİRLE YIKILDILAR 17 Aralık 2010 tarihinden bugüne geçen 2.5 ay yalnızca Orta Doğu’nun değil küresel sisteminin en hızlı siyasal ve ekonomik dinamiklerinde değişime yol açtı. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana 2008 finansal krizi dahil olmak üzere dünyadaki bütün dengeleri değiştirecek ve hâlâ devam eden süreci, işsiz bir gencin tezgahına el konulması başlattı. Buazizi’nin kendini yakmasından sonra tepki gösteren halka Tunus tönetiminin tehditle karşılık vermesi bardağı taşıran damla oldu. Tunus Lideri Bin Ali olayların asıl nedeni olan ekonomik adaletsizliği Merkez Bankası kasasından 1.5 ton altın çalarak uygulamaya başladı. Ancak altınları alamadan kaçmak zorunda kaldı. Tunus’tan Mısır’a sıçrayan isyan Mübarek’in de saltanatına son verdi. Ailesiyle birlikte sahip olduğu resmi servetin 40 milyar lira olduğu belirlenen Mübarek’in birçok Avrupa bankasında 70 milyar doları bulan hesabı olduğu da iddia ediliyor. Bazı kaynaklar ise, Mübarek’in asıl servetinin 600 milyar dolara varan altın varlığı olduğunu iddia ediyor. Mübarek’in dudak uçuklatan bu servetine rağmen halkının günlük 2.5 dolar gibi gelirle yaşamaya çalışıp açlıkla mücadele etmesi, dikta rejimiyle birleşince yangının fitili ateşlenmiş oldu. Halka rağmen koltuğunda oturan Mübarek, sonunda ‘pes’ etti. EN BÜYÜK YANGIN LİBYA’DA Dünya petrol üretiminin yüzde 2’sini karşılayan ve günlük üretimi 4 milyon varil olan Libya da Mısır’dan farklı değil. Çeşitli aşiretlerle yönetilen ve Albay Muammer Kaddafi’nin yönettiği Libya halkı hem parasızlığa, hem katı yönetime daha fazla dayanamadı. Aşiretlere dayalı katı kast rejimiyle yönetilen ülkede günlük 15 dolarla yaşamaya çalışan halk, aşiret liderleri ile Kaddafi’nin akıl almaz lüks ve eğlence hayatı yaşamasına daha fazla dayanamayıp isyanı başlattı. Her gittiği ülkede kadınlara özel partiler yapan Kaddafi’nin yanı sıra, devletin askerlerinin koruduğu mekânlarda aşiret liderlerinin yaşamasına daha fazla dayanamayan halk, birer birer isyan ediyor. Bütün dünya, isyanların, baskı rejimleriyle yönetilen diğer ülkelere yansımamasını dilerken, işsiz ve aç olanların tek dileği ise insanca yaşamak... Petrolde aslan payı diktatöre gidiyor Mısır, Ürdün, Libya, Fas, Cezayir, Tunus ve Yemen’in ortak özelliği petrol ülkeleri olmaları ve son 2 ay içinde halkın yoksullukdan dolayı çıkardığı isyanlar. Petrolden dolayı ellerinde pek çok avantajı bulunduran bu ülkelerin halkı hem baskı rejiminden hem de yoksullukdan sokaklara dökülmüş durumda. Mısır nüfusunun yüzde 40’ı günde 2 dolar ile geçimini temin ediyor. Mısır ekonomisinin 2010’da 160 milyar dolar olan senelik milli gelirinin yarısını petrol oluşturuyor. Mısır’da isyan öncesi yüzde 10 olan işsizlik mevcut ve ülkede aylık asgari gelir 50 doları aşmıyor. Enflasyon ise yüzde 10 mertebelerinde. Yemen, nüfusun yüzde 25’i günde 2 dolardan az bir parayla yaşamak zorunda ve nüfusun yüzde 30’dan fazlası kronik yoksulluk çekiyor. İşsizlik oranı ise yüzde 40’ı aşıyor. 10 milyon 544 bin nüfusa sahip Tunus‘ta kişi başına düşen milli gelir 9 bin 489 dolar, enflasyon yüzde 4.5, işsizlik yüzde 13.2 seviyesinde. 6 milyon nüfuslu Ürdün‘de de işsizlik yüzde 13, yoksulluk yüzde 14 durumunda. 35 milyon nüfuslu Cezayir’de kişi başına düşen milli gelir 7 bin 104 dolar, işsizlik yüzde 10, yoksulluk yüzde 23 durumunda. Rejimleri sarsılan ülkelere Türkiye’nin dış ticareti İhracatı ($)? İthalatı($) Mısır 2.261.286.000 926.280.000 Tunus 714.418.000 452.652.000 Cezayir 1.506.819.000 2.274.924.000 Libya 1.935.307.000 425.652.000 Fas 624.319.000 396.798.000 Yemen 329.429.000 1.044.000 Bahreyn 171.795.000 71.682.000 Ürdün 572.271.000 42.752.000 İran 3.042.957.000 7.644.782.000 Irak 6.042.790.000 1.354.510.000 Toplam 17.201.391.000 13.591.076.000
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 116856
    % 0.23
  • 3.7716
    % -0.91
  • 4.6151
    % -0.97
  • 5.2351
    % -0.93
  • 161.284
    % -1.05
 
 
 
 
 
KAPAT