BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Kızıl Çin-Tayvan ihtilafı

Kızıl Çin-Tayvan ihtilafı

Kızıl Çin’in, seçilmesi halinde bunu savaş gerekçesi sayacağını ilan ettiği Çen Şui-Bian, Tayvan’da yapılan devlet başkanlığı seçimini kazanmıştır.



Kızıl Çin’in, seçilmesi halinde bunu savaş gerekçesi sayacağını ilan ettiği Çen Şui-Bian, Tayvan’da yapılan devlet başkanlığı seçimini kazanmıştır. Çin’den gelen “işgal” tehditleri altında sandık başına giden Tayvan halkı bağımsızlık yanlısı olan “Demokratik İlerleme Partisi” (DPP)ye oyların %39.3’ünü vermiştir. 51 yıldır iktidarda olan suiistimal bataklığı içinde bulunan Komintang adayı Lien Chan, ancak oyların %23.1’ini almıştır. “Diğer bağımsız” aday James Soong ise oyların %36.8’ini almıştır. Seçimlerde 16 milyon seçmenin %82.6’sı oy kullanmıştır. Çin’den gelen bütün ikazlara rağmen ve bir nevi “savaş tehdidi” gölgesi altında geçen, tarihi seçimle 51 yıllık “Milliyetçi Parti” (Komintag) iktidarına son verilmiştir. Seçimi kazanan Chen Shvi-Bian’ın ilk mesajı Çin’e katılmayacaklarına dairdir. Ama seçim kampanyasında ileri sürdüğü bağımsızlık için halk oylaması, bayrağı ve anayasayı değiştirme fikrinden şimdilik vazgeçmiştir. Çin’in teklifi “Tek ülke iki sistem” formülüdür. Seçimi kazanan Chen Shvi-Bian, Çin’in teklifini reddetmiştir. Tayvan bir nevi Çin’e meydan okumuş, savaş çıkar tehdidine aldırış etmemiştir ve Tayvanlılar bağımsızlık isteyen adayı seçmiştir. Başkent Taipei’de Çin füzeleri yerine kutlama fişekleri ve maytaplar patlayarak seçim neticesini kutlamışlardır. Yeni Devlet Başkanı Çin ile savaş değil uzlaşma ve barış istiyoruz demiştir. Yenilgiyi içine sindiremeyen Milliyetçi Parti mensupları karşı gösteriler yapmış ve Lee Teng-Hui’yi parti başkanlığından istifaya davet etmişlerdir. Eylül’de istifa edeceğim sözünü yeterli bulmamışlardır. Başkent caddeleri bir yanda seçimi kazananların sevinç gösterileri ve diğer yanda seçimi ve iktidarı kaybedenlerin protesto gösterilerine sahne olmaktadır. Askeri uzmanlara göre Çin’in Tayvan’ı işgal etmesi için en az 10 yıl hazırlık yapması gerekmektedir. Tayvan’ın kara kuvvetlerinde 240 bin asker ve 555 tankı vardır. Hava kuvvetlerinde 68 bin personel ve 356 avcı uçağı mevcuttur. Deniz kuvvetlerinde 68 bin personel ve 136 gemiye sahiptir. Yıllık savunma harcamaları 8.7 milyar dolardır. Kızıl Çin’in ise yıllık savunma masrafı 7.5 milyar dolardır. Kızıl Çin’in kara kuvvetlerinde asker sayısı 2 milyon 200 bin, 10 bin tank ve 14 bin toptur. Deniz kuvvetleri 260 bin personel 972 gemidir. Hava kuvvetleri ise 470 bin personel ve 5100 (uçak ve helikopter)dir. Yeni Devlet Başkanı Çin ile politikasını şöyle özetlemiştir: “İki taraf arasında bir barış zirvesi yapılması çağrısında bulunuyorum. Görüşemeyeceğimiz hiçbir konu yoktur. Eşit statüde olduğumuz sürece her şeyi konuşabiliriz. Bir Çin, sadece Çin’in tanımına bağlı kalmamak şartıyla tartışabileceğimiz bir konu. Bir Çin konusunu görüşmeye istekliyim...” Kızıl Çin ile Tayvan arasındaki ihtilafı daha iyi anlayabilmek için 1948’den bu yana 52 yıllık tarihi seyri iyi bilmek gerekir: 1948: Çan Kay-Şek önderliğindeki milliyetçi güçler Tayvan’a kaçarak burada “Çin Cumhuriyeti”ni kurdu. 1949: Mao Zedung, Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC)nin kuruluşunu ilan etti. 1971: “Çin Cumhuriyeti”, BM’deki sandalyesini kaybetti ve sandalye ÇHC’ye geçti. 1975: Çan Kay-Şek öldü. 1978: Çan’ın oğlu Çan Çing-Kuo adanın başına geçti. ABD, ÇHC ile diplomatik ilişkiler kurmak zorunda kalırken, bir yandan da Tayvan’a silah satışına başladı. 1981: Çin, lideri Deng Siaoping’in “tek ülke iki sistem” doktrini uyarınca, Tayvan’a “yüksek derecede özerklik ile barışçıl birleşme” teklif etti. 1986: Tayvan’daki Amerikancı gruplar Demokratik İlerleme Partisi adı altında birleşti. 1987: Tayvanlıların Çin’e ziyareti üzerindeki yasak kalktı, savaş hali resmen sona erdi. 1988: Çan Çing-Kuo öldü ve yerine Lee Teng-Hui geçti. 1991: Tayvan parlamentosu ve diğer kurumlar, “Tüm Çin’i temsil etme” iddialarından vazgeçtiler. Ancak adanın resmi adı “Çin Cumhuriyeti” kaldı. 43 yılın ardından sıkı yönetim sona erdi ve Çin ile savaş hali kaldırıldı. 1993: Milliyetçi Parti, “anavatanı komünistlerden kurtarma” hedefinden vazgeçti, ancak birleşmenin koşulunun “Çin’in demokratikleşmesi” olduğunu ilan etti. 1995: Tayvan lideri Lee ABD’yi resmen ziyaret etti. Çin ziyareti protesto ederek ada açıklarında askeri manevralar gerçekleştirdi. 1996: Tayvan’da ilk genel seçimler yapıldı. Seçimlere karşı çıkan Çin, boğaz bölgesinde füze denemeleri gerçekleştirdi. ABD de karşılık olarak bölgeye iki filo gönderdi. Tayvanlılar büyük bir çoğunlukla Lee’yi yeniden seçtiler. 1999: Lee, Pekin ile Taipei arasındaki ilişkilerin “devlet-devlet” ilişkileri olması gerektiğini söyledi. Çin ise büyük bir öfkeyle yeniden tatbikatlara başladı. 15 Mart 2000: Çin Başbakanı Zhu Rongji, Tayvanlıları, bağımsızlık yanlılarını seçmemeleri yönünde uyardı. Rongjhi, adayı anavatandan ayırma girişimlerine karşı kan dökmeye hazır olduklarını ilan etti.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT