BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Hazar Petrolü ve Türkiye - 3 -

Hazar Petrolü ve Türkiye - 3 -

Hazar Havzası ile Batı arasında Rusya, Güney Kafkasya, Türkiye, İran, Afganistan ve Pakistan bulunmaktadır. Bütün petrol ve doğalgaz ulaşım projeleri bu ülkeleri katedecek şekilde mütâlaa edilmiş...



Hazar’dan Batı’ya petrol ulaşım yolları * Hazar havzasını çevreleyen tüm bölgelerin genelinde yaşanmakta olan ‘İstikrarsızlıklar’ (Rusya, Kafkasya, İran, Afganistan, Pakistan...) * Hazar’ın deniz mi, göl mü olduğu konusundaki hukuki tartışmalar; vaktiyle SSCB ve İran arasındaki anlaşma. * Petrolün ve doğalgazın dünya pazarlarına taşınması (Siyasi engellerin aşılması; büyük yatırım ihtiyaçlarının karşılanması; modern teknoloji) * Boğazlar ve Karadeniz’in hukuki durumu; Çevre sorunları oluşturmamak * İran’a uygulanan kısıtlamalar ve İran ile Rusya’nın siyasi etkinlikleri Başta ABD olmak üzere Batı pazarlarına bu enerjinin en uygun şartlarda taşınması en önemli sorun olmaktadır. Hazar Havzası ile Batı arasında Rusya, Güney Kafkasya, Türkiye, İran, Afganistan ve Pakistan bulunmaktadır. Bütün petrol ve doğalgaz ulaşım projeleri bu ülkeleri katedecek şekilde mütâlaa edilmiştir. Rusya iç sorunları, yayılma ve hegemonya niyetleri ve eylemleri nedeniyle; İran, son 20 yıldır, teröre verdiği destek ve radikal dincilik adına yürüttüğü politika nedeniyle; Afganistan ve Pakistan ise istikrarsızlıkları yüzünden Batılılar’ı ürkütegelmiştir. Türk boğazlarının durumu ve çevre sorunları, Çeçenistan, Dağıstan, Abazya gibi Kafkas ülkelerindeki çatışmalar; Azerbaycan ve Ermenistan ihtilâfları v.b. konular çok tahlil edilmiştir. Yıllardan beri uluslararası siyasetteki dalgalanmalar, ülkelerin ve petrol şirketlerinin ekonomik mülâhazaları, ortaya birçok ulaşım projesinin çıkmasına sebeb olmuştur. Zaman zaman bunların bazıları elimine olmuş, bazıları ön plana çıkmıştır. Ulaşım sorununun hem ekonomik, hem güvenlik, hem de siyasi boyutu bir arada mütalâa edilmektedir. Buna doğa ve çevre güvenlik faktörlerini de eklemek gerekmektedir. Siyasi faktörler ve ulaşımın güvenliği fizibilite çalışmalarına tekaddüm etmiştir. En uygun koridor Türkiye Bütün bu sebeblerden ötürü, en uygun ‘enerji koridoru’ olarak Türkiye değerlendirilmektedir. Bu koridor için iki ulaşım yöntemi ve güzergâhı vardır. Birincisi, halen kullanılmakta olan Karadeniz-Türk boğazlarının kullanıldığı “tanker güzergâhı”dır. İkincisi, boru hatlarından istifadeyi öngören Güney Kafkasya ve Türkiye üzerinden geçecek “petrol boru hattı” güzergâhıdır. Halen, Rusya ve Orta Asya’dan batıya petrol ve doğalgaz ikmali ‘mevcut Rus boru hatları sistemi’ ve deniz tankerleriyle taşıma yöntemi ile cereyan etmektedir. Bu ulaşımın dışında da, özellikle son on yıldır sayısız ulaşım projeleri gündeme gelmiş ve tartışılmaktadır. Bunlardan bazılarının ön fizibilite ve esas fizibilite etüdleri yapılmış, protokolleri veya anlaşmaları imzalanmış, bazıları gerçekleşme safhasına girmiş; bazıları ise tasarı halindedir. Hem ülkeler, hem şirketler arasındaki çıkar çatışmalarının ve politik manevraların sona erdiği söylenemez. Mevcut, projelendirilmiş veya tasarı halinde bulunan güzergâhlara ait en yalın ve sade haliyle harita ve çizelgelerle anlatılmaktadır. (Kaynak : Aralık 1998 tarihli ABD Enerji B.lığı dokümanı) Hazar Havzası Petrol Boru Hatları Hazar Havzası Petrol İhracaat Boru Hatları (yollarının isimleri, güzergâhları, kapasiteleri, uzunlukları, muhtemel maliyeti ve son durumları): ATYRAU-SAMARA (Kazakistan-Rusya) 0,2 Milyon Varil/Gün Ham Petrol, 0,3’e çıkabilir + Uzunluğu hesaplanmadı, Mevcut boru hattı Rusya’ya uzatılacak + Maliyeti 22 milyon Usd’yi geçebilir + Vadesi:1999 AİOC Ana Boru Hattı (Bakü-Ceyhan) (Bakü’den çıkan çoklu Boru hattı güzergâhı) Kapasitesi: 1 Milyon Varil/Gün Ham Petrol + Uzunluğu: Ceyhan’a kadar 1100 mil /1730 km + Maliyeti: 2.3-3.7 milyar Usd (En son bilgiye göre: 4.7 milyar Usd) + Son güzergâh seçimi yapıldı. Uluslararası ortamda Bakü-Ceyhan boru hattı olarak telâffuz ediliyor. AİOC Batı/Erken Boru Hattı (Bakü-Supsa) Kullanılacak kapasitesi: 1 Milyon Varil/Gün Ham Petrol + Uzunluğu: 550 mil(865 km) + Maliyeti: 590 milyon Usd + Vadesi: Nisan 1999 AİOC Kuzey-1/Erken Petrol Hattı (Bakü-Novorossisk) Çeçenistan Grozni üzerinden + Kapasitesi: 0.1 Milyon Varil/Gün Ham Petrol + Kapasite muhtemelen 0.18 veya 0.3’e çıkabilir + Uzunluğu: 868 mil (1365 km), Çeçenistan bölümü 90 mil (142 km) + Vade:1997 yılı ikinci yarısı. (Çeçenler’in boru hattından pay istemeleri yüzünden Eylül 1999’da Dağıstan’da başlayan karışıklıklar ve daha sonra Ruslar’ın Çeçenistan’a düzenledikleri ve halen devam eden askeri operasyon nedeniyle bu hat muhtemelen çalışmıyor) AİOC Kuzey-2/Erken Boru Hattı (Bakü-Novorossisk) Çeçenistan’ı bypass eden ve Rusya’ya bağlı Dağıstan üzerinden geçen boru hattı + Kapasitesi: 0.6 Milyon Varil/Gün Ham Petrol + Uzunluğu: 868 mil (1365 km) + Maliyeti:1.2 - 1.5 milyar Usd + Rusya’nın Ekim 1998 teklifi SOCAR tarafından reddedildi. Önceki Eylül 1997 teklifi sadece Çeçenistan’dan geçen 176 millik (277km) Bakü-Terskoye (Rusya) yolunu içeriyordu. CPC-Caspian Pipeline Consortium (Tengiz Novorossisk) Kazakistan’ın Tengiz petrol sahasından başlayıp Hazar denizinin kuzeyinden dolaşarak Novorossisk’e (Rusya) ulaşan Petrol boru hattı + Kapasitesi: Azami 1.34 Milyon Varil/Gün Ham Petrol + Uzunluğu: 930 mil (1463 km) + Maliyeti: 2.3 milyar Usd + Yapımı başladı, 2001 yılı ortasında faaliyete geçecek + Önümüzdeki 10 yıllık sürede azami randımana ulaşılacak. Trans-Hazar (Kazakistan ikiz Petrol Boru Hattı), Hazar’ın altından geçerek Kazakistan petrolünü Bakü-Ceyhan hattına bağlayacak proje. Ham petrol kapasitesi henüz hesaplanmadı - Uzunluğu: 370 mil (582 km) + Maliyeti: 2.3 milyar Usd + Aralık 1998’de Royal Dutch/Shell, Chevron, Mobil ve Kazakıstan petrol şirketi arasında fizibilite etüd anlaşması imzalandı. Kazakistan-Çin (Kazakistan’ın Aktyubinsk kenti ile Çin’in Xinjiang kenti arasındaki petrol boru hattı) Kapasitesi: 0.4 - 0.8 Milyon Varil/Gün + Uzunluğu : 1800 mil (2831 km) + Maliyeti: 3.5 milyar Usd + Anlaşma 1997’de yapıldı + Fizibilite etüdü 1999’da tamamlandı. Güney Boru Hattı (Orta Asya Boru Hattı) (Kazakistan-Türkmenistan- Afganistan- Pakistan/Gwadar) Kapasitesi: 1 Milyon Varil/Gün ham petrol+ Uzunluğu: 1056 mil (1661 km) + Maliyeti: 3 milyar Usd + Mutabakat protokolü hazırlandı. Azerbaycan-İran Boru Hattı (Bakü-Tebriz) Kapasitesi henüz belirlenmedi + Uzunluğu henüz belirlenmedi + Yatırım henüz belirlenmedi + Teklif halinde bekliyor. Kazakistan-Türkmenistan-İran Boru Hattı (Tengiz petrol sahası- Türkmenistan-Harg Adası, Basra Körfezi-İran) Kapasitesi: 0.5 - 1 Milyon Varil/Gün ham petrol + Uzunluğu: Tengiz-Tahran arası 1060 mil (1667 km) olmak üzere toplam 1300 mil (2045 km) + Yatırım: TOTAL (Fransız) şirketi Tengiz-Tahran arasını 0.5 Milyon x Milyar Varil/Gün için 2 milyar Usd olarak tahmin ediyor. Kazakhstan Pipeline Co.(Fransız) şirketi, Basra Körfezine kadar olan mütebaki boru hattına 0.9 Milyon x Milyar Varil/Gün kapasite için 1.6 Milyar Usd tahmin ediyor + Teklif halinde bekliyor. DEVAM EDECEK
 
 
 
 
 
 
 
Reklamı Geç
KAPAT