BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Anadolu uyanırken işte Kars - 4 -

Anadolu uyanırken işte Kars - 4 -

Ermenistan’da toprak çıkarmak için patlatılan dinamitler, hem tarihî peyzajı bozuyor, hem de eserlere zarar veriyor.



Ermeniler Ani’ye zarar veriyor!.. Ani harabeleri, yörenin en eski kalıntılarıdır. Bu kalıntılardan ilk defa 1693’te Gamelli Carreri söz eder. Sonra Prof. Dr. Marr, 1892-1993 arasında Ani’de kazı yapmış ve çalışmalarını broşürler hâlinde yayınlamıştır. Daha sonra Türk ilim adamları kazı çalışmalarını yürütmüşlerdir. Kars Kurultayı’na katılan ekiple birlikte Ani’yi gezdim. Antik şehir yıkıma terkedilmiş desem yeridir. Belki birkaç senedir korumaya alınmış. Şehir geniş bir alana yayılıyor. Biz iki saatte ancak bir kısmını gezebildik. Ani, Ermenistan’la sınır çizen Arpa Çayı’nın yanında kurulu. Hemen karşısı Ermenistan. Biraz uzakta bir Ermeni köyü de görülüyor. Ani, İpek Yolu’nun da üzerinde. Derin bir vadiyle inilen Arpa Çayı’nın üzerinde İpek Yolu köprüsünün iki ayağının kalıntıları kalmıştı. Antik şehrin kale duvarlarının bir kısmı, kilise yıkıntıları, Selçuklu zamanında yapılmış kervansarayların ve camilerin kalıntıları görülüyordu. Tarihi biz elimizle mahvetmişiz. İnsanlarımız define bulma heyecanıyla artık bütün dünya insanlığının malı olması gereken tarihî eserleri bitirmişiz. Bir söylentiye göre aslan ve kartal motiflerinin başlarının olduğu yerler defineye işaret ediyormuş. Bu yüzden aslan ve kartal motiflerinin baş kısımları oyulmuş, yok edilmiş. Başları oyacağız derken bütün motifler zarara uğratılmış. Temellerden altın çıkarma sevdasına duvarlar yıkılmış. (Sakın yazdıklarım define heveslilerine bir umut olmasın! Hepsi yalan!) Anadolu’daki ilk cami Arpa Çayı’nın kıyısında vadinin üstünde kurulu Menuçehr Camii, Müslümanların Anadolu’daki ilk camileri olarak biliniyor. Camii Şeddadlı Emiri Ebu Şûca Menuçehr (1064-1110) inşa ettirmiştir. Menuçehr Camii’nin tam karşısına düşen Ermenistan arazisinde, Ermeniler çok kötü bir iş yapmışlar; camie kuş uçumu belki 200 metre yakın olan çaya inen vadinin yamacından kazı yapıp toprak çıkarmışlar. Mekânın tarihî peyzajı bozulmuş. Kars şehir kurultayına katılan ODTܒden Prof. Dr. Raci Bademli, bu manzarayı görünce fena hâlde öfkelenmiş ve sözlerini mutlaka yazmamı istemişti. Ermeniler kendilerinin de sahip çıktığı Ani harabelerinin yok oluşunu hızlandırmak mı istiyorlardı?! UNESCO, Ani’yi dünya kültür mirası listesine almıştı. Ermeniler toprak çıkartmak için her gün çok sayıda dinamit de patlatıyorlarmış. Patlamanın sarsıntısıyla Ani de tarihî yapılar zarar görüyormuş. Bu yüzden Menuçehr Camii’nde duvarlar çatlamış. Ani harabelerini askerler bekliyordu. Artık kimse elini kolunu sallayarak bu antik şehre giremiyordu. Gezebilmek için askerî merkezlerden izin almak gerekiyordu. (Niçin askerî merkezlerden izin alınması gerektiğini de anlayamadım. Harabelerin hemen sınırda oluşu, bölgenin askerî alan ilân edilmesini gerektiriyor mu, bilmiyorum. Askerî bölge meselesi Aktaş sınır kapısında da karşımıza çıkacaktı. Onun hikâyesi de başka!) Bana anlattıklarına göre, Ermeniler Ani’ye, kutsiyet derecesinde önem veriyorlarmış. Bir defasında Gümrü Belediye Başkanı Ani’yi gezmiş... O kadar üzülmüş ki, efkârından şapkasını yere vurmuş. Artık harabeleri görüp kahrolduğundan mı, yoksa buralar bizim olmalıydı demeye getirdiğinden mi efkârlanmış bilemiyorum! Kapı tartışmaları Kars Belediye Başkanı ve şehrin ileri gelenleri, Kars’a sınır ülkelerin kapılarının açılmasıyla her dertlerinin biteceğine kendilerini öyle inandırmışlar ki aksini düşünemiyorlar, düşünmek istemiyorlar, hiçbir alternatif arayış içine girmiyorlar. Belki de Ermenistan kapısı açılınca dedikleri doğru çıkacaktır. Ama bunun siyasî hesapları var. Bir Kars kazanırken iki ülke, Azerbaycan ve Türkiye kaybedecektir. Ülkelerin menfaatleri mahallî menfaatlerden önce gelir. Bu tartışmalara benim yorum katmamın bir anlamı yok. Tarafları konuşturacağım. Lütfen ufak bir açıklamaya izin veriniz. Ermenilerin Kars Kurultayı’na alınmadığına dair gazetelerde manşetler çıkmış, hatta televizyon programları yapılmıştı. Kurultayı başından beri ben de takip ettim. Gazetelerine Ermeni lobisinin görüşlerini aksettirenlerin gördüklerinin duyduklarının da fazlasını gördüm ve duydum. Meseleye masumane baktığınızda, sınırımızdan 5 kilometre ötedeki Gümrü’nün yöneticisi üç Ermeni ve bir tercüman Kars’a gelmişler ama dört Ermeni polisin zoruyla sınır dışı edilmişler. Üstelik bunlar kurultaya katılmak istemişler; ancak, izin verilmemiş. Komşu ülkelerle ilişkiler Kars, Kafkasların da bir kongre ve alışveriş merkezi olma yolunda. Kafkaslarda istikrar olmadığı için bu yakın zamanda da, orta vadede de mümkün görünmüyor. Kars Belediyesi, şehirdeki sivil toplum teşkilâtlarının da yardımıyla komşuları olan Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan’la ilişkilerini geliştirmek istiyor. Her üç ülkeye de mahallî yöneticiler ve iş adamları gidip geliyorlar. Kars Kurultayı düzenlendiğinde Azerbaycanlılar, Gürcistanlılar, Ruslar ve Ermeniler Kars’a davet edilmişler. Azerbaycan-Ermenistan savaşı yüzünden Ermenilerle diplomatik ilişkimiz bulunmuyor. Azerbaycan’dan, Ankara Büyükelçisi Prof. Dr. Mehmet Nevruzoğlu, Gürcistan’dan Ahıska Üniversitesi Rektörü, Ruslardan Türkiye Büyükelçiliği Müsteşarı Elbrus Kargıev (Kafkasya’dan Kuzey Osetya’dandır.), Ermenistan’dan da malum şahıslar Kars’a geliyorlar. Türk milletinin ferdi olarak, ülkemin insanlarının acısını, sevincini paylaşırım. Bunun yanında bir gazeteci olarak insanî değerler benim için önde gelir. Toprağıma ayak basmış, artık benim misafirim olmuş bir insana kalkacak eli tutmak da benim vazifem. Ermeni misafirlere karşı yapılmış bir yanlışlık varsa ilk ayıplayan da ben olurum. Burada hesaplanmayan birşey var: Biz Azerbaycan’la “bir”iz. Onlar bizim kanımız, canımız. Azerbaycan Türkleri için Ermenilerle diplomatik ilişki kurmuyoruz ve kapıyı da açmıyoruz. Azerbaycan Türklerinin topraklarının yüzde 20’si şu anda Ermeniler tarafından işgal edilmiş durumda. Bu topraklardan çıkmaya da niyetli değiller. Eğer kapıyı açar, Ermenilere her türlü kolaylığı gösterirsek, Azerbaycanlıları küstürmüş olacağız. Yani “bir” olduğumuz insanlar bizden uzaklaşacaklar. Bir uzvumuz kesilecek. Bu meseleyle ilgili devleti temsilen Süleyman Demirel ne dedi, Azerbaycan Büyükelçisi, ev sahibi Kars Belediye Başkanı Naif Alibeyoğlu ne dediler, Ermeni cemaati mensupları ne demişlerdi? Bunları yarın okuyacaksınız. Devam edecek
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT