BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Danimarka Ombudsmanı

Danimarka Ombudsmanı

1955 yılında Danimarka Ombudsman Ofisi daha sonra dünyada kurulan pek çok ombudsman müessesesine de örnek teşkil etmiştir.



1955 yılında Danimarka Ombudsman Ofisi daha sonra dünyada kurulan pek çok ombudsman müessesesine de örnek teşkil etmiştir. Daha evvel İsveç ve Finlandiya’da (1919) mevcut olan bu müessesenin menşeinin Osmanlı Devleti olduğu iddia edilmektedir. Bilindiği gibi, 1697 yılında tahta çıkan İsveç Kralı XII. Demirbaş Şarl, 1709 yılında Rusya’ya karşı mağlup olunca Osmanlı ülkesi Bender’e sığınmış, 1714 sonbaharında ülkesine dönmüştür. Prof. Dr. İbrahim el Wahab’a göre; Kral, Osmanlı ülkesinde bulunduğu süre zarfında Osmanlı Devleti ve toplum yapısını inceleyerek özellikle Divan-ı Mezalim kurumundan etkilenmiştir. Sadrazamın başkanlık ettiği bu Kurul, memurlar hakkındaki şikayetleri Padişah adına karar veriyor, hatalı ve kasıtlı uygulamalara karşı kişileri korurdu. Kral, kendisinin olmadığı bir zamanda halka kötü muamele yapılmasını önlemek amacıyla gönderdiği bir emir ile, kendi adına görev yapan memurların görevlerini yaparken kanunlara uygun hareket edip etmediklerini denetlemek üzere “Högste Ombudsmannen” (Yüksek Vekil) görevlendirilmesini istemiştir. Bugün ombudsman fikri hukuk yazarları arasında çok yayılmıştır. Danimarka Dışişleri Bakanlığı ve Demokrasi Fonu’nun yardımlarıyla 1955’te kurulan ofisin 40. yılı münasebetiyle 1994’te İngilizce, İspanyolca ve Fransızca olarak yayımlanan kitapta Danimarka Ombudsman Kanunu’nun tercümesi ve Ombudsmanın verdiği direktifler bulunmaktadır. Ombudsman hakim değildir. Devlet memurlarını ve ofisleri kontrol ederek direktifler verir. İdari işlemlerin incelenmesinde vatandaşların başvurusu şart değildir. Fransa’da 1974 yılında kurulan ve Mediateur (arabulucu) olarak adlandırılan Ombudsman Meclise ve Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. İngiltere’de ise Meclise karşı sorumludur. “İskandinavya’dan dünyaya hediye” (*) İlk kez İsveç’te uygulanan bu müessese, Danimarka’da 1953 yılında yapılan bir anayasa değişikliği üzerine kabul edilmiştir. Günümüzde ombudsman kelimesi çok yaygın olmakla birlikte genel kabul görmüş bir tarifi yoktur. Bu kişinin idari yetkileri kullananlara karşı kişilerin hak ve özgürlüklerini koruyan bir müessese olduğu bir gerçektir. Uluslararası Baro Birliği (IBA) Ombudsman Komitesi şu tanımlamayı önermiştir: “Anayasaya göre veya yasama organının ya da parlamentonun aldığı bir karar uyarınca oluşturulan, yasama organına karşı sorumlu olan, hükümet birimleri, memurları ve çalışanları hakkında şikayetleri alan, şikayetler üzerine ya da kendi isteği doğrultusunda harekete geçen ve araştırma yapan, aksaklıkları gidermek için izlenecek yollar hakkında tavsiyelerde bulunma ve rapor hazırlama yetkisine sahip bulunan, üst düzey devlet memurudur.” 2. Dünya Savaşı’ndan sonra yaygınlaşan ombudsman fikri, Danimarka’da kişileri idari makamların tasarruflarına karşı himayenin ıslahı yolunda başlayan genel müzakerelerin sonucunda uygulanmaya başladı. Bu müzakerelerde tartışılan husus genel olarak şu idi; yasama tarafından idari makamlara verilen takdir yetkileri yalnız Kanun Hükmünde Kararnameler ve Tüzükler çıkarmak şeklinde değil fakat kişisel konularda da kararlar vermek şeklindeydi. Hukuki prensipler bakımından bu yaklaşım ciddi endişeler doğurmuştur. Danimarka Anayasası’nın 55. maddesi, Parlamento’nun sivil ve askeri yönetimi kontrol için, parlamento üyesi olmayan bir veya iki ikişiyi seçebileceğini öngörüyor. İlk Danimarka Ombudsmanı 29 Mart 1955’te seçildi. 22 Mart 1956 tarihli Ombudsman Kurumu adlı Kanuna göre, parlamento ombudsmanın sorumluluklarını belirten bir seri direktif (İnstruction) kabul etti. Bunlar zaman zaman değiştirilmiştir. Ombudsman her genel seçimden sonra parlamento tarafından seçilir ve tekrar seçimi caizdir. Ombudsman seçilen kişi parlamento üyesi olamaz ve ombudsmanlık dışında hiç bir kamu görevinde bulunamaz. Hukuk eğitimi görmüş olması şarttır. ........ (*) Kraliçe özel sekreteri ve bundan evvelki (1981-87) Danimarka Parlamento Ombudsmanı olan Nielzelischouholm’un ifadesidir.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 109330
    % -0.31
  • 3.867
    % -0.62
  • 4.5554
    % -0.6
  • 5.158
    % -1.19
  • 156.209
    % -0.25
 
 
 
 
 
KAPAT