BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Yeniden gelen hayat standardı

Yeniden gelen hayat standardı

Bazı vergi kanunlarında değişiklikler yapılmasını öngören 4605 sayılı Kanun, 23 Kasım 2000 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.



Bazı vergi kanunlarında değişiklikler yapılmasını öngören 4605 sayılı Kanun, 23 Kasım 2000 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu Kanunla, motorlu taşıtlar ve taşıt alım vergisi kanunlarıyla ilgili olarak Bakanlar Kurulu’na tanınan yetkiler değişti, deprem bahanesi ile çıkarttılan ve 31.12.2000 tarihinde süresi dolacak olan özel işlem vergisi ve özel iletişim vergisinin süreleri uzatıldı ve en önemlisi, daha önce 4369 sayılı Kanunla adaletsiz sonuçlar verdiği için kaldırılmış bulunan hayat standardı müessesesi yeniden ihdas olundu. Gelir Vergisi Beyanname dönemlerinde, daha geniş olarak üzerinde durmak üzere, şimdilik bu yazımızda sadece, bu adaletsiz sistemi yeniden tanıtmaya çalışacağız. Adaletsiz diyoruz. Çünkü bu müessese, kazanın kazanmayın, belli bir miktarın kazanılmış gibi vergilendirilmesini öngörüyor. Sistem bu müesseseler sayesinde ve etkin bir denetim sisteminin de olmayışının etkisi ile, vergi yükünü çok kazanana değil, kazanmayana yıkıyor. Gelir vergisi sistemi, zaten bir stopaj vergisine dönüşmüş, stopaj ücretlilerin üzerine yığılmış, şimdi buna bir de kazanmayanların vergi yükü de eklenerek iyice yozlaştırılıyor. Yıl içinde borsadan, şimdilerde kamu kağıdı faizlerinden, mevduattan ve repodan, enflasyonun dahi üzerinde milyarlarca ve hatta trilyonlara yakın gelirler elde edenlere dönüp bakmak kimsenin aklına veya işine gelmiyor. Hayat standardı esası, gelir vergisi mükelleflerinden -Ticari kazanç sahiplerini (basit usuldekiler de dahil) -Serbest meslek kazancı sahiplerini -Kollektif şirketlerin ortaklarını -Komandit şirketlerin komandite ortaklarını ilgilendiriyor. Hayat standardı esasına göre bu mükelleflerin, bu faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri kazançları, temel gösterge tutarları ve hayat standardı göstergelerinin toplamından aşağı olamayacaktır. Bu mükelleflerin beyan ettikleri gelirin, bu toplamdan aşağı veya zarar olması halinde, bu tutar vergiye ancak bu toplamı aşan gelir kısmından mahsup edebileceklerdir. Basit usulde olan mükellefler ise, sadece temel gösterge tutarları üzerinden vergi ödeyecek olup, hayat standardı göstergeleri dikkate alınmayacaktır. Temel gösterge tutarları ise, 1. sınıf tacirler için 3,5 milyar, 2. sınıf tacirler (işletme hesabı esasında olanlar) için 2 milyar, serbest meslek erbabı için ise 3.2 milyar liradır. Bu rakamlar, büyükşehir beldiyesi olan illerde, büyükşehir belediyesi sınırları içinde faaliyet gösterenler için % 25 fazlası ile, kalkınmada öncelikli yörelerde bulunan illerde ise % 50 indirimle uygulanacaktır. Bu şekilde bulunacak tutarlar, yöresine göre, altın ticareti ile uğraşanlar için % 50 fazlası ile dikkate alınacaktır. İlk defa işe başlayanlar ise, işe başladıkları ve izleyen yılda hayat standardına tabi olmayacaklardır. Örneğin, 1999 yılında yazıhane açarak Avukatlığa başlayan bir kişi, 2000 yılı gelirleri için; 2000 yılında bakkal dükkanı açarak mükellef olan bir kişi ise 2000 ve 2001 yılı gelirleri için hayat standardı esasına tabi olmayacaktır. Yıl içinde işi bırakanlar ise, 1 Ocak’tan işi bırakma tarihine kadar geçen süre oranında hayat standardına tabi olacaklardır. Örneğin, 5 Eylül’de işi bırakan bir manav, kendisi için öngörülen hayat standardı rakamlarının, çalıştığı süreye (işi bıraktığı aya) kadar olan 8/12 kısmına tabi olacaktır. Ancak terk edilen işin, mükellefin eşi, çocuğu veya bakmakla yükümlü olduğu kişi tarafından yapılması halinde, eş, çocuk veya bakmakla yükümlü olunan kişi için, işe yeni başlama sözkonusu olmayacaktır. Kanun koyucu bu düzenleme ile, işi terk ederek eşin üzerinden aynı işe devam etmek şeklinde yapılan muvazaaları önlemek istemiştir. Noter vekilleri, geçici yetkili noter yardımcıları, ruhsatlı dava vekilleri, ebeler, sünnetçiler,sağlık memurları, arzuhalciler (bu listeyi genişletmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir), belediye teşkilatı olmayan köylerde işyeri olmaksızın basit usulde vergiye tabi olarak çalışanlar, hayat standardına tabi olmayacaklardır.
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT