BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Güneş saatleri

Güneş saatleri

Tarihte güneş saatlerini, namaz vakitlerini öğrenmek amacıyla ayrıntılı olarak ilk kullanan ve geliştirenler Müslümanlar olmuştur



Cami duvarlarındaki güneş saatleri pek azımızın dikkatini çekmiştir ve görüpte ne olduklarını çoğumuz araştırmamışızdır. Bunlar saatin icat edilmediği dönemlerde, Müslüman halkın namaz vakitlerini öğrenmek için kurdukları sistemlerdi. Güneş saatlerinin tarihi çok eskiye dayanır. Aslına bakarsanız saat sistemlerinin gelişimi tamamıyla dini sebeplerden dolayı olmuştur. İlk olarak Mısır’da Mısır dilinde saat anlamına gelen ‘wnwt’ aynı zamanda rahiplerin yaptığı dini görevi de ifade ediyordu. En ayrıntılı ve hassas güneş saatleri ise, Müslüman ülkelerin kullandıklarıydı. Bilinen en eski güneşi saati 868-901 yılları arasında Mısır’da hüküm süren Tosunoğlu Ahmed’in Fustat’ta yaptırdığı camide bulunmaktadır. Gündelik hayatta zaman en çok namaz vakitlerini tespit etmede önem kazandığından güneş saatleri genellikle camilerin güneş gören avlularına, kıble veya batı duvarlarına yerleştirilmiştir. Sadece İstanbul’da 49’u günümüze ulaşan 52 güneş saati vardır. Bunların en eskisi Topkapı Sarayı’nın üçüncü avlusunda bulunan yatay saattir. Zamanı nasıl gösterir? Kitabesine göre Fatih Sultan Mehmet tarafından 1460-1474 yılları arasında Fatih dönemi büyük astronomi ve matematik bilgini Ali Kuşçu tarafından yapıldığı sanılmaktadır. Namaz vakitlerini gösteren güneş saatleri şekillerine göre yatay, dikey ve silindirik olmak üzere üç çeşittir. Yatay gruptakiler günün saatlerini ve özellikle namaz vakitlerini, yüksekçe bir kaide üzerine oturmuş taş bir tablanın güney kenarına yerleştirilen bir milin gölgesinin kadranın üzerinde bulunan çizgilerin üzerine düşmesine göre, çizgilerin ucundaki yazı ve rakamlarla göstermektedir. Gelişmiş tiplerinde güneşin hangi burçta olduğunu gösteren eğriler de vardır. İkindi ve akşam vakitlerini gösterebilmesi için binaların batı duvarına yerleştirilen dikey güneş saatlerinin daire, dörtgen, üçgen veya en az ikisinin bir araya getirilmesiyle oluşan bileşik çeşitleri bulunur. Dairevi ve dörtgen tiplerdeki taksimat, milin dibindeki eşit açılarla ışın biçimi dağılan ve her biri bir saati gösteren çizgilerden oluşmaktadır ve milin dibindeki çizgi öğle vaktini işaret eder. Üçgen güneş saatleri daha ayrıntılı olup daha ziyade İstanbul’daki camilerde bulunur. Kadranında bir gösterge, milin hemen sağ altındaki küçük bir iç bükey kış gün dönümü eğrisiyle, daha sağdaki büyük bir dış bükey yaz gün dönümü eğrisini milin tam altında dikey olarak birleştiren öğle çizgisi ve bununla milin sağındaki yatay ufuk hattı arasında yer alan düz saat çizgileri bulunur. Üçgen saatlerde güneşin batışı daima 12 olarak kabul edilmiş ve her saatin arası 15 veya 20’şer dakikalık dilimlere ayrılmıştır. Bunların dışında sadece ikindi vaktini göstermek için yapılan kadranı hafif kavisli bir çok çizgi bulunan güneş saatleri de vardır.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 109330
    % -0.31
  • 3.867
    % -0.62
  • 4.5554
    % -0.6
  • 5.158
    % -1.19
  • 156.209
    % -0.25
 
 
 
 
 
KAPAT