BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > ABD ile yakın ilişkiler sürecek

ABD ile yakın ilişkiler sürecek

ABD eski Büyükelçisi ve eski Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Nüzhet Kandemir, seçimin ardından ABD’nin başına gelecek yeni yönetimin Türkiye ile ilişkileri sıcak tutacağını, ancak Irak ve Ermeni yasası konularında yine sorunlar çıkabileceğini söyledi.



ABD eski Büyükelçisi Nüzhet Kandemir, ABD’de değişen siyasi iktidar ve Türk-ABD ilişkilerinde neler beklenebileceği konularını değerlendirdi. Kandemir’in beklentileri şöyle: ¥ Kışlalı-Washington’a Büyükelçi olarak gittiğinizde Cumhuriyetçiler, Başkan Bush görevdeydi değil mi? Kandemir-Evet.1989’da gitmiştim. İtimatnamemi bugün Başkan olan Bush’un babasına vermiştim. Bana Türkiye’ye olan ilgisinden ve Türk-ABD ilişkilerinin öneminden bahsetmişti. Onun başkanlığı döneminde gerek ikili ilişkilerimiz, gerek yönetimle olan temaslarımız hep olumlu istikametlerde gelişmiştir. Başkan’ın Türk yönetimi, Cumhurbaşkanı Özal ile de yakın teması vardı. Çok üst düzey ziyaret yapıldı. ¥ Kışlalı-Özal ile ilişkileri özeldi değil mi? Kandemir-Özal’ı Camp David’e özel olarak davet etmişti. Görüşmeler de Camp David’de yapıldı. Türk cumhurbaşkanına gösterilen büyük bir ilgiydi bu. Bir gece orada kaldılar. Ertesi gün gittik heyetler halinde müzakereler yapıldı. Türkiye ve bulunduğu bölge, özellikle lrak ve Orta Doğu’daki gelişmeler konuşuldu. Müzakereler çok rahat samimi havada geçti. ¥ Kışlalı-Clinton geldiğinde de bu dostça hava sürdü herhalde? Kandemir-Clinton da başından beri Türkiye’ye karşı ilgi gösterdi. İktidarı ilk devraldığı aşamada George Town üniversitesinde yapılan diplomatlarla tanışma toplantısında, sıra bana geldiğinde kendisi ve özellikle eşi Türkiye hakkında tahminimin ötesinde bilgili olduklarını gösterdiler. İlk fırsatta Türkiye’yi ziyaret edeceklerinden söz ettiler. Demokrat olsun Cumhuriyetçi olsun daima Türkiye ile ikili ilişkilere önem vermişlerdir. Bunu üst düzeyde tutmuşlardır. ¥ Kışlalı-Şimdi de aynı eğilimin devam edeceğini düşünüyor musunuz? Kandemir-Bunda hiç şüpheniz olmasın. Yeni yönetimle Türkiye’nin, bundan öncekilerle olduğu gibi, yakın ilişkiler sürdüreceğini düşünüyorum. Ancak sıkıntı oluşturabilecek bazı konuların ortaya çıkması da bana kaçınılmaz görünüyor. Bush Ermeniler’e söz verdi ¥ Kışlalı-Hangi konularda çıkar bu sıkıntılar? Kandemir-Demokratlar sırasında insan hakları ve daha fazla demokratikleşme konuları ön plana gelirdi. Bu kez Cumhuriyetçilerin o konuların üzerine aynı önemi vererek gideceklerini tahmin etmiyorum. Ama Ermeni tasarısının bir kez daha gündeme getirilmesi mümkündür. Bush’un seçim kampanyası sırasında etnik gruplara, bu arada Ermeni kökenlilere verdiği söz var. Davalarına eğileceği şeklinde. Bu söz çerçevesinde oluşturulan havada yönetim Kongre üzerinde yeterince ağırlık koymazsa korkarım karar tasarısı bu defa geçebilir. Bu da Türk-ABD ilişkilerinde son derece olumsuz bir havanın ortaya çıkmasına neden olur. ¥ Kışlalı-Reagan ve Clinton son yıllarda o Nisan ayındaki Ermeni gününde verdikleri demeçlerde hep “Bir buçuk milyon Ermeni öldürüldü ve tehcire tabi tutuldu” ifadelerini kullanmışlar. Ondan sonra kalkıp Kongre’de sözde soykırım tasarısını engelliyorlar. Nasıl samimiyet bu? Kandemir-Bunun gerçek dışı bir beyan olduğunu onlar da biliyor. Ermeni propagandası. Ermeni lobisinin gayreti bütün katmanlara yayılıyor maalesef. Başkan da kullanabiliyor. Buna karşı bir eğitim süreci gerek. Yeni yönetim üzerinde öğretici faaliyette bulunmak gerekiyor. Bush maalesef elini bir ölçüde karşı tarafa bağlamış vaziyette. ¥ Kışlalı-Ne yapılabilir? Kandemir-Yeni yönetime sorunların iyi anlatılması gerekir. Öğretmek gerekir. ¥ Kışlalı-Diğer önemli sorun hangisi? Kandemir-Irak konusunda sorun çıkabilir. Şimdi Dışişleri Bakanlığı’na getirilen General Powell da atandığı andan itibaren lrak’a karşı alınmış zecri tedbirlerin daha kuvvetlendirilmesi hususunu vurguluyor. Uygulanan yaptırımların daha sertleştirilmesini istiyorlar. Böyle taleplerle karşı karşıya kalmamız kaçınılmaz olacak. Oysa oradaki hava bu yaptırımların devamını haklı kılacak bir hava değil. ABD iç politikasına ait bazı dürtülerle yapmaya gayret edecek. lrak’a komşu olan ve Körfez Savaşı’ndan büyük zararla çıkan Türkiye’nin, Birleşmiş Milletler çerçevesinde alınmış kararlar dışına çıkmadan, lrak ile yakınlaşma girişimlerinin ABD tarafından hoş karşılanmaması muhtemel. Bu da havayı gerginleştirebilir. ¥ Kışlalı-Yani ABD ile ilişkiler toz pembe olmayacak Kandemir-Doğru. Aksini düşünmek için vakit erken. ¥ Kışlalı-Yeni yönetimin iki kilit ismi Başkan Yardımcısı ile Dışişleri Bakanı Türkiye’yi Baba Bush zamanında iyi tanıyan insanlar. Bunun etkisi olmaz mı? Bunların Türkiye’ye bakışları hakkındaki kanaatiniz nasıl? Kandemir-Cheney benim zamanımda Milli Savunma Bakanıydı. Türkiye’yi gayet yakından tanıyıp izleyen biriydi. O görevinden sonra da, çalıştığı özel sektörde, Türkiye’ye olan ilgisini devam ettirdi. Şimdi Türkiye ile ilgili olarak çok gerçekci bir yaklaşım içinde olacağını tahmin ediyorum. Colin Powell da Türkiye’yi iyi tanıyan kişidir. Reagan zamanından başlar ilgisi. Her ikisinden de Türkiye açısından bir endişem yok. ¥ Kışlalı-Başkasından var mı endişeniz? Kandemir- Milli Güvenlik Konseyi Baş Danışmanlığı’na getirilen Bayan “Rusya Uzmanı” olarak bilinir. Onun Türkiye konusunda eğitilmesi ve Türkiye’yi daha iyi tanımasının sağlanması lazım. Kampanya sırasında yaptığı birkaç beyanattan anlaşılan Türkiye hakkında tam bilgi sahibi değil. Ama o konumda olan bir insan gerekli bilgileri en kısa zamanda edinir. ¥ Kışlalı-Bu konuda Türkiye bir şey yapabilir mi? Kandemir-Görevi aldığı andan itibaren kendisiyle temas sağlanır. Çeşitli sorunlarımız kendisine gerçekci biçimde aktarılır. Bilgilenip değerlendirme yapmasına yardımcı olmaya çalışmak gerekir. ¥ Kışlalı-Powell’ın bizim Genelkurmay ile ilişkisini hatırlıyor musunuz? Kandemir-Çok iyiydi. Bizim Genelkurmay Başkanı o zaman Org. Necip Torumtay idi. Washington’a çok geldiğini hatırlıyorum. ABD Genelkurmayı ile de çok iyi ilişkileri vardı. Ben Bakanlıkta Müsteşar iken gittiğimde Colin Powell beni siyasi istişare için kabul etmişti. Türkiye’yi iyi bilen bir askerdir. AGSK, NATO’ya saplanan hançer ¥ Kışlalı-Türkiye’nin konumunun stratejik bakımdan öneminde herhalde kuşkuları yok? Kandemir-Sanmıyorum. Hayır. Özellikle Colin Powell’ın bu konuda yanlış yapması mümkün değil. Asker olarak, yılların tecrübesinden sonra Türkiye’nin stratejik önemini iyi değerlendirir. Avrupa Birliği’nin Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği konusunda Türkiye’ye takındığı haksız tavıra Colin Powell’ın karşı çıkacağını tahmin ediyorum. Nitekim benim de çok iyi tanığım önde gelen bir ABD Cumhuriyetçi yetkili bu AGSK’nın NATO’nun böğrüne saplanmış hançer olduğunu geçenlerde söyledi. Bu da Cumhuriyetçiler’in AGSK’nın NATO ile fazla bağdaşır görmediklerini gösteriyor. Sanıyorum bu noktada ABD politikasıyla buluşacağız. ¥ Kışlalı-Yeni Başkan Bush’u nasıl değerlendiriyorsunuz? Kandemir-Sanıyorum daha ziyade iç politikaya dönük adımlar atacak. Vergi indiriminden bahsediyor. Bizi etkileyecek bir görüntü yok ortada. ¥ Kışlalı-Sizin döneminizde Türk Genelkurmayı’nın istediği silahlarla, helikopter falan gibi, ilgili tutumları nasıldı? Enerji hatları; Bakü-Ceyhan Hattı’yla ilgili tavırları nasıl olur? Kandemir-Cumhuriyetçiler’in bu konulardaki tutumları Demokratlar’a nazaran çok daha anlayışlı ve müsamahakârdı. Konuya daha ticari açıdan yaklaşıyorlardı. Diğerleriyse özellikle Sivil Toplum Örgütleri etkisi altında, insan hakları, demokratikleşme konularındaki gelişmelere bağlıyorlardı konuları. Enerji konusu o zamanlarda pek gündemde değildi, ama şimdiki durumu etkileyecek bir değişiklik yapacaklarını sanmam.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 109330
    % -0.31
  • 3.867
    % -0.62
  • 4.5554
    % -0.6
  • 5.158
    % -1.19
  • 156.209
    % -0.25
 
 
 
 
 
KAPAT