BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Lozan sonrası Ermeni meselesi

Lozan sonrası Ermeni meselesi

Lozan'da Batılı ülkeler, menfaatleri gereği Türkiye dışındaki Ermenilere sırt çevirdiler. Lozan bir nevi, dış Ermenilerin hezimeti oldu.



Lozan'da Batılı ülkeler, menfaatleri gereği Türkiye dışındaki Ermenilere sırt çevirdiler. Lozan bir nevi, dış Ermenilerin hezimeti oldu. Lozan'dan bu yana cumhuriyet devrinde, Türkiye'de bulunan Ermeni asıllı Türk vatandaşlarının devlet aleyhine herhangi bir faaliyetleri açık ya da gizli olmamıştır. Ermenistan'ın bağımsızlığı 3 yıl devam etmiş, Sovyetler Birliği'ne dahil edilerek Rusya'nın hakimiyeti altına girmiştir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin ağır baskısı altında Hınçak Partisi gücünü kaybetti. Buna mukabil Ermeniler Taşnak Partisi etrafında birleştiler. Ve Türkiye'ye karşı mücadelelerini ve Büyük Ermenistan hayallerini Batı ülkelerinde devam ettirme kararı aldılar. Yunanistan'daki Ermeniler Türkiye'deki 11 suikast teşebbüsünün 7'sine katıldılar. Hatta Ankara'ya suikast için gelen Manuk Manukyan, Türkiye tarafından idam edildi. 1927'de Ermenilerin kurduğu HOYBUN Cemiyeti, İngilizlerin Doğu Anadolu'da destekledikleri isyanlara katıldı. 1929 yılında bu cemiyet ile İngilizler arasında ihtilaf çıkınca, 1930 yılında HOYBUN feshedildi. İkinci Dünya Harbi öncesi, Batı ülkelerinde yaşanan ekonomik ve siyasi krizler, dikta ve ideolojik rejimler sebebiyle Batı ülkeleri Ermenilere fazla yüz vermediler. Bu sebepten dolayı Ermeniler bütün gayretlerine rağmen Ermeni meselesini gündeme getiremediler. Bu devrede Ermenilere en fazla destek veren Yunanistan oldu. Taşnak partisine mensup militanların Yunanistan'da üslenmesini temin ettiler ve Ermenilerin Türkiye aleyhindeki faaliyetlerini desteklediler. Böylece Anadolu'daki hezimetlerin intikamını Ermenileri kullanarak almak istediler. 1923 sonrası Ermeni meselesinin odak noktası ve terör üssü Lübnan oldu. 1915 yılında Osmanlı Devleti, Rus ordusu ile işbirliği yapan 1.5 milyon Ermeninin 500 binini Suriye, Irak ve Lübnan'a mecburi göçe (tehcir) mecbur etmişti. Lübnan Fransa'nın mandatenliğinde yani sömürgesi idi. Lübnan'daki Ermenilere büyük imkanlar tanıdı. Onların siyasi ve ekonomik hayatta güçlü olmasını temin etti. Bir zaman sonra Lübnan siyasi hayatında Ermeniler tesirli oldular. Fransa'nın teşvikiyle terör örgütleri olan Taşnak, Hınçak ve Ramgavarlar siyasi parti olarak ortaya çıktılar. Bu partiler içinde Taşnak daha güçlü olarak ortaya çıktı. Rusya'nın dünya Ermenilerinin hamiliğini üstlendiği yıllarda; Taşnak partisi dünya Ermenilerinin merkezinin Lübnan olduğunu iddia etti. Lübnan Ermeni Kilisesi Antillias Katogikosluğu, Erivan'daki Eçmiyazin'i tanımadığını 1933 yılında ilân etti. İki kilise arasındaki mücadele aynı yıl New York'ta yapılan Dünya Kiliseler Toplantısı'nda gündeme geldi. 1957 yılında Antillias resmen bağımsızlığını ilân etti. 1939 yılında Hatay Türkiye'ye ilhak edilince Fransa ve İngiltere telaşlandı. Fransa'nın isteği üzerine Lübnan Taşnak Ermenileri 1939 Kongresinde Kürtlerle işbirliği kararı aldılar. İngilizlerin emrindeki Kuzey Irak Kürtleri ile Fransa himayesindeki Lübnanlı Ermeniler 1939 yılında "Kürt-Ermeni Kardeşlik ve Dostluk Cemiyeti"ni kurdular. İkinci Dünya Harbi çıkınca ülkeler kendi dertlerine düştüler ve Ermenileri unuttular. İkinci Dünya Harbi'nin sonunda ABD'nin mali, gıda, silah ve para yardımı ile dünya siyasetine güçlü olarak çıkan Rusya, Türkiye üzerinde baskı kurabilmek için Ermeni meselesini gündeme getirdi. Haziran 1945'te Eçmiyazin'de yapılacak Ermeni Katogikosu seçimini bahane ederek Ermeni kuruluşlarının ileri gelenlerini topladı. Bu dini toplantıya siyasi veçhe verilerek Kars ve Ardahan'ın Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne (Ermenistan'a) ilhakı görüşü ile Türkiye'den toprak talebi yapıldı. Sovyetler Birliği'ndeki Ermenilerin rahat ve mutlu oldukları belirtildi. Rusya bu toprak talebini Temmuz 1945'te toplanan POTSDAM Konferansı ve daha sonra toplanan Birleşmiş Milletler kuruluş çalışmalarına getirdi. 1947 yılında New York'ta Dünya Ermeniler Birliği'nin toplantısını sağlayan Rusya, Kars ve Ardahan'ın Ermenistan'a ilhakı kararı aldı. Birleşmiş Milletler'e muhtıra verdiler. Fakat ABD ile Rusya arasında başlayan "Soğuk Savaş" ve dünya hakimiyeti mücadelesinde Türkiye'nin ABD safında yer alması üzerine Rusya geri adım attı. Boğazlar'da üs ve Kars, Ardahan'ın ilhakı meselesi askıya alındı.
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT