BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Astronotlar ve Spor

Astronotlar ve Spor

Artık uzaya uydu fırlatılması, uzay istasyonları, farklı uzay araçlarının buluşması birer kurgu bilim hikayesi değil. Baş döndürücü hızla gelişen teknoloji ile uzay çağı başladı.



Artık uzaya uydu fırlatılması, uzay istasyonları, farklı uzay araçlarının buluşması birer kurgu bilim hikayesi değil. Baş döndürücü hızla gelişen teknoloji ile uzay çağı başladı. Astronotlar uzayda eskisinden çok daha sık ve uzun kalıyorlar. Daha çok insan daha uzun süre uzayda bulunacak. Uzun süreli uzay yolculukları ve uzay istasyonlarında yaşamanın insan organizması üzerinde farklı etkilere neden olacağı biliniyor. Uzayda insanlarda hem fizyolojik hem de psikolojik bazı etkiler ortaya çıkar. Uzayda insan üzerinde en belirgin etkilere yerçekiminin olmaması neden olmaktadır. Gerçi bu konu şimdi geniş kitleleri ilgilendirmediği için bir fantazi hikaye gibi düşünülebilir ama ergeç insanlar bu konudaki araştırmalarını yapacaklardır. Yerçekimsiz ortamın insan üzerine etkileri: Yerçekiminin dolayısı ile ağırlığın olmaması astronotlarda ciddi sorunlara yol açmaktadır. Uzay araştırmaları merkezinin bugüne kadar olan araştırmaları ve deneyimlerine göre belirli sürenin üzerinde gerçekleşen uçuşlarda ortaya çıkan sorunların başında şu konular yer alır: 1- Kemiklerde kalsiyum kaybı 2- Kas dokusunda azalma 3- İmmün sistemde zayıflama Astronotlar uzaydan döndükten sonra yapılan tıbbı kontroller sırasında yüz hatlarının değiştiği görülür. Yerçekimi olmadığı için vücut sıvıları yüzde ve vücudun üst kısmında toplanır. Mesela ilk aya yolculuk yaparak yürüyen astronotlardan Neil Armstrong'un döndüğünde yüzündeki dolgunluk çok belirgindi. Oldukça enteresan olarak uzaydan gelince astronotların boyları 5'er santim daha uzundu. Bunun da nedeni yerçekiminin olmamasıdır. Çekim olmadığı için omurgadaki kas ve bağları gevşemesinin omurgayı uzamış olması idi. Ancak bu geçici bir durumdur. Kas ve iskelet sisteminden başka kanın sıvı kısmı olan plazma azalır. Göğüs boşluğunda sıvılar dünyada olduğundan çok daha fazla olarak birikir. Göğüste baskı ve sıkıntı hissine neden olur. Özellikle uzay yolculuğunun ilk günlerinde astronotların kendini kötü hissettikleri görülür, deniz tutmasına benzer bir rahatsızlık duyarlar. Bazan beraberinde iştahsızlık, bulantı, kusma olabilir. Dar bir yerde, bilinmeyenlerle karşılaşıp birçok sorunları çözmek zorunda kalan astronotlarda bazı ruhsal problemlerin de ortaya çıkması kaçınılmazdır. Uzayda bulunmanın en tipik etkileri kaslar ve kemikler üzerinde olmaktadır. Kasların zayıflaması ve kas kaybından kurtulmak için uzay gemileri ve uzay istasyonlarına egzersiz yapma alanları konulmaktadır. Bu çok dar hacimlerde kasların aktive edilmeleri için elektrostimulasyon, yani kası dışarıdan elektrik akımı vererek uyarma yöntemi ve egzersiz bisikleti kullanılmaktadır. Bütün tedbirlere rağmen astronotlarda kas ve kemiklerde kayıp olmaktadır. Bu kayıplar özellikle bacaklarda belirgin görülür. Kemiklerdeki kalsiyum kaybı ayda yaklaşık %0.5 dolayında hesaplanmıştır. Dolayısı ile tamamen normal bir kemik yapısı olan astronotta kemiğin kırılacak kadar kalsiyum kaybetmesi yıllar sonra olabilir. Ancak idrarla atılan kalsiyum böbrek taşlarının oluşumunu hızlandırabilmektedir. Astronotların kas ve iskelet sistemlerini korumak için uzay araçlarına ortama uygun egzersiz aletleri konulmuş ve astronotların günde en az 2 saat egzersiz yapmaları sağlanmıştır. Yani uzayda bulunan herkes zorunlu egzersiz yapmaktadır. Ayrıca kalsiyum ve minerallarden zengin diyet verilerek de kemik erimesi azaltılmaya çalışılmaktadır.
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT