BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Romanın dönüşü

Romanın dönüşü

Tanzimat dönemi Türk edebiyatının en önemli şahsiyetlerinden Ahmet Midhat Efendi yeniden keşfediliyor. "Hace-i evvel" unvanıyla 'ilk hoca' kabul edilen yazarın bütün romanları yayınlanıyor.



Ahmed Midhat Efendi, Türk edebiyatının en ilgi çekici yazarlarından biridir. Tanzimat döneminde yeni filizlenen roman vasıtasıyla benlğinde yer eden 'hocalık' vasfını kullanan yazar, yayınladığı kitaplarla milletimizin okuma iştahını açmış, ona okumayı sevdirmiştir. Ahmet Midhat Efendi dönemine mührünü basmış bir gazeteci ve romancı. Çok yönlü, çok renkli bir şahsiyete sahip. Hâce-i evvel, velûd bir kalem, çalışkan ve üretken, tek başına bir 'yazı makinası', yani 'matbaa.' Onu tanıyabilmek için okumak gerek. Maalesef uzun yıllardır Ahmet Midhat'ın bir ikisi dışında romanları basılmıyor, yayınlanmıyordu. Osmanlıca Türkçesi'yle kütüphane raflarında duruyor, meraklılarına ve akademisyenlere hitap ediyordu sadece. Yazarın bütün eserleri şimdi Türk Dil Kurumu tarafından latin harfleriyle ve orijinaline sadık kalınarak yayınlanıyor. İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Edebiyatı biriminin hocaları tarafından hazırlanan külliyat kültür hayatımızda büyük bir boşluğu dolduracak. Ahmet Midhat Efendi'nin yeniden keşfine, anlaşılmasına ve fikirlerinden istifade edilmesine zemin hazırlayacak bu önemli yayın faaliyetinde, külliyatı hazırlayan hocalar Prof. Dr. Kâzım Yetiş, Prof. Dr. Necat Birinci, Doç. Dr. Fatih Andı ve Yard. Doç. Dr. Erol Ülgen'le konuştuk. ¥ Külliyatı yayınlama fikri nereden doğdu? BİRİNCİ: Ahmet Midhat Efendi Külliyatı'nın yayımı fikri, Türk Dil Kurumu'nun yeni Türk Edebiyatı Kaynak Eserleri Çalışma Grubu'nun aldığı bir karardır. Tanzimat sonrası edebiyatının önde gelen şair ve yazarlarının eserleri bu grubun planlaması ile ve uzmanlarınca basıma hazırlanacaktır. Bu konuda vefatlarının üzerinden 75 yıl geçmiş olanlar için bir zorluk yok. Ahmet Midhat Efendi'nin eserleri yanında Namık Kemal'in, Şinasi'nin, Recaizade Ekrem'in, Tevfik Fikret'in eserleri külliyat hâlinde basılacaktır. 75 yılı dolmayanların eserleri de vârisleri izin verdiği takdirde bir proje çerçevesinde yayımlanacaktır. Bu yolla Ruşen Eşref Ünaydın'ın eserleri yayıma hazırlanmıştır. Faruk Nafiz Çamlıbel'in eserleri için de vârisleri izin vermiştir ve külliyat baskıya hazırdır. Ancak işlemler yürümektedir. Bu yolla edebiyatımızın büyük şahsiyetlerinin eserleri, dilleri bozulmadan külliyat olarak okuyucuya sunulacak, böylece eserler ve şahsiyetler unutulmaktan kurtulacaktır. Ahmet Midhat Efendi ile böyle bir yayıma başlamaktan amaç, onun eserinden XIX. yüzyılın ikinci yarısının sosyal, siyasal, ekonomik, kültürel hemen bütün meselelerinin yer almış olmasıdır. Ahmet Midhat Efendi'nin eseri bizim için bir nevi XIX. yüzyıl Türk ansiklopedisidir. Onda bulacağımız çok şey vardır. Bu külliyat kültür ve düşünce ufkumuzu açacaktır sanıyorum. ¥ Ahmet Midhat ilk gazetecilerimizden. Onun bu yönünü ele alsak. YETİŞ: Tanzimat sonrası edebiyatçılarımızın hemen hepsi aynı zamanda gazetecidir. Meselâ Namık Kemal hem şair, hem romancı, hem tiyatrocu vb. Tabiatıyla hem de gazeteci. Yalnız Namık Kemal'de öncelik edebiyatçılıktır. Halbuki Ahmet Midhat Efendi'de öncelik yoktur. Edebiyatçı olduğu kadar da gazetecidir. Hatta gazeteciliği daha öndedir. O, gazeteciliği halkla diyalogda ve onlara çok şeyler vermede kullanmıştır. Gazete ile halka okuma alışkanlığı kazandırmış, yenilikleri gazete ile halka ulaştırmıştır. Onun gazetesi başlı başına bir halk mektebidir. O, içinde yaşadığı toplumu tanıyan, ona yabancılık duymayan ama kendisini ondan ayrı da görmeyen bir şahsiyettir. Külliyatın yazarları Ahmet Midhat Efendi'nin külliyatını hazırlayanlar ve hazırladıkları romanların isimleri: Kâzım Yetiş: Dünyaya İkinci Geliş, Mesail-i Muğlaka, Vah, Gürcü Kızı, Acayib-i Alem, Karnaval, Jön Türk; Necat Birinci: Ahmet Metin ve Şirzat, Felâtun Bey ile Rakım Efendi, Müşahedat, Cinli Han; Fatih Andı: Altın Aşıkları, Demir Bey, Diplomalı Kız, Dürdane Hanım, Fennî Bir Roman, Hüseyin Fellâh, Rikalda, Süleyman Müslî; Erol Ülgen: Haydut Montari, Çengi, Gönüllü, Kafkas, Paris'te Bir Türk; Nuri Sağlam: Arnavutlar Solyotlar, Bahtiyarlık, Cellât, Hayret, Henüz 17 Yaşında, Yeryüzünde Bir Melek; Ali Ş. Çoruk: Eski Mektuplar, Esrar-ı Cinayat, Hasan Mellah, Taaffüf, Zeyl-i Hasan Mellah.
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT