Suriye ve El-Kaide: Kendini gerçekleştiren kehanet (1)

Suriye’de bir halk hareketlenmesi olarak başlayan ve daha sonrasında tam teşekküllü bir iç savaşa dönen hareketlenmenin ilk zamanlarında el-Kaide varlığı rejimin propagandası dışında pek de anlam ifade etmiyordu. Örneğin rejime göre El-Kaide’nin ilk gerçekleştirdiği eylemlerden biri 23 Aralık 2011 tarihinde Şam’da yaşandı. 44 sivilin hayatına malolan bu eylemin zamanlaması epey manidardı. Arap Birliğine bağlı bir ekibin rejimin göstericilere karşı uyguladığı izansız şiddeti denetlemek için Şam’da bulunduğu sırada gerçekleşen bu eylem, muhalifler tarafından rejimin düzenlediği bir komplo olarak görüldü. Zira rejim en başından beri barışçı gösterilerin silahsız olduğu gerçeğini reddederken, uluslararası bir komplo ile karşı karşıya olduğunu vurguluyor ve el-Kaide’nin bu komplonun bir aracı olduğunu iddia ediyordu.

Muhaliflerin ise el-Kaide’nin rejim tarafından kullanıldığı kanısında olması için haklı nedenleri vardı elbette. Suriye rejiminin el-Kaide ile bağlantısı ve Irak savaşı sırasında el-Kaide militanlarının Irak’a Suriye üzerinden sızmalarını sağladığı bir sır değil. Rejimden ayrılan Suriye’nin eski Irak büyükelçisi Navaf el-Fares, el-Kaide militanlarının rejim tarafından hem Irak savaşı hem de Suriye ayaklanması sırasında nasıl kullanıldığını ve bu süreçte kendisinin de rol oynadığını beyan eden açıklamalarda bulundu.
El-Kaide’nin özellikle Batı kamuoyunu etkilemek için epey etkin bir propaganda aracı da olduğu malum. Amerika kamuoyu olası bir Suriye müdahalesini tartışırken, müdahale karşıtlarının retorik açısından en güçlü argümanı, Suriye’de El-Kaide ile aynı safta mı savaşacağız`sorusu üzerinden oldu. Dolayısıyla el-Kaide’nin Suriye içindeki varlığı rejim için ömrünü uzatmaya yarayan bir can suyu işlevi gördü.
Suriye meselesinde saha dinamiklerini iyi gözlemleyen hiç kimse el-Kaide’nin varlığını ilk zamanlarda ciddiye almadı. Suriye konusunda kesin rakamlar ile konuşmak hemen hemen imkansız da olsa 2012 yılının ikinci yarısında el-Kaide ile bağlantılı militan sayısının 2-3 bin civarında olduğu tahmin ediliyordu. Bu rakam 2013 yılının başında ise dramatik bir artış ile tahmini olarak 10-15 bine yükseldi.
Bu hızlı artışın sebepleri ideolojik olmaktan ziyade mecburiyetten oldu. Haftaya el-Kaide’nin Suriye’de yükselişinin nedenleri, mevcut güç durumu, değişen stratejisi ve Suriye’deki diger gruplar (Özgür Suriye Ordusu ve Suriye Islam Cephesi) ile ilişkilerini analiz etmeye devam edeceğim.

26.9.2013