Yurtdışında uzun süre alay konusu olmasına karşın Jugo, Yugoslavların en çok tercih ettiği otomobildi. Buna rağmen "kalitesiz otomobil" imajını üstünden atamadı. Forbes dergisinin tüm zamanların en kötü arabaları listesinde zirvede Yugo yer aldı.

Eski kuşak için ise Yugoslavya'nın efsane otomobilleri denilince akla sadece tek bir otomobil markası gelmez. Hergün yollarda defalarca gördükleri "Trabant, Wartburg, Zastava 750, Zastava 101" bu sorunun cevabı olacaktır. Bu efsane markalar için çeşitli müzik gruplarınca şarkılar dahi yazılmıştır.

Bugün Sırbistan sınırları içinde kalan Kragujevac eski Yugoslavya otomobil endüstrisinin başkenti olarak kabul edilir. Bugün Slovenya sınırlarında Kopar şehrinde bulunan motorsiklet üreticisi "Tomos" ve Novo Mesto şehrindeki "IMC" yabancı otomobil üreticileri ile işbirliği yapmıştır. 

Eski Yugoslavya yollarındaki en popüler otomobiller

1. Yugo 45

Yugo 45, 1981 yılında Kragujevac şehrinde Zastava otomobil şirketi tarafından üretildi. İtalyan firması "Fiat" tarafından dizayn edildi, aracın şasisi Fiat'tan alındı. 

Yugo 45, Avrupa piyasasında "Yugo Koral" adı ile satıldı. 80'li yıllarda 903, 1100, 1300 cc lik modelleri olan araba Amerika Birleşik Devletleri'nde ise Yugo GV, GVL, GVS, GVX adlı versiyonlarla satışa sunuldu. 1985 yazında Amerika'da satılan en ucuz otomobil oldu. Fiyatı sadece 3990 dolar ve en yakın rakibinden bin dolar daha ucuzdu. 1989 yılında ise Yugo America iflas bayrağını çekerek buradaki satışları bıraktı. 2008 yılında aracın üretimi durduruldu.

2. Zastava 750

Zastava 750, popülaritesini Fićo ismi ile sağladı. Kragujevac'ta bulunan Crvena Zastava firmasında, 1962 yılında "Fiat 600" lisansı ile üretilmeye başlandı. Bu aracın üretimi 1985 yılına kadar devam etti. Zastava 750, eski Yugoslavya'da çeşitli kurumlarda kullanıldı. Otomobil milis kuvvetleri, sürücü kursları ve otomobil kulüplerinde popüleritesini korudu. 

3. Citroen 2CV

Citroen 2CV veya “Spaček” Fransız Pierre-Jules Boulanger tarafından dizayn edildi. “Spaček” Yugoslavya topraklarında Koper'de bulunan Sloven firması Tomos tarafından üretildi. 1964 yılında Citroen ve Tomos ortaklığıyla "Cimos" şirketi kuruldu. Bu şirket tarafından Citroen Ami, Ajkula (DS), GS, AX, BW, CX, Visa ve Dijana (Dyane) araçları üretildi.

4. Lada 1300

Lada 1300, Fiat 124 modeline dayanarak Sovyetler Birliği döneminde üretildi. 1300, Yugoslavya'nın en popüler otomobil modellerinden biri oldu. Yugoslav halkı tıpkı diğer Lada modelleri gibi bu aracı da "bozulmaz (sağlam)" olarak gördü. Fakat bu sadece propoganda amaçlıydı, Lada'nın kalitesi çok tartışmalıydı.

5. Wartburg

"Wartburg" ismi, arabaların üretildiği Eisenach şehrine tepeden bakan Wartburg Kalesi'nden gelmektedir. Otomobil, Doğu Almanya'da Automobilwerk Eisenach fabrikasında 1966 - 1988 tarihleri arasında üretildi. Bu araç nispeten hızlı ve genişti, kalitesi ve güvenliği kötü değildi.

6. Trabant

Trabant, Doğu Almanya'nın Zwickau şehrinde, 1957 yılında VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau şirketi tarafından üretilmeye başlandı. Wartburg gibi Trabant'ta 1960 yılların başında Yugoslavya'da satılmaya başlandı. İlk kez 1957 yılında üretim bandından çıkan Trabantlar, geri dönüşümü sağlanmış malzemeyle yapılan ilk otomobil ünvanına da sahip oldu. Zira Trabantların kaportası, Rusya'dan temin edilen pamuk atıkları ve Doğu Almanya'nın boya endüstrisinin atıklarından elde edilen duroplast malzemesinden üretildi. Araç hafif ve aynı zamanda oldukça ucuz bir fiyata satışa sunuldu.

7. Renault 4

Renault 4, 1973 - 1992 yılları arasında Slovenya'nın Novo Mesto şehrinde IMV şirketi tarafından üretildi. Şirketin bugün sahibi Fransız Renault firmasıdır. Yugoslavya'da yaygın kullanılan bir otomobil modeliydi. Slovenya'daki fabrikada 575.960 adet üretilmişti. 

8. NSU Prinz

NSU Prinz, 1965 yılında Saraybosna'da PRETIS fabrikasında üretimine başlandı. Bu fabrika üretilen en önemli ürünlerden bir tanesi "düdüklü tencere"ydi. 
Bu fabrikada yaklaşık 15.000 araç üretildi.

9. Zastava 101

Zastava 101, halk arasında yaygın olarak Stojadin diye bilinir. Araç 1971 yılında Kragujevac'ta üretilmeye başlanmış ve 2008 yılında üretimi sona erdi. Stojadin için Fiat 600D modeli temel alınmıştı.

10. Mercedes W123

W123, Daimler-Benz AG şirketine bağlı olan Mercedes-Benz firmasının üretmiş olduğu 123 serisi otomobillerinin en başarılı modeli olarak gösterilmektedir. 1976 yılının Ocak ayından, 1985 yılının Ocak ayına kadar üretilmiştir. Taksi söförleri tarafından en çok tercih edilmiş ve yurtdışında çalışan işçilerin aracı olarak bilindi.

11. Austin

Sloven firması 'IMV' tarafından 1967 - 1972 yılları arasında faaliyet göstermiştir. Bu fabrikada I300, Austin Maxi 1500, Maxi 1750 ve en ünlü Mini 1000 modelleri üretildi. 

12. VW Golf

Volkswagen Golf'ün Saraybosna'daki üretimi 1976 yılından beri TAS (Saraybosna Otomobil Fabrikası) tarafından yapıldı. Günümüze kadar 150.000 otomobil üretildi. Özellikle 1985 yılında üretime başlanan Golf 2 Yugoslavya'da kullanılan en popüler araçlardan biri haline geldi.

13. Opel Kadett

Opel firmasi 1977 yılında Kikinda şehrinde IDA fabrikasında üretime başladı. Güvenilir ve kullanılabilirliği sayesinde Yugoslavya'da popüler oldu.  

Kaynak: Telegram - Çeviri: Rüştü Şenyüz