Roma İmparatorluğu döneminde askeri yerleşim yeri olarak kullanılan Diyarbakır'daki 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi'nde 2014 yılında başlatılan kazı çalışmaları sürüyor. Şimdiye kadar birçok yaşamsal eser ortaya çıkarılan ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan Zerzevan Kalesi'nde kazı çalışmaları esnasında bulunan bir rozet büyük merak uyandırdı.

Dicle Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Doç. Dr. Aytaç Coşkun, Zerzevan Kalesi'nin doğu surlarında 125 santimetre derinlikten çıkarılan rozetin yüzeyindeki motifin ilk defa 1782 yılında tasarlandığını söyledi. Bu tip rozet ya da düğmelerin erken örnekleri 1850'li yıllarda ABD'de kullanılırken, 1902 yılından itibaren bu rozet benzeri arma ABD ordusu tarafından ve 1. Dünya Savaşında kullanıldı.

ÜZERİNDE ABD'NİN İLK RESMİ SLOGANI YAZIYOR

Coşkun, rozetin üzerinde Latince "E Pluribus Unum" yazısının yer aldığını aktararak şu ifadeleri kullandı: "Bu da Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk resmi sloganıdır. Latince (Roma İmparatorluğu’nun resmi dili) olan bu slogan 'çokluktan birliğe' anlamına gelir. Bu slogan ABD'yi oluşturan 13 koloninin birliği anlamında kullanılmıştır. Kartalın sağ pençesinde zeytin dalı, solunda 13 oktan oluşan sıkıca çekilmiş bir demet bulunmaktadır. Bu sembollerin 'barış ve savaşın gücü'nü temsil ettiği bilinmektedir. Kartalın gagasında ilk komitenin sloganı olan 'E Pluribus Unum' yazılı bir parşömen görülmektedir. Kartalın göğsünde bulunan ve eyaletleri temsil eden kalkan, federal hükümet arasındaki birliğe işaret etmektedir. Kartalın başının üzerinde 13 yıldızdan oluşan parlak takım yıldızı kullanılmıştır."

TÜRKİYE'DE YA DA YURT DIŞINDA RASTLANMADI

"Zerzevan Kalesi'nde bakır-çinko alaşımı bu rozetin ortaya çıkarılması oldukça ilginç ve çekici" ifadesini kullanan Coşkun, yaptıkları araştırmaya göre Türkiye'de ya da yurt dışında arkeolojik bir kazıda bu tip bir buluntuya rastlanmadığını belirtti.

Coşkun, "Benzer örnekler sadece ABD ve İngiltere'de karşımıza çıkmaktadır. Rozet üzerinde arkeometrik P-EDXRF ve SEM-EDS detaylı analizleri yapılmıştır. Analizler sonrası rozetin üretiminde 15. yüzyıl sonrası bir teknoloji kullanıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca arkeometrik analizler rozetin 18. yüzyıldan itibaren yaklaşık 250-300 yıl toprak altında kaldığını göstermektedir" diye konuştu.

ABD'NİN İLK KURULDUĞU ZAMAN DİLİMİNE DENK GELİYOR

Coşkun, "ABD'nin 1776 yılında kurulduğu, motifin 1782 yılında tasarlandığı, en erken örneklerin ise 1850’li yıllarda görüldüğü, 1902 yılından itibaren ise asıl Zerzevan'da bulunan rozetin benzeri armanın kullanıldığı göz önünde bulundurulduğunda, rozetin Zerzevan Kalesi'nde toprak altında kaldığı sürenin, ABD'nin ilk kurulduğu zaman dilimine ya da kuruluşun hemen öncesine denk gelmesi oldukça şaşırtıcı" ifadelerini kullandı