Bebek ve çocuklarda ateş yüksekliği çokça karşılaşılan bir sağlık problemi olarak karşımıza çıkıyor. Bu sorunu çözüme kavuşturmak için anne babalarca 'kocakarı yöntemleri' adı altında birçok uygulama gerçekleştirilebiliyor. Fakat bu uygulamalardan birçoğu yarardan çok zarar yol açabilmekte. Çocukları tedavi etme amacıyla daha fazla hasta etmek istemeyen ebeveyinler internette " "Bebek ve çocuklarda ateş nasıl düşer? Evde ateş düşürme yöntemleri" başlıklı aramalar gerçekleştirerek çocuklarının iyileşme sürecini hızlandırmak istiyor. Peki  "Bebek ve çocuklarda ateş nasıl düşer? Evde ateş düşürme yöntemleri nelerdir? İşte merak edilen detaylar...

ÇOCUKLARDA ATEŞ NASIL DÜŞER?

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Melike Özberk Koç, “Biz çocuk doktorlarının en sık karşılaştığı şikayetlerin başında gelen ateş yüksekliği annelerin de kabusu olmaya devam ediyor. Yüksek ateş sık kullanılan ölçüm yöntemleri değerlendirildiğinde 38 derece üstünde ölçülen vücut ısısı olarak tanımlanabilir. En sık nedeni vücuda giren çeşitli mikropları etkisiz hale getirebilmek için bağışıklık sisteminin vermiş olduğu tepki sonucu vücut ısısının yükselmesidir. Aslında ateşin yükselebilmesi aktif çalışan bağışıklık sisteminin iyi bir göstergesidir.
Çocuk ateşlendiği zaman altın kuralın sakın kalmak olduğunu ifade eden Dr. Koç, “Sakin olalım tüm sağlıklı çocuklar zaman zaman ateşlenir hatta çocuk doktorlarının çocukları da. Kültürümüzde genelde çocuklar üşütmesin diye kat kat giydirilirler ve evlerimiz sıcacıktır. Önce ortamın ısısını 20 derece civarına düşürelim ve çocuğumuzun üzerindeki fazlalıkları çıkaralım ancak çıplak kalmasın hem çocukta güvensizlik hissi ve kaygı oluşturur hem de titremeye sebep olacağı için ateşi daha fazla yükseltir. Sıvı kaybı da artacağı için çocuğa sevdiği sağlıklı içeceklerden içirelim. 

Çocuğumuzun ateşi 39 derece üstü ise veya hızla yükselmeye devam ediyorsa doktorumuzun daha önce önerdiği uygun ateş düşürücüden uygun dozda içirelim. 1 saat zaman tanıyalım ve bu süreci çocuğumuzla ilgilenerek oyun oynayarak geçirelim. Bir saat sonrasında ateşte 1-2 derecelik bir düşme olmamış ancak genel durumu iyi ise yıkanma sıcaklığında su ile doldurulmuş leğen veya küvet hazırlayıp plastik su oyuncaklarını da içine koyarak keyifli bir duş hazırlayalım. Çocuğumuzla suda oynarken saçını ıslatmadan boynundan aşağı küvet veya leğendeki sudan dökelim 10-15 dakika sonra su ılımış olacak ve küçüğümüzün farkına varmadan ateşi de düşmüş olacaktır. Kesinlikle çocuğun vücuduna buz uygulamayı ıslak soğuk kompres yapmayı soğuk su ile yıkamayı veya alkol sirke gibi maddelerle silmeyi önermem. Özellikle virüslere bağlı üst solunum yolu enfeksiyonlarında ateşin 38-39 derece arasında olması bağışıklık sisteminin daha aktif çalışmasını sağlayarak hastalığın daha hızlı iyileşmesine yardımcı olur.39 dereceyi geçmiş olan veya sık sık yükselen ateşli hastalık döneminde ateş odağının saptanması ve gerekli tedavinin başlanması açısından uygun zamanda çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına başvuralım. Fiziki muayene ve gerekli ise tetkikler sonrası çocuk doktorunuz tedavi düzenleyecektir. Her ateşli hastalıkta antibiyotik ihtiyacı olmaz doktora başvurmadan antibiyotik almamak gerekir. Sağlıklı çocukların senede 5-6 defa ateşli hastalık geçirmesi normal bir durumdur” açıklamalarında bulundu. 

BEBEKLERDE ATEŞ NASIL DÜŞER?

Öncelikle telaşa kapılıp panik yapılmamalı, ateşli çocuğun üzerindeki kıyafetler çıkarılmalı ve oda ısısı düşürülmelidir.

Çocuğun yeterli sıvı tüketmesi sağlanmalı ve istirahat etmesine özen gösterilmelidir.

Ilık bir banyo yaptırma veya ılık suyla koltuk altı, kasıklar ile alna uygulanan geleneksel yaklaşım da yararlı olur. Ancak soğuk ve sirkeli suyla yapılan uygulamalar çocukta şok, solunum durması veya bilinç kaybı gibi zararlar verebildiği için kesinlikle bu uygulamalardan kaçınılması gerekir. 

Çocuk soğuk içecekler ve yiyecekler tüketmemelidir. 38,5-39 derecelerde, ateş düşürücü fitiller veya parasetamol veya ibuprofen içeren ilaçlar kilosuna uygun olarak da kullanılabilir.

EVDE ATEŞ DÜŞÜRME YÖNTEMLERİ
Bebek ve çocuklarda ateş düşürmek için evde yapılabilecekler şöyledir.

1-Ateşlenen çocuğa ince kıyafetler giydirin
Çocuğa hafif ince kıyafetler giydirilmeli, üzeri örtülmemeli. Oda ısısı 21-23°C  olmalı, fazla ısıtılmamalı. Ateş yükselirken üşüme ve titreme geldiyse ince bir örtüyle üzeri örtülmelidir.

2-Sıvı almasını sağlayın
Aşırı terlediği için sıvı kaybı olacaktır. Ateşi düşürmek için bol bol su, sıvı içirmeye çalışılmalıdır.  Yemekten çok sıvı önemlidir. Anne sütü alan bebekler sık sık emzirilmelidir. Eğer çocukta ishal, kusma da varsa o zaman sıvı kaybı daha çok olacağından ateşin düşürülmesi önem kazanır.  Hem ateş hem de ishal ve kusma sıvı kaybı nedeniyle çocuğu riske sokar.

3-Soğuk su ve bez ile eklem yerleri, koltuk altları ve ensesini serinletin
Soğuğa yakın ılık suyla ense, eklem yerlerine, alnına kompres yapılabilir. Sirkeli, alkollü sıvılar kullanılmamalıdır.

4-Ilık suyla duş aldırın
Bunlara rağmen ateş halen yüksek ise çocuğa ılık  suyla duş aldırılabilir. Kesinlikle soğuk su tavsiye edilmez. Ilık su vücut normal ısısı sıcaklığında yani yaklaşık 36 derece su demektir. Çocuğun biraz ıslak kalması serinlemesini sağlar.

5-Kesinlikle asetilsalisilik asit (aspirin) vermeyin
Ateş düşürmek için çocuğa kesinlikle asetilsalisilik asit (aspirin)  verilmemelidir. 18 yaş altındaki çocuklarda grip, nezle, su çiçeği vb. gibi viral (virüse bağlı) enfeksiyonlarda asetilsalisilik asit etken maddeli ilaç verilmesi ciddi sonuçlar doğurabilir. Karaciğer ve beyinde hasar oluşturabilir. Hatta ölümlere neden olabilir.

6-Ateş düşürücü kullanımı nasıldır?
Ateş düşürücü ilaçlar hekim kontrolünde verilmeli gelişi güzel kullanılmamalıdır.  Genellikle parasatamol ve ibuprofen içerikli iki ateş düşürücüden biri verilir. Antibiyotik bir ateş düşürücü değildir ve kesinlikle hekim önermeden verilmemelidir. Bebeklere fitil ateş düşürücü verilebilir.  WHO (DSÖ) Çocuklarda 39 C ve üstü ateş parasetamol ile düşürülmesini önermektedir. Rutin uygulamada 38°C üzerinde ateşte parasetamol veya ibuprofen etken maddeli ateş düşürücüler, çocuğun yaşı ve kilosuna göre hekimin önerdiği dozda verilebilir. Çocuğunuzun yaş ve kilosuna göre önerilen dozu bilmiyorsanız, telefonla da olsa bir sağlık kuruluşundan veya hekiminizden destek alınız. Ateş düşürmek için limon, sirke vb. kullanmanın ekstra bir faydası yoktur.

Hastayken çocukların iştahı da azalır. Yemek yemesi için zorlanmamalıdır. Böyle dönemlerde en sevdiği yemekler hazırlanmalı ve yiyebildiği kadar yemesi sağlanmalıdır. Ancak sıvı alımı önemlidir.

Acil sağlık kurumuna başvurun!
Çocuğunuz 0-3 aylıksa ve ateşi varsa,
Çocuğunuzun ateşi 40°C ve üstündeyse,
Durmadan ağlıyor, sıvı alamıyorsa,
Eğer ateşi 48 saatten daha uzun sürer ve ateş düşürücü ilaçlarla bile düşmezse,
Ateşle birlikte çocukta kasılma, şuur kaybı, kusma, ishal, nefes almada zorluk gibi başka belirtiler de varsa,
Çocuk ateşli havale geçiriyorsa, derhal bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.