Ermenistan'da "anayasal reform" adı altında yapılması planlanan düzenlemelere ilişkin tartışmalar sürüyor. Muhalefet, Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın iktidarını sürdürme çabası olarak gördüğü girişimlere tepkili.
Cumhurbaşkanı Sarkisyan'ın talimatıyla 2013'te kurulan Anayasa Reformları Uzmanlık Komisyonu'nun açıkladığı değişiklik paketinde gerekçe olarak, anayasal sistemin iyileştirilerek kamu yönetiminde verimliliğin artırılması gösteriliyor.
Ermenistan Adalet Bakanlığının internet sitesinde 15 Temmuz'da duyurulan paket, Sarkisyan'a yakın çevrelere göre, ülkedeki yarı başkanlık olarak nitelenen sistemi, parlamento ve başbakanın yetkilerini artıracak şekilde değiştirmeyi amaçlıyor.
Paketin en fazla dikkat çeken maddelerinden biri, cumhurbaşkanının milletvekilleri ve yerel yönetim birimlerinin temsilcileri tarafından oluşturulacak "Seçim Kurulu" tarafından seçilmesi. Cumhurbaşkanın görev süresinin 5 yıldan 7 yıla çıkarılmasını öngören paket, göreve ikinci kez seçilme hakkını ise kaldırıyor.
Pakette, 40 yaşını doldurmuş, 7 yıldır Ermenistan vatandaşı olan, ülkede ikamet eden ve seçme hakkına sahip herkesin cumhurbaşkanı adayı olmasına imkan tanınırken, cumhurbaşkanının herhangi bir siyasi partiye üye olması yasaklanıyor.
Mevcut durumda, iki dönemdir görev yapan Cumhurbaşkanı Sarkisyan aynı zamanda iktidardaki Cumhuriyetçi Parti'nin başkanlığını yürütüyor.
Tek başına iktidarda olan Cumhuriyetçi Parti'nin 131 sandalyeli parlamentoda 70 temsilcisi var.
Sarkisyan'ın talimatı doğrultusunda, başkanlığını yaptığı iktidar partisi tarafından kamuoyuna açıklanan paket, parlamentodaki sandalye sayısını 101'e düşürmeyi, görev sürelerini ise 4 yıldan 5 yıla çıkarmayı hedefliyor.
Paketin ay sonuna kadar Sarkisyan'ın onayına sunulması ve ardından ağustosta parlamento gündemine alınması bekleniyor.
- Muhalefet itiraz ediyor
Muhalefet partileri, siyasal sistemde yapılacak değişikliğin, 2013'te yeniden cumhurbaşkanlığına seçilen ve 2018'de görev süresi dolacak Sarkisyan'ın iktidarını sürdürmeyi hedeflediğini ileri sürüyor.
Meclisteki muhalefet partilerinden Ermeni Ulusal Kongresi'nin başkanı Levon Zurabyan, Sarkisyan'ın anayasa değişikliğiyle görev süresinin sonra ermesinin ardından parlamento başkanlığına gelmeyi amaçladığını öne sürüyor.
Eski başbakanlardan milletvekili Hrant Bagratyan ise eksik ve çelişkilerle dolu olduğunu söylediği reform paketinin, parlamento ile ilgili bir değişiklik getirmediğini savunuyor. Pakette öngörülen değişikliklerin kabul edilemez olduğunu vurgulayan Bagratyan, "Komisyonların sayısı bile aynı kalacak. Ayrıca Cumhurbaşkanı'nın yetkisinin yüzde 90'ı korunuyor. Ancak yeni anayasayla cumhurbaşkanını halk değil siyasi çoğunluk seçecek" ifadesini kullanıyor.
Görevdeki ikinci dönemini 2018'de dolduracak ve yeniden seçilmesi mevcut yasaları göre mümkün olmayan Sarkisyan'a yakın çevreler ise yapılması düşünülen değişikliklerin, yarı başkanlık sistemi olarak nitelenen yapıda parlamento ve başbakanın rolünün artıracağı, dolayısıyla demokratik bir dönüşüm sağlayacağı görüşünde.
Ermenistan Devlet Personeli Başkanı Davit Harutyunyan da siyasal sistemin reforma ihtiyacı olduğunu vurgulayarak, Cumhurbaşkanı Sarkisyan'ın kendisine, ne cumhurbaşkanı ne de başbakanlık için aday olmayı düşünmediğini defalarca söylediğini aktardı.
Anayasa taslağını hazırlayan komisyonun üyesi, eski Adalet Bakanı Hrayr Tovmasyan da Ermeni basınına yaptığı açıklamada, reform paketinin Cumhuriyetçi Parti'nin iktidarını sağlamlaştırmak amacı taşıdığı iddialarına karşı çıkarak, aksine başkanlık ve yarı başkanlık sisteminin iktidar açısından daha avantajlı olduğunu belirtmişti.