Gurur duyduk Azizim

2015 Nobel Kimya Ödülü, ABD ve İsveçli bilim adamlarıyla birlikte Prof. Dr. Aziz Sancar'a verildi.

Kanser tedavisinde “ritmik saat” buluşuna imza atarak dünyaca üne kavuşan ABD'deki Kuzey Carolina Üniversitesi Biyokimya ve Biyofizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aziz Sancar ile ABD'li Paul Modrich ve İsveçli Tomas Lindahl 2015 Nobel Kimya Ödülü'ne layık görüldü. İsveç Kraliyet Bilim Akademisi, düzenlediği basın toplantısında, Lindahl, Modrich ve Sancar'ın “hücrelerin hasar gören DNA'yı nasıl onardığını ve genetik bilgiyi nasıl koruma altına aldığını” ortaya çıkardıkları için Nobel Kimya Ödülü'nü kazandıklarını bildirdi. Açıklamada, “Üç bilim adamının çalışmaları, hücrelerin nasıl işlediğine yönelik son derece önemli bilgi sağlayarak yeni kanser tedavilerinin geliştirilmesine yol açtı” ifadesi kullanıldı. Kraliyet Akademisi, ödüle layık görülen üç bilim adamını şöyle tanıttı: “1970'lerin başlarında bilim adamları, DNA'nın son derece istikrarlı bir molekül olduğuna inanıyordu ancak Lindahl, DNA'nın aslında yeryüzünde hayatın gelişimini imkânsız kılacak bir yavaşlıkta bozulduğunu ortaya çıkardı. Öngörüsü, Lindahl'ın DNA'nın çökmesine sürekli engel olan moleküler bir makineyi keşfetmesini sağladı. Aziz Sancar, hücrelerin ultraviyole ışınlarının DNA'da neden olduğu hasarı tamir etmek için kullandığı nükleotid eksizyon onarım mekanizmasının haritasını çıkardı. Paul Modrich de hücrelerin, hücre bölünmesi esnasında DNA'nın kopyalanmasında ortaya çıkan hataları nasıl düzelttiğini buldu.”

Prof. Dr. Sancar, kazandığı ödülün Türkiye için çok önemli olduğunu belirtti

Nobel Kimya Ödülü'nü kazanan Türk bilim adamı Prof. Dr. Aziz Sancar, “Ödülü kazanmaktan büyük onur duyduğunu” söyledi. Akademi'den gelen telefonu, eşinin açtığını ve kendisini uyandırdığını belirten 69 yaşındaki Sancar, “Hiç beklemiyordum, çok şaşırdım. Hâlâ da çok şaşkınım” dedi. Nobel Medya Merkezi'nden Adam Smith'in sorularını cevaplandıran Sancar, ödülü kazanan ilk Türk bilim adamı olduğu hatırlatıldığında “Bilim adamı olarak evet. Ama Orhan Pamuk, 2006'da Nobel Edebiyat Ödülü'n kazanmıştı” dedi. Smith'in, Türkiye'de de büyük kutlamalar olacağını belirtmesi üzerine Sancar, “Evet sanırım olacak. 'Nobel ödülünü ne zaman alacaksın' diye yıllardır sorup duruyorlardı. Ülkem adına da gurur duyuyorum” ifadesini kullandı. Hasar gören DNA'nın onarımıyla ilgili mekanizmaları ortaya çıkaran çalışmasıyla ödüle layık görülen Sancar, “Şimdi neler olacak?” sorusuna da “Derslerim ay sonunda başlıyor ve aralık sonuna kadar da devam edecek. Dersleri aksatmamak için elimden geleni yapacağım ama sanırım bazı aksaklıklar olacak” diye konuştu. Ailesine, ana vatanı Türkiye'ye ve çalışmalarını sürdürdüğü ABD'ye müteşekkir olduğunu kaydeden Sancar, “Bu ödül özellikle Türkiye için çok önemli” dedi.

Mardin'den ABD'ye uzanan kısa başarı öyküsü
Sancar, 1946'da Mardin'in Savur ilçesinde sekiz çocuklu bir ailede dünyaya geldi. 1969'da İstanbul Tıp Fakültesi'nden mezun olan Sancar, doktorasını 1977'de Dallas'taki Teksas Üniversitesi'nde tamamladı. Çalışmalarını Chapel Hill'deki Kuzey Carolina Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya ve Biyofizik Bölümü'nde sürdüren Sancar, insan genomunda hasar görmüş DNA'yı onaran moleküler mekanizmaların haritasını çıkardı. Ulusal Bilimler Akademisi üyeliğine 2005'te seçilen Sancar ile kendisi gibi Kuzey Carolina Üniversitesi'nde Biyokimya ve Biyofizik Bölümü'nde öğretim üyesi olarak görev yapan eşi Gwen Boles Sancar, Türk araştırmacılara burs vermek amacıyla Carolina Türk Evi'ni kurdu. Sancar'ın aynı zamanda HDP Mardin milletvekili Mithat Sancar'ın da akrabası olduğu öğrenildi.