20 yıllık kriz sonunda bitti

50 milyar varil petrol ve 9 trilyon metreküp doğalgaz rezervinin bulunduğu Hazar Denizi’nin hukuki statüsünde anlaşmaya varıldı.

Kazakistan, Azerbaycan, Rusya, İran ve Türkmenistan, 22 yıl süren müzakerelerin ardından Hazar Denizi’nin hukuki statüsüyle ilgili anlaşmayı imzaladı.
Kazakistan’ın Aktau şehrinde düzenlenen 5. Hazar Ülkeleri Devlet Başkanları Zirvesi’ne Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbanguli Berdimuhammedov katıldı. Hazar’da ekonomi, ulaştırma, çevre, güvenlik ve diğer alanlardaki iş birliği konularının ele alındığı zirvede taraflar, Hazar’ın hukuki statüsünü belirleyen anlaşmaya imza attı. Ayrıca toplantıda ulaştırma, ticari ve ekonomik iş birliği, Hazar Denizi’nde olayların önlenmesi anlaşmalarının yanı sıra organize suç, terörizmle mücadele ve Hazar ülkeleri sınır güvenlik kurumlarının iş birliğini öngören protokoller imzalandı. Anlaşmaya göre, Hazar Denizi’nin dibi ve toprak altı bölgeleri, deniz sahası, deniz hududu, balıkçılık alanları ve kaynakların kullanımı gibi esaslara göre paylaştırılacak. Özel statünün verileceği Hazar Denizi’ne Birleşmiş Milletlerin (BM) 1982’deki deniz hukuku anlaşması uygulanamayacak ve suyun derinliği göl prensibine dayanarak belirlenecek. Anlaşma, ayrıca kıyıdaş beş ülke dışında Hazar Denizi’nde yabancı askerî varlıkların bulunmasının yasaklanmasını öngörüyor. Hazar Denizi’nin hava sahasının kullanımına ilişkin istişarelere devam edilecek. İran, Rusya, Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan, tam bir enerji denizi olan Hazar’dan daha fazla pay alabilmek için 20 yıldır müzakereler sürdürüyordu. Müzakereler, Hazar’ın deniz mi yoksa bir göl mü olduğu noktasında kilitleniyordu. Hazar’da 50 milyar varil petrol ve 9 trilyon metreküp doğalgaz rezervinin bulunduğu tahmin ediliyor.