BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Kıdem tazminatınız doğru hesaplanıyor mu?

İsa Karakaş
Facebook
Kıdem tazminatı, İş Kanunu’na tabi işçilere belirli şartlarla ödenmesi gereken tazminattır. Birçok okurumuzdan gelen iletilerden bu tazminatının hesabında tereddütler yaşandığı anlaşılmaktadır. Hemen belirtelim ki sadece kanuna bakarak hesaplama yapıldığında da birçok eksiklikler ortaya çıkıyor. Bu konuda yaşanan sorunlara Yargıtay içtihatları bağlamında çözümler bulunmaktadır.
 
İhbar öneli tanınması hâlinde esas alınan ücret
 
Kıdem tazminatı hesabında esas alınacak ücret, iş sözleşmesinin feshedildiği anda geçerli olan son ücrettir. Son ücret kavramı, işçinin iş ilişkisi kapsamında iş gördüğü ve ücrete hak kazandığı en son ücreti ifade eder. İş ilişkisinin askıya alınması ve askı süresi içinde iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gereken ücret, iş sözleşmesinin askıya alınmasından önce hak kazanılan son ücret olmalıdır.
İhbar öneli tanınmak suretiyle yapılan fesihte önelin bittiği tarihte fesih gerçekleştiğinden, önelin bittiği tarihteki ücret esas alınmalıdır.
Yargıtay’a göre bildirim öneli tanınmaksızın ve ihbar tazminatı da ödenmeden işverence yapılan fesih durumunda ise, bildirim öneli sonuna kadar iş yerinde uygulamaya konulan ücret artışından, iş sözleşmesi feshedilen işçinin de yararlanması ve tazminatının bu artan ücret esas alınarak hesaplanması gerekir.
 
Brüt ücret üzerinden hesaplanmalı
 
Kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gereken ücret, işçinin eline geçen net ücreti değildir. Brüt ücretidir. Buna göre kıdem tazminatı, işçinin fiilen eline geçen ücreti üzerinden değil, sigorta primi, vergi sendika aidatı gibi kesintiler yapılmaksızın belirlenen brüt ücret göz önünde tutularak hesaplanmalıdır.
Tazminata esas aylık ücret, saat ücretinin önce yedi buçuk, sonra da 30 ile çarpımı sonucu belirlenmelidir. Aksine, aylık ücretin tespitinin işçinin fiilen çalıştığı gün sayısı üzerinden hesaplanması doğru olmaz.
 
Para ile ölçülen menfaatler katılmalı
 
Kıdem tazminatına esas alınacak olan ücretin tespitinde İş Kanununda belirtilen asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler göz önünde tutulur. Buna göre ikramiye, devamlılık arz eden prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis yardımı, yemek yardımı ve benzeri ödemeler kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır.
İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası prim ödemeleri de para ile ölçülebilen menfaatler kavramına dâhil olup, tazminata esas ücrete eklenmelidir. Satış rakamları ya da başkaca verilere göre hesaplanan prim değişkenlik gösterse de, kıdem tazminatı hesabında genişletilmiş ücret kavramı içinde değerlendirilmelidir.
Yıl içinde düzenli ve belirli periyotlarla ödenen parasal haklar bakımından ise, kıdem tazminatının son ücrete göre hesaplanması gerekir.
 
Ücret eklerinin hesaba katılmasında önem arz eden hususlar
 
İşçinin son ücreti üzerinden kıdem tazminatı hesaplandığına ve yıl içinde artmış olan ücretlerin ortalaması alınmadığına göre, ücretin ekleri bakımından da benzer bir çözüm aranmalıdır. Örneğin işçinin yıl içinde aldığı üç ikramiyenin eski ücretten olması sebebiyle daha az olması ve fakat son ikramiyenin işçinin son ücreti üzerinden ödenmesi hâlinde tazminata esas ücretin tespitinde dikkate alınması gereken ikramiye de bu son ikramiye olmalıdır. Hesaplamanın, son dilim ikramiyenin ait olduğu dönemdeki gün sayısına bölünerek yapılması hakkaniyete de uygundur. Daha somut bir ifadeyle, yılda dört ikramiye ödemesinin olması durumunda her bir ikramiye 3 aylık bir dönem için uygulanmaktadır. İşçinin artmış olan ikramiyesinin ait olduğu doksan güne bölünmesi suretiyle, bir güne düşen ikramiye tutarının bulunması, kıdem tazminatının son ücretten hesaplanacağı şeklinde yasal kural ile daha uyumlu olacaktır.
Aynı uygulamayı yol ve yemek yardımı gibi ödemeler için de yapmak imkân dâhilindedir. İşçiye aylık olarak yapıldığı varsayılan bu gibi ödemelerin son ay için ödenen kısmının fiilen çalışılan gün sayısına bölünmesi suretiyle bir güne düşen tutar tespit edilmelidir. Buna göre periyodik olarak ödenen ve yıl içinde artmış olan parasal haklar yönünden son dönem ödemesinin ait olduğu dilim günlerine bölünmesi ile tazminata esas ücrete yansıtılacak tutar daha doğru biçimde belirlenebilecektir. (Yargıtay 9. HD. 10.10. 2008 gün 2007/27615 E, 2008/26209 K.)
            ***
“Silgi kullanmadan resim çizme sanatına hayat denilmektedir.” John Christian
  • Facebook'ta paylaş
  • Twitter'da paylaş
  • Twitter'da paylaş
615479 https://www.turkiyegazetesi.com.tr/yazarlar/isa-karakas/615479.aspx
YORUMLAR ARKADAŞINA ÖNER
loading
Kapat
KAPAT