Erken ödeme iskontosu fâiz midir?

Fakihlerin çoğu, erken ödemeye karşılık yapılan indirimi, borcu geciktirmeye karşılık yapılan ilaveye benzeterek borcun indirimini faiz saymışlardır. Peki uzmanlar ve alimler erken ödeme iskontosu hakkında nasıl bir değerlendirme yapıyor, erken ödeme iskontosu fâiz midir?

Erken ödeme, vadeli bir borcun belirlenen ödeme tarihinden önce kısmen veya tamamen ödenmesi demektir. Borç veren kişiye vadesinden önce ödeme yapılması ve bunun karşılığında toplam borç tutarında indirime gidilmesi "erken ödeme iskontosu" olarak adlandırılır. İslami finans yöntemlerine uygun olarak yatırımlarını şekillendiren vatandaşlar, erken ödeme iskontosunun faiz sayılıp sayılmadığını merak ediyor. Peki, erken ödeme iskontosu fâiz midir, alimler bu konuda ne diyor?

ERKEN ÖDEME İSKONTOSU FAİZ MİDİR?

Abdullah bin Ömer bilinen diğer adıyla İbn Ömer’in erken ödeme iskontosunu faiz saydığıya da mekruh gördüğü nakledilmiştir. Anlaşıldığı kadarıyla Medîne’de İbn Ömer’in görüşü genel kabul gördüğü için İmam Mâlik Muvatta’da şu ifadeyi kullanmıştır: “Bizlere göre üzerinde ihtilaf bulunmayan mekruh uygulama şudur: Bir kimsenin başkasında belli bir vâdeye bağlanmış alacağından iskonto yapsa borçlu da erken ödeme yapsa bu durum borcun vadesini uzatıp borcun artırılması gibidir. Hiç kuşkusuz bu ribânın ta kendisidir”. Büyük tâbiî âlimi İbrahim en-Nehaî’ye vâdeli borcun erken ödenmesi halinde borcun bir kısmının düşürülmesi sorulduğunda “Böyle yapmakta bir beis yoktur. Alacaklı kendisine ait olan malın bir bölümünü borçlusuna bırakmış sayılır” demiştir.

Bugün İslâm hukukçularının genel kabulü erken ödeme iskontosunun fâiz olmadığı yönündedir. Kanaatimizce de erken ödeme iskontosu alacağın bir kısmından vazgeçmek olduğu ve alacaklı alacağının tamamını bile borçlusuna bağışlayabileceği için bunun fâizle ilgisi yoktur.