Doğumdan ölüme kilim

Amerikalı fotoğrafçı Josephine Powell’ın uzun yıllar Anadolu’yu gezerek oluşturduğu kilim koleksiyonu, Koç Büyükdere Evi’nde sergileniyor. Küratör Hülya Bilgi “Powell, ömrünün sonuna kadar bu iş için çalıştı” diyor.

MURAT ÖZTEKİN

Josephine Powell, dünyayı karış karış dolaşan Amerikalı bir fotoğrafçı ve seyyahtı... Tazmanya, Almanya ve İtalya gibi dünyanın değişik uçlarında yaşadıktan sonra 1974’te İstanbul’a taşındı. Kilimler üzerine bir çalışma yapılmadığını fark eden Powell, bu maksatla Anadolu'yu gezmeye başladı. 1970'li ve 80’li yıllarda köyleri, hassaten Yörüklerin yaşadığı yerleri ziyaret ederek onların imal ettiği işleri fotoğraflarla kayıt altına aldı. Yapılan kilim, çuval gibi işlerden de koleksiyon yapmaya başladı. Böylece 20 sene içerisinde dokuma üzerine büyük bir arşiv meydana getirdi. Josephine Powell, 2007 yılında yani ölmeden 3 sene evvel, bu arşivini Vehbi Koç Vakfına bağışladı. İşte onun koleksiyonundan günümüze ulaşanlar Vehbi Koç'un yaz aylarında ikamet ettiği Sarıyer'deki Büyükdere Evi’ndeki sergi ile ziyarete açıldı. Sergide, Osmanlı devrinde 18. yüzyıl ile 20. yüzyılın başı arasında dokunmuş olan otuz altı adet kilimin yanı sıra çeşitli dokuma aletleri yer alıyor. Dokuma eserleri, sanatseverleri Anadolu’nun öz kültürüne doğru bir yolculuğa çıkarıyor.

"İZİNLİ SEYYAH"
Sorularımızı cevaplayan serginin küratörü ve Sadberk Hanım Müzesi Müdürü Hülya Bilgi, Powell’ın Cumhuriyetin kuruluşundan sonra bütün Anadolu’yu dolaşması için izin verilen ilk yabancı olduğunu söylüyor. Sanatçı seyyahın, daha çok Yörükleri ziyaret ettiğini kaydeden Bilgi, “Powell, dokumayla meşgul olan Yörüklerin işlerini araştırıp fotoğraflar çekti. Tabii, bu esnada da Anadolu kilimlerini ve çuvallarını toplamaya başladı. Ölümüne kadar da çalıştı. Bunlar giderek büyük bir koleksiyona dönüştü” diye konuşuyor.

KİLİMLER HER YERDEYDİ
Kendilerine Josephine Powell tarafından bağışlanan kilimleri, sergi ile gün yüzüne çıkarmak istediklerini anlatan Hülya Bilgi, koleksiyonun önemini şu sözlerle anlatıyor: İnsanlar bu sergi ile kilimin Anadolu insanın hayatında ne kadar mühim olduğunu keşfedecekler. Çünkü bir zamanlar kilim, çadırlardan beşiğe, çeyiz örtüsünden cenaze sargısına kadar her yerde kullanılmış.

EVİ DEPO GİBİYDİ
Küratör Hülya Bilgi, Josephine Powell’ın koleksiyonunun 20 senede zorluklarla meydana getirilip muhafaza edildiğine değinerek “Ben Powell’ın evinde dokumaları nasıl muhafaza ettiğini gördüm. Kendi evini âdeta bir depoya dönüştürmüştü. Yıllarca, rulolar içinde özenle saklandılar” diyor. Sergi çarşamba hariç her gün ücretsiz görülebilecek.