Para peşin, mal vadeli olarak yapılan satım akdi (selem) caiz midir?

İslam hukukunda peşin para karşılığında malın vadeli teslim edildiği selem yöntemi, özellikle tarım ve ticarette finansman amacıyla kullanılan satış türleri arasında yer alıyor. Peki selem akdinin şartları nelerdir, hangi durumlarda geçerli sayılır?

Nitelikleri belirli bir malın bedelinin önceden ödenip kendisinin ileri bir tarihte teslimini içeren sözleşme türü "selem" satış olarak adlandırılmaktadır. Selem süreç olarak vadeli satışın tersine işler. İslamiyet’in ortaya çıktığı ve yayılmaya başladığı dönemde de bu sözleşme türü mevcuttu. Çiftçiler hasat döneminde elde edecekleri ürünlerini mahsul ekimi zamanında selem ile satarak tohum ve gübre ihtiyaçlarını giderirlerdi. Selem, sadece çiftçilerin ürettiği buğday, arpa gibi tüketime yönelik zirai ürünleri konu almaz, her türlü mal çeşidi üzerinde selem uygulanabilir.

Tarihi çok eskilere dayanan selem, günümüz bankacılığında da dönemin şartları çerçevesinde düşünülerek müşterinin ihtiyacına yönelik olarak kullanılmaktadır. Şöyle ki; banka, satıcı ile kendisi arasında yapılan bir anlaşmada belirlenen gelecekteki bir tarihte kendisine teslim edilecek malı, bedelini peşin ödemek suretiyle satın alabilecektir. Bankanın, kendisinin güvenini kazanmış ihtiyaç sahibi bir çiftçiye kendi sermayesinden peşin kaynak sağlayarak, vadesinde teslim almak üzere ondan mahsul satın alması ve bunu piyasada satması seleme örnek olarak gösterilebilir.

ÖNERİLEN HABERLER

TASARRUF ORTAGİM

Katılım Bankası aracılığıyla ev/araba almak caiz mi?

Para peşin, mal vadeli olarak yapılan satım akdi (selem) caiz midir?

PARA PEŞİN MAL MADELİ OLARAK YAPILAN SATIM AKDİ (SELEM) CAİZ Mİ?

Alım-satım akitlerinde malın peşin olması asıldır. Bedeli ise tarafların anlaşmasına göre peşin de vadeli de olabilir. Ancak örfe ve ihtiyaca binaen, Hazreti Peygamber (s.a.s.) bazı durumlarda paranın peşin alınarak malın vadeli olarak satılmasına izin vermiştir. Bu şekilde yapılan alım-satım akdine selem veya selef denilir. Hazreti Peygamber (s.a.s.) bir hadisinde; "Bir şeyde selem yapan kişi, belirli ölçekle, belirli tartı ile ve belirli süreye kadar selem yapsın.” (Buhârî, Selem, 2; Müslim, Müsâkât, 128) buyurmuştur.

Selem akdi aynı türden olup biri diğerine göre farklılık arz etmeyen mislî mallarda ve taraflar arasında anlaşmazlığa yol açmayacak şekilde cins, renk, yaş ve cinsiyet gibi özelliklerinin belirlenmesi kaydıyla mislî mal gibi değerlendirilebilen kıyemî mallarda yapılabilir. Bu akdin caiz olması için; paranın peşin, malın cinsinin, miktarının, niteliklerinin belli olması, malın teslim tarihinin ve teslimi masraf gerektiriyorsa teslim yerinin belirtilmesi gerekir.