BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Karadeniz'de istikrar sağlanacak

Karadeniz'de istikrar sağlanacak

Merhum Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın girişimiyle kurulan Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreter Yardımcısı Büyükelçi Tanju Bleda, birliğin önümüzdeki yıllarda bölgede ekonomik istikrarı sağlamak için faaliyetlerini artıracağını belirtti.



Mehmet Ali Kışlalı'nın sorularını cevaplandıran Tanju Bleda, "uyuyan güzel" olarak tabir edilen bölgeyi hedefleyen birliğin önümüzdeki günlerde faaliyetlerini artıracağını ve bölgede ekonomik istikrarın sağlanacağını söyledi. ¥ Kışlalı-Bu teşkilatın kuruluşu nasıl olmuştu? Bleda- Turgut Özal'ın özel talimatıyla kuruldu. Bana o günlerde çıkan Şükrü Elekdağ'ın bir makalesinden hareketle oluşturulacak teşkilatın şemasını hazırlamamı söylemişti. Yeni iş alanları açılıyordu. Bundan yararlanmamız için düşünmüştü. Sekretaryası olmayacaktı. Kişilerin ve malların serbestce dolaşmasına yardımcı olacak bir esnek tarz düşünüyordu. Devlet olarak sadece büyük alt yapı projeleriyle ilgilenecektik. Yollar, haberleşme tesisleri gibi. ¥ Kışlalı-Siz ne yaptınız? Bleda- Bir şema. Sekretarya istememişti. Bürokrasiye boğulmasın diye. Rotasyonla ülkelerden birinin altı ayda bir değişerek başkan olmasını istiyordu. Hangi ülke başkan olursa onun dışişlerindeki ilgili ünitesi görev alacaktı. ¥ Kışlalı- Hangi ülkelerle işe başladınız? Sonra ne oldu? Bleda-Önce dört ülke vardı 1991'in Aralık ayında. Sovyetler Birliği, Romanya, Bulgaristan ve biz. İsteği altta, iş adamları düzeyinde bir hareketlenmenin sağlanmasıydı. Bir de projelerin finansmanı için banka kurulmasını istiyordu. Üç ülkeyi davet ettik. Özal bu ülkeleri ziyaret etmişti. Bilgi vermişti. Ben o aşamadan sonra Paris'e büyükelçi olarak tayin edildim. Sonra İstanbul'da zieve toplantısı yapılmış. Hazırlanan deklarasyon imzalanmış. Sovyetler dağılınca ortaya çıkan Karadeniz ülkeleri de katıldılar. Adı teşkilat değildi; Karadeniz Ekonomik İşbirliği Bölgesi olmuştu. ¥ Kışlalı-Önemi neydi bu girişimin? Bleda-Sovyetler yeni dağılmıştı. O günlerde gene İstanbul'da imzalanan bir siyasi belgeyle Batı'nın prensiplerinin bu yeni ülkelere kabul ettirilmesi önemli oldu. ¥ Kışlalı-Teşkilat yavaş yavaş gelişti. Sekretarya da kuruldu? Bleda-Evet. İşler gelişince ihtiyaç ortaya çıktı. Bakanlar 1994'de kuruldu. Örgüt haline dönüştürme fikri çıktı. 1999'un 1 Mayıs'ında yeni anlaşma imzalanıp yürürlüğe girdi. Hukuki zemine oturtuldu. Merkezinin Türkiye olmasına karar verildi. Müşir Fuat Paşa Yalısı merkez oldu. Diplomatik masuniyet verildi. Banka faaliyete geçti. ¥ Kışlalı- Yunanistan önce işin içinde yoktu. Neden ve nasıl girdi? Galiba başta bazı güçlükler çıkardı Yunanlılar ve pişmanlık duydular. Bleda-Tam olarak bilmiyorum, ama merak edip sorduğumda 'Balkanları bölmek istemiyoruz. Yunanistan ve Arnavutluk'u dışarda bırakmayalım' dediler. Bir ara kösteklemelerinden endişe edildi, ama bu ara bizden daha fazla bu işe sahip çıkıyorlar. Selanik'i bütün Balkanlar'a açılan bir merkez yapmak istiyorlar. Banka Selanik'te, ama başkanı bir Türk. Düşünülen sermayesi de 1.5 milyar dolardı. Uyuyan güzel Hisse senetlerini her ülkenin yüzer milyon dolar olarak alması gerekiyor, ama bugüne kadar sadece Türkiye, Yunanistan ve Rusya almış. Bankanın elinde sermaye olarak 300 milyon dolar var şu anda. Toplantıların hemen hepsi Selanik'te yapılıyor. Benim gördüğüm bir konuda Türkiye-Yunanistan ve Rusya anlaşınca kararlar rahat alınıyor. ¥ Kışlalı-1999'da resmiyet kazandıktan sonra ve öncesinin önemli gelişmeleri nelerdi? Bleda-Örgüt uyuyan güzeldi. Şimdi de uyanan güzel denebilir. Ülkelerin birbirinden çok farklı oluşu işleri geciktirmiş. Borsa kurulması düşünüldüğünde borsanın ne olduğu bile bilinmiyormuş. Sosyalist ekonomiden pazar ekonomisine geçişin tam olmaması gecikmeye neden olmuş. Projeler bir süre ütopik kalmış.1998'de yapılan Yalta Zirvesi'nde sekretaryaya bir talimat verilmiş. Buna göre hazırlanan belge geçen sene bakanlar toplantısında incelendi. Şimdi Nisan sonunda Moskova'da yapılacak toplantıda belge onaylanacak. ¥ Kışlalı-Organları neler? Şimdi kaç üye var? Bleda-En önemlisi Bakanlar Kurulu. 11 üye var. Dışişleri bakanları her 6 ayda bir toplanıyor. Başkan bu sırada değişiyor. Onların altında yüksek dereceli memurlar komitesi var. 16 tane de çalışma grubu var. ¥ Kışlalı-Bankanın bu güne kadarki faaliyeti nedir? Bleda-100 milyon dolar civarında ticaret kolaylığıyla bazı projeleri finanse etmiş. Gürcüler'in bazı projelerine verilen krediler var. Balkanlar'da birçok Batı ülkesi değişik kurumlar oluşturuyor. Burada tam bir güç mücadelesi var. Mali güçlerini getiriyorlar. ABD de var işin içinde. Bizim projelerin bir kısmını elimizden alıp kendileri finanse ediyorlar. Böylece biz biraz işsiz kaldık. Ama şimdi beklentilerin büyük kısmının gerçekleşmemesi homurtulara sebep oluyor. AB rakip görüyor ¥ Kışlalı-Demek Avrupa ülkeleri, Avrupa Birliği rekabetiyle karşı karşıyasınız. Karadeniz işbirliğinin gelişmesini istemiyorlar galiba? Bleda-Rekabetleri var. Karadeniz ülkelerinin neler yapabilecekleri hakkında çok iyi hazırlanmış bir belge var. Nihai hedef bu bölgede bir serbest mübadele bölgesi kurmak. Sınırların kaldırılması, gümrüklerin indirilmesi, formaliteler basitleştirilsin. Bölge ticareti geliştirilsin. Ondan sonra da ortak kurumlar gerçekleştirilin. 'Karadeniz Bölgesi Bankalar Birliği' gibi. Karadeniz Borsaları gibi. ¥ Kışlalı-Avrupa Birliği'nin tutumu nasıl? Bleda-AB bizi bu son gelişmelerden sonra tam bir rakip olarak görüyor. Cereyan eden ilginç bir olay var. AB Balkanlar'dan sorumlu kendilerinin olduğunu söylüyor. ABD'nin nereden bu işe girdiğini soruşturuyorlar. Biz hazırlıklarımızı falan onlara yansıtmak bilgi vermek işbirliği yapmak istiyoruz hiç ilgilenmiyorlar. ¥ Kışlalı-Nasıl tavır takınıyorlar? Ne diyorlar? Bleda-Biz ülkelerle uğraşıyoruz. Onları hazırlamaya çalışıyoruz. Hazır olunca bize katılacaklar diyorlar. Girseler bile bizim Demirel'in ortaya attığı Kafkas Güvenlik Projesi önemli. Ukrayna, Gürcistan, Rusya ve Arnavutlar ve biz bu ülkelerin yakın gelecekte AB'ye girmesi söz konusu değil. Dolayısıyla bu ülkeler ve Yunanistan, Bulgaristan falanın katkısıyla bölgesel işbirliği bence devam edecektir. Çünkü işin içinde Kafkaslar var. Bence Balkanlar'dan ziyade patlamaya hazır bölge orası. ¥ Kışlalı-Neden? Bleda-Tiflis'e iki defa gittim. Şevernadze'den sonrasının ne olacağını herkes merak ediyor. Eski dönemin özleminde olanlar var. Hayat pahalılığı büyük. Ermenistan Rus işgali altında. Gürcüler'e de vize koymayı tasarlıyor Rusya. Orada Rus askeri de var. ¥ Kışlalı-Güvenlik paktı gerçekleşebilir mi? Bleda-Bunu Demirel hep söylüyor. Gerçekleşirse Kafkaslar'da istikrar sağlanabilir. Bu gerçekleşir de ekonomik kısmı Karadeniz İşbirliği'ne eklenirse Balkanlar'daki gibi bir önemli gelişme olacaktır. Eski cumhurbaşkanı olarak konuştuğunda Demirel bunu hep yineliyor. ABD'nin reaksiyonu fazla değil. Rusya da böyle bir gelişmeyi istemiyor. ¥ Kışlalı-Şimdi sizin Genel Sekreter kim? Bleda- Gürcü. Eski Dışişleri Bakan Yardımcısı. Altında iki Genel Sekreter Yardımcısı var. Ben bütün Türkiye ile ilişkiler idari, mali ve personel işlerinden sorumlu birinci yardımcıyım. Diğeri ise Romen; siyasi ve ekonomik işlerle uğraşıyor. Altta 6 tane proje görevlisi var. Ermeni,Yunanlı, Arnavutlar da var.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 109182
    % 0.02
  • 3.8295
    % 0.32
  • 4.4967
    % -0.19
  • 5.1066
    % -0.19
  • 152.933
    % -0.23
 
 
 
 
 
KAPAT