BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Osmanlı devletinde hukuk

Yetenekli Kalemler
Facebook
Cihan devleti olan ve dört asır dünyaya hükmeden şanlı ecdadımız Osmanlı, bu kadar uzun süre saltanat sürmesini hukuka verdiği üstün değerle sağlamıştı.
Üç kıtada toprağı bulunan ve Akdeniz’i Türk gölü haline getiren geniş imparatorluk coğrafyasında nice değişik ırk ve kavimler yaşıyordu.
Ama Osmanlı bu türlü çeşit kavim, din, kültür ve örfe sâhip milletleri ve toplulukları idare ederken İslâm hukukundan hiç ama hiç ayrılmadı.
İşte Osmanlı İmparatorluğuna güç veren uzun süre devlet olma şansını veren en önemli unsurlardan biri bu hukuk anlayışıydı. Daha önemlisi Osmanlıda hukuka yani kanuna ve nizama en bağlı insan zannedilenin aksine bizzat padişahtı.
Hiçbir Osmanlı Sultanı padişahlığı öncesi ve süresince şeriata aykırı düşen en küçük bir eylemde bulunmamıştı.
Osmanlıda hukuk bu derece zirveye çıkmıştı ama bu yine Osmanlının ilme ve ilim adamına verdiği değerdendi.
Osmanlı, tarihine bakıldığında Molla Gürânî, Akşemseddîn, Hocazâde, Molla Hüsrev ve Hızır Bey Zenbilli Ali Efendi, Kemal Paşazâde, Ebüsüûd Efendi gibi dünya durdukça isimlerinden söz edilecek muhteşem âlimlere sahipti.
Diğer yandan matematik ve astronomi âlimi Ali Kuşçu, Yusuf Sinan Paşa, tıp dalında Muhammed bin Hamza, Sabuncuoğlu Şerefeddîn ve Altuncuzâde, edebiyatta Bâki, Fuzulî gibi, sanatta; Mîmar Sinân gibi coğrafyada, Pîrî Reis, kaptan-ı deryâlıkta; Barbaros Hayreddîn Paşa gibi devlet adamlığında Sokullu Mehmed Paşa dev isimler yetiştirmişti.
Osmanlı İmparatorluğunun Cihan Devleti olmasında Atlas Okyanusu'ndan Umman Denizi'ne ve Macaristan’dan, Kırım’a; Kazan’dan Habeşistan’a kadar geniş bir coğrafyaya hâkim olmasının ve bunca değerli şahsiyet yetiştirmesinin yegâne sebebi Allahü teâlânın kitabı Kur’ân-ı kerîmin emrine uymak ve halklarının hak ve adâletle idâre etmesiydi.
Osman Gazi’den beri hassasiyet gösterilen hak ve hukuk Fatih devrinde en mükemmel hâle gelmişti. O dönemde yapılan ve daha sonra Sultan Süleymân Han’a kadar süregiden kânunlar “Kânunname-i Âl-i Osman” ismiyle ve tamamen İslâm hukuku esaslarına göre düzenlenmişti.
Hukukî, idârî, mâlî, askerî gibi Kânunnâme’de bildirilen hükümlerin tamamı İslâm hukukundan alınmıştı ve Hanefî Mezhebine göre tanzim edilmişti.
Fethedilen ülkelerde, örfî hukuk denilen, önceki idareden kalan kânunlar ve halkın gelenekleri de İslâm hukukuna uygunluğu şartıyla kanunnamede yer almıştı.
Böylece hazırlanan kanunlar asırlarca en iyi şekilde uygulanabildi. Osmanlı devletinin vatandaşı olan herkes huzur ve mutluluk içinde yaşadı...
               Taha Muhsin-Ankara
 
 
ŞİİR
 
                    Aynalar
 
Sana bakıp görüyorum kendimi
Ancak bir ricam var, yaparsın değil mi?
İster mutlu görüp, sendeki beni
Üzgün bakışları yok et aynalar
 
Beni sen genç göster, sen gümrah göster
Ateşli, kuvvetli, tam ferah göster
Yine saçlarımı simsiyah göster
Beyaz saçlarımı kaybet aynalar
 
Gördüğün her şeyi atma önüme
İyilik yap verme sen beni zulme
Çoktur hatalarım vurma yüzüme
Sessizce kenardan seyret aynalar
 
Merak ettim, söyle sen beni şahsen
Nasıl biriymişim görüyorsun sen
Ah dilin olsa da anlatabilsen
Sohbetimiz, hoş olurdu aynalar
 
Sanki şair olmamış filan gibi
Çocuksu bakışlı bir civan gibi
Yansıt beni sade bir insan gibi
Gerek değil bana şöhret, aynalar
 
       Şair-Yazar Elvin Mütaliboğlu
 
 
 
UNUTULMAZ KELİMELER
 
TEŞHİS: TDK sözlüğünde 1. Olarak kim ve ne olduğunu anlama, tanıma, seçme, 2. Olarak Belirleme, 3. Olarak edebiyatta kişileştirme ve 4. Olarak tıpta tanı anlamında kullanıldığı belirtilmektedir. Hekimin hastalığın tespiti için hastayı dinleyerek ve muayene ederek, gerekirse laboratuvar tetkiklerinin yardımıyla bunları değerlendirerek hastalığın ne olduğunu ortaya çıkarma durumudur. Günümüzde teşhis kelimesi yerine tanı denilmektedir. Aynı kökten bugün somut anlamında kullanılan müşahhas, kişi anlamında kullanılan şahıs gibi kelimeler de eskimez kelimelerdendir.
  • Facebook'ta paylaş
  • Twitter'da paylaş
  • Twitter'da paylaş
611857 https://www.turkiyegazetesi.com.tr/yazarlar/yetenekli-kalemler/611857.aspx
YORUMLAR ARKADAŞINA ÖNER
loading
Kapat
KAPAT