BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > SÜRPRİZ DOLU PAKET

SÜRPRİZ DOLU PAKET

26 maddelik Anayasa değişikliği paketi açıklandı. Temel hak ve özgürlüklerden parti kapatma şartlarına ve kurumların yapılarına kadar birçok değişiklik dikkat çekiyor



> ANKARA - Yücel KAYAOĞLU Parti kapatma davasının açılabilmesi, Meclis’in iznine tabi olacak. Partisi kapatılanın vekilliği düşmeyecek, siyaset yasağı 3 yıla inecek Askerlerin darbe teşebbüsleri ve çete suçlarıyla ilgili davalar sivil mahkemede görülecek. YAŞ’taki ihraç kararları dava konusu olabilecek HSYK’nın üye sayısı 21’e çıkarılacak, kararlarına karşı yargı yolu açık olacak. Danıştay ‘yerindelik denetimine’ dayanarak iptal kararı alamayacak Anayasa Mahkemesi 19 üye ve 3 daireli olacak. Sivil vatandaştan mahkemeye 2 üye seçilecek. Yüce Divan kararlarına itiraz hakkı verilecek YARGI YOLU AÇILIYOR 12 Eylül 1980 darbesi sorumlularına yargı yolunu kapatan geçici 15’inci madde, değişiklik paketinde tamamen yürürlükten kaldırılıyor AK Parti’nin önemli düzenlemeler içeren Anayasa değişiklik paketi kamuoyuna açıklandı. Anayasa değişiklik teklif taslağı, yürürlük maddesi hariç 23 maddeden oluşuyor. Geçici 15. maddesinin yürürlükten kaldırılmasını da düzenleyen teklif taslağında, 3 geçici madde de yer alıyor. Askerlerin işlediği darbe suçlarının sivil mahkemelerde görülmesi, partilerin kapatılmasının zorlaştırılması, siyasi yasakların 3 yıla indirilmesi ve Danıştay’ın, ‘idarenin her işlemine iptal kararı vermesini önleyen’ değişiklik paketinde, memura grevsiz toplu sözleşme hakkı da öngörülüyor. AK Parti’nin dün açıkladığı Anayasa değişiklik paketi ile getirilen yeni düzenlemeler şöyle: PARTİ KAPATMALAR Anayasa değişikliği paketinde, siyasi partilerin kapatılması zorlaştırılıyor. Buna göre mevcut düzenlemede Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı herhangi bir yerden izin almadan siyasi partilere kapatma davası açabiliyordu ve Anayasa Mahkemesi de bu davayı karara bağlıyordu. Yeni pakete göre, siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin dava açılıp açılmayacağına Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının talebi üzerine Meclis karar verecek. Bu karar için, TBMM’de grubu bulunan her siyasi partinin 5’er üye ile temsil edildiği, Meclis Başkanının başkanlığında bir komisyon kurulacak. Komisyonda üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu sonucunda, kapatma davası açılıp açılmayacağına karar verilecek. Mevcut Anayasaya göre siyasi partiler; devletin bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine, millet egemenliğine, demok-ratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamıyor. Bir siyasi partinin bu hükümlere aykırı eylemlerden dolayı kapatılması, “onun bu nitelikteki fiilleri işlediğinin tespit edilmesi” halinde öngörülüyor. Ayrıca “Meclis çalışmalarındaki oy ve sözler”, “Meclis’te ileri sürülen düşünceler” ve Meclis’çe başka karar alınmadıkça “bunların Meclis dışında tekrarı veya açığa vurulması”, odaklaşmanın tespitinde gözetilemeyecek. AK Parti hakkında geçmişte açılan kapatma davasının gerekçesinde, üniversitelerde baş örtüsü serbestliği içeren düzenleme yapması da gösterilmişti. Yeni taslak ile Meclis’te kullanılan oylar, parti kapatmaya gerekçe gösterilemeyecek. VEKİLLİK DÜŞMEYECEK Bir partinin kapatılmasına sebep olan kişilere uygulanan 5 yıllık siyaset yasağı 3 yıla indiriliyor. Kapatılan DTP’nin eski milletvekilleri Ahmet Türk ile Aysel Tuğluk’a getirilen siyasî yasaklar da bu düzenleme kapsamında değerlendirilebilecek. Anayasa değişkliği yürürlüğe girdikten sonra Türk ve Tuğluk’un Anayasa Mahkemesine başvurarak bu konuda yeniden yargılama talep edebilecekleri belirtildi. Partisinin kapatılmasına sebep olan milletvekillerinin, milletvekilliğinin de düşeceğine yönelik hüküm Anayasa’dan çıkarılıyor. Partisi kapatılan milletvekili; üç yıl süre ile bir başka partinin üyesi olamayacak, yasak bitene kadar bağımsız milletvekili olarak görev yapacak. Siyasi partilerle ilgili Anayasa Mahkemesinde görülmekte olan kapatma davaları da yeni düzenleme kapsamında görülecek. ASKERE SİVİL YARGI Askerî mahkemeler, asker kişilerin sadece askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri askerî suçlara ait davalara bakmakla görevli olacak. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar, her halde adliye mahkemelerinde görülecek. Mevcut uygulamada, askerî mahkemeler, asker olmayan kişilerin işlediği askerî suçlara bakmakla da görevliydiler. Yeni düzenleme ile sivillere askerî mahkeme yolu kapatılıyor. Siviller sadece savaş halinde askerî mahkemelerde yargılanabilecek. Askerî yargıyla ilgili konular ‘Askerlik hizmetinin gereklerinin’ dışında tutulacak. Böylece askerî yargı, emir-komuta zincirinden çıkarılıyor ve tam bağımsız hale getiriliyor. Mevcut uygulamada, “kararlarına karşı itiraz yolu olmayan” Yüksek Askeri Şûranın, silahlı kuvvetlerden her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açık olacak. DANIŞTAY KARARLARI Yeni yapılan düzenleme ile, idarenin işlemlerinin sadece hukuka uygunluk açısından denetlenebileceği hükme bağlanıyor. Anayasa Hukukçusu Mustafa Şentop, YÖK’ün aldığı katsayı kararlarının Danıştay tarafından yerindelik denetimine tabi tutulup iptal edildiğini hatırlatarak, getirilen düzenleme ile bundan sonra Danıştay’ın yerindelik denetimi yapmasının söz konusu olmayacağını söyledi. Danıştay, bugüne kadar başta özelleştirmeler ve katsayı kararı olmak üzere birçok uygulamayı ‘yerindelik denetimine’ dayanarak iptal etmişti. Başbakan Erdoğan da sık sık ‘Yargı, elimizi kolumuzu bağlıyor’ diyerek bu uygulamalara itiraz etmişti. HSYK’NIN YAPISI Değişiklik paketinde 7 üyeden oluşan Hakimler ve Savcılar Yüksel Kurulunun üye sayısı 21’e yükseltiliyor. Bundan böyle HSYK 21 asıl, 10 yedek üyeden oluşacak ve üç daire halinde çalışacak. Kurulda, Adalet Bakanı ve Müsteşarın üyeliği devam edecek. 4 asil üye Cumhurbaşkanınca, bir asıl ve bir yedek üye raportörler arasından Anayasa Mahkemesi tarafından, üç asıl ve iki yedek üye Yargıtay üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca, bir asıl ve bir yedek üyesi Danıştay Genel Kurulunca, geri kalan üyeler ise hakim ve savcılar tarafından seçilecek. HSYK, “hakim ve savcıların görevlerini kanuna uygun yapıp yapmadıklarını” kurul müffetişleri aracılığı ile denetleyecek. HSYK’nın meslekten çıkarma cezasına ilişkin olan kararlarına karşı yargı yolu açık olacak. Mevcut uygulamada, HSYK’nın tüm kararlarına karşı yargı yolu kapalı tutuluyor. 23 asıl, 3 de geçici maddeden oluşan Anayasa değişikliği paketinin halk oyuna sunulması durumunda bütünüyle oylanacağı da hükme bağlanıyor. Türkiye bu anayasayla devam edemez AK Parti hukukçu kurmayları, Anayasa Değişikliği Taslağı hakkında basın kuruluşlarının Ankara temsilcilerini bilgilendirmek amacıyla bir toplantı düzenledi. Toplantıda konuşan Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek ve Adalet Bakanı Sadullah Ergin, çağdaş bir anayasa değişikliği hedeflediklerini belirtti. Çiçek Türkiye’nin mevcut anayasa ile yola devam edemeyeceğini belirterek, “Mevcut anayasada dengeler birbirine uymuyordu ve değişmesi gerektiğini her kesim istiyordu. Türkiye’nin çağdaş seviyeye gelmesi için bu değişiklik şart” diye konuştu. Adalet Bakanı Sadullah Ergin de, “Biz AB’nin kriterlerini ortaya koyuyoruz. Modern ve çağdaş bir dünya ile Türkiye’yi yarıştıracak bir yapıyı ortaya çıkarmaya çalışıyoruz” dedi. Toplantıya AK Parti Grup Başkanvekili Bekir Bozdağ da katıldı. Haber Merkezi ANKARA Sade vatandaşa yüksek mahkeme üyeliği geliyor 11 asıl ve dört yedek üyeden oluşması öngörülen Anayasa Mahkemesinin yapısı değiştiriliyor. Yeni düzenlemeye göre TBMM Anayasa Mahkemesine üç üye seçecek. Bu üyelerden ikisi, Sayıştay Genel Kurulunun bildirdiği üyeler arasından, biri ise baro başkanlarının, avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından gizli oyla seçilecek. Cumhurbaşkanı ise Anayasa Mahkemesine 16 üye seçebilecek. Üç üye Yargıtay, iki üye Danıştay, bir üye Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, 3 üye YÖK’ün göstereceği adaylar arasından, 5 üye serbest avukatlar ve Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından ve 2 üye de yüksek öğrenim görmüş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları arasından seçilecek. Askerî Yargıtay, Anayasa Mahkemesine üye seçiminde devre dışı kalacak. Kanunların, Anayasaya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetleyen yüksek mahkeme, bundan sonra anayasa şikayeti başvurularını da karara bağlayacak. Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilecek. Genel Kurulun bu başvuru üzerine vereceği kararlar kesin olacak. Anayasa Mahkemesinin başkan ile 10 üye toplandığı ve salt çoğunlukla karar aldığı sistem de değiştiriliyor. Anayasa değişikliğinde iptale, siyasi partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verebilmesi için üye sayısının üçte iki oy çokluğu aranacak. Vatandaşlar kanuni yolları tüketmiş olma şartıyla Anayasa Mahkemesi’ne kişisel başvuru hakkına sahip olacak. Kişisel hak ve özgürlükler ön planda * Değişiklik paketinde; kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve engelliler lehine olacak düzenlemeler, Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacak. * Kişisel veriler ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilecek. * Vatandaşın yurtdışına çıkma hürriyeti, ancak suç veya kovuşturma sebebiyle hakim kararına bağlı olarak sınırlanabilecek. Vergi borcu veya devlete başka bir borç sebebiyle kimse hakkında yurtdışına çıkış yasağı konulamayacak. * Devlet; çocuk istismarı, cinsellik ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirler alacak. * Memurlara toplu sözleşme hakkı da Anayasaya giriyor. Ancak devletin işleyişinde bazı sakıncalara yol açabileceği endişesiyle grev hakkı pakette yer almadı. * Memurlara verilen uyarma ve kınama cezalarına karşı yargı yolu açık olacak. * Yeni düzenleme ile herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı olacak. Bunun için TBMM Başkanlığına bağlı olarak Kamu Denetçiliği Kurumu kurulacak. Süreç nasıl işleyecek? Anayasa değişikliği teklifi TBMM Anayasa Komisyonu’nda görüşüldükten sonra TBMM Genel Kurulu’na inecek. Genel Kurul’da teklifin bütünü ve maddeleri üzerinde görüşmeler yapılacak ve her madde ayrı ayrı oylanacak. Birinci tur oylamanın üzerinden 48 saat geçtikten sonra ikinci tura geçilecek. İkinci turda maddeler üzerinde görüşme yapılmayacak, sadece maddelerle ilgili verilen önergeler görüşülecek. İkinci tur oylamada 330’un altında oy alan maddeler teklif metninden düşmüş olacak. Anayasa‘ya göre 330-367 oy arasında kabul edilen anayasa değişiklikleri zorunlu olarak halkoylamasına sunuluyor. 60 GÜN İÇİNDE SUNULACAK Teklif, 330-367 oyla kabul edilirse Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün önüne gidecek. Gül, teklifi TBMM’ye iade etmezse, Anayasa değişikliği halkoylamasına sunulmak üzere Resmi Gazete’de yayımlanacak. Bu durumda halkoylaması süreci işlemeye başlayacak. TBMM’de kabul edilen yasayla halkoylaması süreci 60 güne indirilmişti. Bu durumda Anayasa değişikliği Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten sonra 60 gün içinde halkoylamasına sunulacak. Anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesi için halkoylamasında kullanılan geçerli oyların yarısından çoğunun “kabul” olması gerekecek ÇAY MUHABBETİ CHP ile görüşmede MHP Genel Sekreteri Cihan Paçacı’nın, “Gelir çay içip giderler” sözleri espri konusu oldu. CHP’liler AK Parti heyetine “Ne içersiniz” diye sorunca Cemil Çiçek de “Çayı MHP’de içeceğiz” dedi. PAKETİ ANLATTILAR MHP Grup Başkanvekilleri Mehmet Şandır ve Oktay Vural’ı ziyaret eden AK Partili heyet, paket hakkın-da bilgi verdi. Kendi isteklerini dile getiren MHP kurmayları da paketi değerlendireceklerini söyledi. HÜKÜMET UZLAŞMA ARADI CHP’den ret, MHP mesafeli BDP’den tam destek AK Parti’nin hazırladığı Anayasa değişikliği teklifine CHP destek vermeyeceğini açıklarken, BDP’den destek geldi. MHP kanadı ise ortak komisyon kurulmasını isteyerek, taslağı değerlendireceğini söyledi. > TBMM Bürosu ANKARA Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek, Adalet Bakanı Sadullah Ergin ile AK Parti Grup Başkanvekili Bekir Bozdağ anayasa değişikliği paketi için dün muhalefetten destek arama turuna çıktı. İlk olarak ana muhalefet partisi CHP’nin kapısını çalan heyet, CHP Grup Başkanvekilleri Hakkı Süha Okay ve Kemal Kılıçdaroğlu ile yaklaşık 40 dakika süren bir görüşme yaptı. Görüşme ile ilgili olarak bir açıklama yapan Okay, Anayasa değişikliği paketine destek vermeyecekleri yönündeki iradelerinin devam ettiğini belirterek, “Taslak, hükümet sözcüsünce getiriliyorsa, Adalet Bakanı, Grup Başkanvekili bu işin içindeyse, Mecliste bir çalışma yapılmamışsa, buna Meclisin demek haksızlık olur. Doğrudan doğruya AK Parti’nin yaptığı bir çalışma” dedi. AK Parti’nin, değişikliğe açık oldukları yönündeki açıklamasının hatırlatılması üzerine Okay, geçici 15. maddenin tek başına gelmesi halinde, bu madde için destek vereceklerini tekrarladı. BDP KAPIYI AÇIK BIRAKTI AK Parti heyeti, ikinci olarak BDP’yi ziyaret ederek Grup Başkanvekilleri Ayla Akat Ata ve Bengi Yıldız ile görüştü. Ata, gecikmeli de olsa Anayasa değişikliğinin gündeme gelmesini önemsediklerini belirterek, “Bundan sonra yapıcı bir muhalefetin parçası olacağız” dedi. Görüşmede, toplumun acil demokrasi ihtiyaçlarına yönelik birçok konuda yasal düzenlemelerin yapılabileceğine ilişkin görüş ve önerilerini sunduklarını dile getiren Ata şunları kaydetti: “Türkiye hâlâ bir darbe Anayasası’yla yönetiliyor. Sivil, demokratik, çoğulcu bir Anayasa ihtiyacı ülkemizin en büyük ihtiyacıdır. Bu konuda siyasi iktidarın atacağı adım da ülkemize en büyük hizmet olacaktır. Metin üzerinde hukukçularımızla değerlendirme yapıp görüşlerimizi kamuoyuyla paylaşacağız.” MHP: DEĞERLENDİRECEĞİZ Heyet BDP’nin ardından MHP Grup Başkanvekilleri Mehmet Şandır ve Oktay Vural’ı ziyaret etti. Şandır, AK Parti’nin kendilerine sunduğu Anayasa değişikliği teklifi taslağını değerlendirip görüşlerini kamuoyuyla paylaşacaklarını ifade ederek, “Biz ilk günden bu yana ortaya koyduğumuz tavrın arkasındayız. Bir Anayasa Değişikliği Uzlaşma Komisyonu kurmalıdır. Bu komisyonda değiştirilmesi gereken hususlar belirlenmeli ve milletin oyuna sunulmalıdır. Bu görüşümüzün arkasındayız” diye konuştu. Heyetin son durağı ise DSP Genel Başkanı Masum Türker oldu. Çiçek’in “metnin bir anayasa değişikliği teklifi değil, taslağı olduğunu” belirttiğini vurgulayan Türker, metni inceledikten sonra düşüncelerini ifade edeceklerini kaydetti. Görüşmeleri değerlendiren Adalet Bakanı Sadullah Ergin, CHP ve MHP’nin tavrı çok sıcak görünmediğini uzlaşmayı sonuna kadar zorlayacaklarını söyledi. CHP LİDERİ BAYKAL: Korkuların Anayasaya yansımış hali Anayasa değişikliği taslağını değerlendiren CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, “Bu değişiklik girişimi, AK Parti’nin korkularının Anayasa değişikliğine yansımış halidir” dedi. Değişiklik teklifinin AK Parti’nin mutfağında hazırlandığını ifade eden Baykal, şunları kaydetti: “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın AK Parti mutfağında hazırlanmış değişiklik önerisiyle ele alınması doğru değildir. ‘Ben yaptım, oldu’ anlayışıyla hazırlanan ve yine bu anlayışla TBMM’de ele alınacak olan Anayasa değişikliği teklifi bir AK Parti projesidir. Kapatılma korkusuyla yaşayan AK Parti, Anayasa Mahkemesini ve HSYK’yı hedef almaktadır. Bu değişiklik girişimi, AK Parti’nin korkularının Anayasa değişikliğine yansımış halidir.” YARGITAY BAŞKANI GERÇEKER: Anayasa paketi Anayasaya aykırı > ANKARA A.A Yargıtay Başkanı Hasan Gerçeker, düzenlemelerin Anayasaya aykırı olduğunu söyledi. Düzenlemelerin mutlaka yargı bağımsızlığını güçlendirici, kuvvetler ayrılığı ilkesine uygun düzenlemeler olmasını istediklerini anlatan Gerçeker, “Ama bugün taslak metine baktığımızda, değiştirilmek istenen Anayasa maddelerine baktığımızda bizim bu isteğimizin aksine yargı bağımsızlığını daha da geri götüren, kuvvetler ayrılığı ilkesine tamamen aykırı olan bir takım düzenlemeler yapıldığını görüyoruz. Şunu çok açıklıkla belirtmek istiyorum, yargı ile ilgili olan düzenlemeler Anayasaya aykırı düzenlemelerdir. Anayasanın başlangıç kısmında kuvvetler ayrılığı ilkesinin benimsendiği belirtilmiştir ve bu kuvvetler ayrılığı ilkesi Anayasa’nın değiştirilemeyecek maddeleri içinde yer almaktadır.” HSYK BAŞKANVEKİLİ ÖZBEK: Yürütme yargıda yer tutmaya çalışıyor Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) Başkanvekili Kadir Özbek, Anayasa değişiklik paketinde yer alan HSYK’nın yapısına ilişkin düzenlemelerin yürütmenin yargıda yer tutma amacını taşıdığını gösterdiğini söyledi. Özbek, “Anayasaların en önemli unsuru olan uzlaşmanın eksik olduğu görülmektedir. Bunun şimdi ve gelecekte doğuracağı sakıncalar çok büyüktür” dedi.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT