BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Musul Anadolu için bir hayat noktasıdır

Musul Anadolu için bir hayat noktasıdır

Lozan Barış Konferansı’nın açılmasından sonra TBMM’de yapılan 14 gizli görüşmede, milletvekilleri arasında en çok tartışmaya yol açan konu “Musul-Kerkük” meselesi oldu. Lozan’da, 20 Kasım 1922’de törenle açılan Lozan Barış Konferansı`ndaki gelişmeler konusunda, “ilk kötü haber”, İsmet İnönü’nün Lozan’dan Musul’la ilgili olarak gönderdiği telgrafla geldi. Bu mesaj üzerine TBMM’de, 25 Ocak’ta bir gizli celse daha yapıldı.



ANKARA-Lozan Barış Konferansı’nın açılmasından sonra TBMM’de yapılan 14 gizli görüşmede, milletvekilleri arasında en çok tartışmaya yol açan konu “Musul-Kerkük” meselesi oldu. Lozan’da, 20 Kasım 1922’de törenle açılan Lozan Barış Konferansı`ndaki gelişmeler konusunda, “ilk kötü haber”, İsmet İnönü’nün Lozan’dan Musul’la ilgili olarak gönderdiği telgrafla geldi. Bu mesaj üzerine TBMM’de, 25 Ocak’ta bir gizli celse daha yapıldı. Bu toplantıda Başbakan Rauf Bey, görüşmede, İngilizler’in Musul sorununun sonraya bırakılmasını istediklerini, Türk delegasyonunun buna karşı çıktığını, o yüzden hayati bir noktaya gelindiğini belirtti. Lord Curzon, Musul meselesini ertelemek ve Cemiyeti Akvam (Milletler Cemiyeti)’ne götürmek istiyordu. Söz alan milletvekilleri durumu sert dille eleştiriyor, Musul konusunda geri adım atılmamasını istiyordu. Nitekim, 28 Ocak’ta yapılan gizli görüşmede, Lazistan Milletvekili Dr. Abidin Bey, Musul’dan bir karış toprak giderse Anadolu’nun da tehlikede olacağını belirterek, “Çünkü Musul Anadolu için bir hayat noktasıdır. Musul için bütün mevcudiyetimizle hepimiz bir kanlı mezar teşkil etmeliyiz, azim ve imanla meseleye sarılmalıyız” diye konuşuyordu. Görüşmeler kesilince.. Lozan’daki barış görüşmeleri, 4 Şubat 1923’te kesildi ve Türk delegasyonu geri döndü. Bu arada eleştirilerin odak noktasını da “Musul” oluşturuyordu. “Misakı Milli çiğnendi, Musul gitti. Her şey bitti” gibi görüşler seslendiriliyordu. 27 Şubat 1923’teki gizli toplantıda Dışişleri Bakanı ve Lozan Başdelegesi İsmet Paşa, milletvekillerine bilgi verdi. Onun “ Musul meselesinin çözümünü erteledik” sözlerine, milletvekilleri sert eleştiriler yöneltti. İzmit Milletvekili Sırrı Bey, “Misakı Milli heba oldu” dedi. Eleştirilerin dozu artınca, duruma müdahale eden Mustafa Kemal Paşa, “Musul meselesinin çözümünü, savaşa girmemek için bir yıl sonraya ertelemek demek, ondan vazgeçmek demek değildir. Belki sonuç alabilmek için daha kuvvetli olabileceğimiz bir zamanı beklemektir” dedi. Lozan’da Türkiye ile İngiltere’ye bırakılan Musul sorunun çözümü konusunda, Milletler Cemiyeti, 29 Ekim 1924’te Musul`u dışarıda bırakarak Türk-Irak sınırını geçici olarak tesbit etti. Bu arada, ağustos 1924`te Nasturi ayaklanması başgösterdi. Türkiyenin, Musul’da plebisit yapılması önerisine İngiltere karşı çıktı. Musul konusundaki görüşmeler 1925’te de sürdürüldü ve 5 Haziran 1926’da bir anlaşmaya varıldı. Buna göre Türkiye, Musul petrollerinin gelirinden 25 yıl süreyle yüzde 10 pay almayı kabul ederek, haklarından vazgeçti. Daha sonra belli bir para karşılığında bu hakkından da vazgeçti.
 
 
 
 
 
 
 
Kapat
KAPAT