BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Jet Lag

Jet Lag

Jet lag veya jet boşluğu denilen durum çok uzun mesafelerin ve zaman dilimlerinin bir uçak seyahatinde hızla geçildiği zaman kişide görülen rahatsızlıklara verilen isimdir.



Jet lag veya jet boşluğu denilen durum çok uzun mesafelerin ve zaman dilimlerinin bir uçak seyahatinde hızla geçildiği zaman kişide görülen rahatsızlıklara verilen isimdir. Jet lag rahatsızlığı vücudun ritmi bozulduğu için fiziksel ve mental rahatsızlıklar ortaya çıkmaktadır. Jet boşluğunda mide bağırsak rahatsızlıkları, uykusuzluk, depresyon ve kabızlık en sık görülen rahatsızlıklardır. Uzun seyahatler yapacak bir sporcu çok iyi kondisyona sahip olsa bile jet boşluğu yaşayabilir ve sportif performansları düşebilir. Ancak bütün insanlar uzun mesafe seyahatlerinden aynı derecelerde rahatsız olmazlar. Bazı kişiler yeni saate kolayca adapte olabilirken bazıları için daha uzun süre gerekebilir. Günün belirli saatleri ile insan vücudunun fizyolojik fonksiyonları arasında ilişki vardır. Gün içinde vücudun işleyişindeki ritmik değişikliklere sirkadiyen ritm denir. Bu ritim sağlıklı kişilerde düzenlidir. Ritimde bozulmalar rahatsızlıklara yol açar. Vücudun ritmi spor yaparken de önemlidir. Yani sirkadiyen ritm ile sportif performans etkilenir. Sportif performansı etkileyen sirkadiyen faktörler şunlardır: Fiziksel iş gücü, stres, motivasyon, sosyal ilişkiler, uyku, yemek saatleri, diyet, uyumu-uyanma zamanı. Jet lag denilen durumda da sabah-akşam zamanlaması bozduğu için fizyolojik fonksiyonlar ritmi değişir, yemek yeme ve uyku düzeninin birbirine karışmasına yol açarak sportif performansın olumsuz olarak etkilenmesine yol açar. Bu faktörler göz önüne alınarak, yarışma antrenman zamanlarının ayarlanması performansı etkileyebilir. İyi bir performans için yatış ve kalkış saatlerinde sık değişikliklerden kaçınılması gerekir. Jet boşluğuna düşmeyi etkileyen faktörler sunlardır: * Ne kadar fazla zaman dilimi geçilirse vücut ritminde o kadar fazla sapma olur. * Jet boşluğu doğu-batı veya batı-doğu yönlerindeki hızlı yolculuklarda olur. Kuzey-güney veya güney-kuzey seyahatlerinde zaman dilimi geçilmediği için görülmez. * Kondisyonlu kişiler jet boşluğundun kondisyonsuzlara göre daha az etkilenirler. TEDAVİ Jet boşluğu rahatsızlığının en etkili ilacı zamandır. Araştırmalar sporcularda vücudun uyuma-uyanma devirlerinin ve diğer psikolojik fonksiyonlarının tekrar ayarlanabilmesinin her zaman dilimi için bir gün gerektiğini göstermektedir. Yani 3 zaman dilimi geçilecekse adaptasyon için sporcuların o yere en az 3 gün önceden gelmesi gereklidir. Fakat gerçekte bu her zaman mümkün olmamaktadır. Bazı büyük spor yarışmalarına hazırlanılırken jet boşluğunu önlemek için vücut ritmi ve alışkanlıkları önceden değiştirilmeye başlanır. Gidilecek yerin saatine ayarlanılana kadar her gün aktiviteler 2 saat kaydırılır. Tabii bu da kişinin ailesi ve arkadaşları ile ilişkilerde uyumsuzluğa neden olmaktadır. Ayrıca Jet Boşluğundan korunmak için şunları yapabilirsiniz: * Seyahat öncesi hafif yemekler yiyin ve yağlı besinlerden uzak durun. * Seyahatten birkaç gün önceden de yemeklerde karbonhidrat oranını arttırın. * Uçağa biner binmez saatinizi inilecek yere göre ayarlayın * Uçuşta kahve, çay ve kola içmeyin ama meyve suyu, soda, gazoz ve su şeklinde bol sıvı alın. * Periyodik olarak kalkın ve yürüyün. * Varış yerinizin zamanına göre uyumaya çalışın * Varır varmaz oranın düzenine göre antrenman saatlerini ayarlayın. * Aralarda uyumayın, kısa kestirmeler yapmayın. Bu uykular adaptasyonu güçleştirir. * Otel odasında kapalı kalmayın. Araştırmalar odada uzun kalanların daha geç adapte olduğunu göstermektedir. * İyi beslenme alışkanlıklarınızı sürdürün ve bilmediğiniz yiyeceklerden uzak durun.
Reklamı Geç
KAPAT