Tükettiğimizin yarısını dışarı satıyoruz

Rusya-Ukrayna savaşı ayçiçeği yağında etiketi uçurdu. Fiyatlar yüzde 30 arttı. Türkiye’nin yıllık yağ tüketimi 900 bin ton... Geçen yıl 820 bin ton ham ayçiçeği yağı ithal ettik. Bu yağı sanayi tesislerinde işledikten sonra paketleyip, 470 bin tonunu yurt dışına sattık. Yani, yıllık ihtiyacımızın yarısı kadarını ihraç etmiş olduk.

KAAN ZENGİNLİ | İSTANBUL

Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan savaş, ayçiçeği yağı etiketine zam olarak yansıdı. Fiyatlar son 2 haftada yüzde 30’un üzerinde artış gösterdi. Sektör temsilcileri tedarik tarafından bir sorun olmadığını belirtirken, savaş tedirginliği sebebiyle ithalat yapan şirketlerin ve marketlerin piyasaya mal vermekten kaçındığını ifade ediyor. Ancak bu, Türkiye’nin net ham ayçiçeği yağı ithalatçısı olduğu gerçeğini de değiştirmiyor. TÜİK rakamlarına göre Türkiye, geçen yıl 820 bin ton ‘ham ayçiçeği yağı’ ithal etti. Bunun için 1 milyar 94 milyon dolar para ödedi. En büyük ithalat pazarımız Rusya ve Ukrayna. Toplam bitkisel yağ ithalatımız ise 3 milyar 77 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Öte yandan rafine edilmiş (paketli ürün) ihracatında ise rekor kırdık. Kısacası 820 bin ton ham ayçiçeği yağı ithal ederek, sanayi tesislerinde işleyip, 470 bin tonluk paketli ihracat gerçekleştirdik. Türkiye’nin yıllık 900 bin ton ayçiçeği yağı tüketimi bulunuyor. Bu rakamın yarısından fazlasını yurt dışına satmış olduk.

TİCARET DENGELENMELİ

Ayrıca ülkemiz, ayçiçeği yağı üretimi için kullanılan yağlı tohum ihracatında da geçen yıl rekor kırdı. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre Türkiye, tarım ihracatını 2021'de bir önceki yıla göre yüzde 22,2 artırarak 29 milyar 737,6 milyon dolara çıkardı. Bu rakam içinde hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatı 6 milyar 993,8 milyon dolarla ilk sırada yer aldı. Hem yağlı tohum hem de paketli ürün ihracatında rekor kırarken, hammadde ithalatında yaşanan dışa bağımlılık, yaşanan ticaret dengesizliğini de bir kez daha ortaya koymuş oldu.

ÜLKELER İHRACATI KISITLIYOR

Birçok ülke kriz durumlarında iç piyasayı desteklemek adına bir takım ihracat sınırlaması uygulamalarına gidiyor. Örneğin; pandemi döneminde Rusya, Kazakistan, Ermenistan, Belarus ve Kırgızistan'ın oluşturduğu Avrasya Ekonomik Birliği, çok sayıda tarım ürününün ihracatını yasaklamıştı. Bu uygulamanın ardından ülkelerde gıda fiyatlar dengeye oturdu. Yine aynı şekilde domates fiyatları, Rusya ve Ukrayna’ya mal gönderilememesi nedeniyle yarıyarıya düştü. Sektör temsilcileri, özellikle gıda ürünlerinin tedariki konusunda yaşanan sorunları, ihracat kısıtlaması ile dengelenebileceğini belirtiyor.