Hürkus gibi olmasin
DMA, elektrikli traktör üretiyor, yüzde yüz yerli ve üstelik meşhur TESLA’nın da bir adım ilerisinde... Üretim bandına çıkmayı bekliyor ama bu hikâyenin sonunun, ilk uçak üreticimiz Vecihi Hürkuş’unki gibi bitmemesi gerekiyor.
FUAT UĞUR
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Elektrikli Traktörün tanıtımını yapmasından sonra birden fark edildi ki Türkiye’de elektrikli traktör üretiliyor. Bu bir devrimdi. Üretim için dünya devleri yüz milyonlarca dolar harcamışlar ama henüz ortaya bir prototip bile çıkaramamışlardı.
Böylesine heyecan verici bir gelişmeye kamuoyu yeterli ilgiyi göstermese de bu atılımın mimarları gizli kahramanlar değillerdi ve yıllardır çalışmalarını sürdürmekteydiler. Derindere Motorlu Araçlar Şirketi(DMA)nin sahiplerinden Önder Yol, ta 2007 yılından beri kendi üretim bandında elektrikli otomobil üretimine başlamıştı. Bunu vaktiyle Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile o zamanki Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat Ergün’e brifing vererek anlatmış, lâkin yeterli desteği alamamıştı. Eğer alsaydı bugün tüm dünya Türkiye’nin ürettiği elektrikli otomobilleri markasıyla birlikte kullanıyor olacaktı. Şimdi çok geç. Çünkü artık dünya elektrikli otomobilleri üretmekte. Ancak henüz elektrikli traktör yok. Bunun yazılımı da yine Önder Yol ve ekibi tarafından yapılmakta.
Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürü Özkan Kayacan bürokrasinin tipik engelleyici ve vatan hainliğine varan bariyerini aşan bir atılımla meseleyi cumhurbaşkanına intikal ettirdikten sonra elektrikli traktör artık yapılmış prototipiyle üretime hazır halde olduğunu tüm dünyaya duyurdu. Önceki gün de Özkan Kayacan’ın önderliğinde Trakya’da elektrikli traktör tarlada denendi.
YABANCILAR SIRADA...
Şu anda alttan alta öyle kıran kırana bir savaş var ki dünyanın teknoloji devleri Önder Yol ve ekibine inanılmaz tekliflerle geliyorlar. İtalyanlardan Almanlara varıncaya kadar yaptıkları teklif çok net:
“Gelin birlikte üretelim. Yazılım ve donanım size, markası bize ait olsun.”
Çünkü yazılımı şu anda yetiştiremiyorlar ve bir türlü beceremiyorlar. O zamana kadar vakit kazanmak niyetindeler. Bu ay sonunda da Danimarka Tarım Bakanlığı heyeti Önder Yol ve DMA’nın kapısını çalmak için İstanbul’da olacak.
Önder Yol Türkiye’nin yetiştirdiği bir Vecihi Hürkuş, bir Nuri Demirağ’dan farksız. İnönü hükûmetleri ve daha sonra gelenler, zamanın çok ilerisinde olan ve uçak fabrikaları kuran bilim insanlarımızın kıymetini bilmemekle kalmayıp onların önlerini kestiler, hatta uluslararası baskılar sonucunda hayatlarını kararttılar. Onların geliştirip ürettiği uçakları bırakıp Amerikan uçaklarını almaya başladık sonra. Aynı şeyi Önder Yol’a yapmamamız gerektiği ortada. Zaten bu konuda çok umut verici gelişmeler olduğunu İTÜ Ayazağa Kampüsünde kendisini ve ekibini ziyaret ettiğimde görebildim. Çünkü adeta devrim yapan bir özel şirketin sahibine bina ve Zeytinburnu’nda atölye, teknik destek, ekipman veren İTÜ Rektörü Mehmet Karaca da fazlasıyla özgüye layık.
Dört gün önce İTÜ’deki binada Önder Yol ile buluştuğumda KKTC’deki İTÜ rektörü Prof. Dr. Ercan Kaya da bizimle birlikteydi. Önce elektrikli otomobili test ettim, ardından da Zeytinburnu’ndaki tesiste bulunan elektrikli traktörü.
Şunu söylemek gerekir önce.
Hürkuş gibi olmasın
Araçların en önemli teknolojisi olan elektronik beyin üniteleri ve buna ait alt ve üst seviye yazılımları tamamen DMA mühendisleri tarafından geliştirilmiş.
HER ŞEY HAZIR AMA...
DMA şirketi elektrikli traktör için ÜRETİM BANDINA ÇIKMAK ÜZERE bekliyor. Bu prototip 21 Mart tarihinde hazırdı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan denedi. Sonra gelecek yıl üretim bandına çıkacağı bilgisini verdi kamuoyuna. Özkan Kayacan da önceki gün bir yıla kadar üretim bandına çıkacağını söyledi ama şu ana kadar onlara henüz HAYDİ BAŞLAYIN denilmedi.
Oysa şöyle bir durum var.
Malum traktörler dizel yakıt kullanıyor. Avrupa’da ve tüm dünyada yavaş yavaş yasaklanan bir yakıttan söz ediyoruz. Üstelik Türkiye bu yakıtta henüz Euro 2’yi kullanıyor. Avrupa Euro 4’den Euro 6’ya geçmek üzere. Türkiye’nin en azından hemen Euro 4’ü kullanmaya başlaması gerekir. Çünkü haber vermek gerekir ki Avrupa Birliği eğer Türkiye bunu yapmazsa, gelecek yıldan itibaren dizel yakıt kullandığı durumlarda Türkiye’den gelebilecek tarım ürünlerine kota uygulayabilecek.
Traktörler benzinli olamayacağına göre elektrikli traktör konusunda ne kadar hızlı adım atılırsa o kadar iyi olacak. Önder Yol ve ekibine “Size ‘haydi başlayın’ derlerse ne kadar zamanda üretim bandına çıkarsınız” diye sordum. Cevap çok netti:
“Altı ayda üretim bandında olur ve ilk yerli ve millî, yüzde 100 elektrikli, doğa ve çiftçi dostu, bedava sayılabilecek yakıt kullanımıyla, tork gücü ve beygir gücü yüksek traktörlerimizi üretmeye başlarız.”
ALTI AYDIR BEKLİYORLAR
Zaten 21 Mart’tan bu yana neredeyse altı ay geçti. Neyi bekliyoruz? Almanların, İtalyanların bu işi yapmasını mı?
İçeride uluslararası lobilerin etki ajanı bürokratların var olduğunu, onların elektrikli yerli traktörümüzü engellemek, geciktirmek için ellerinden gelen her şeyi yapacaklarını bilerek bu konuda Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin Cumhurbaşkanı ile paylaşması ve talimatın verilmesi gerektiği ortada. Sonuçta bu bir şirket. Üstelik “Ben ülkemle çalışacağım, yerli ve milli ilk elektrikli traktörü üretmeye talibim” diyor. O zaman bunun kıymetini bilelim.
45 DAKİKA ŞARJLA 7 SAAT YOLDA
Bir elektrikli traktör 45 dakikada şarj ediliyor, bu dolulukla 7 saat çalışabiliyor ve ödeyeceğiniz elektrik parası 7-12 lira arasında. Eğer güneş enerjisi panelleri kurulur ve bunlar bataryalarda depolanırsa, bu kadarcık yakıt parası bile sıfırlanmış olacak. Çok basit. Önder Yol’un TSK için ürettiği 1 MW’lık batarya konteynerinde depolandığı takdirde 15 dakika içinde köydeki tüm traktörler bedavaya şarj imkânı bulacak.
Rüya gibi değil mi?
Tork gücü yüksek(158 bin Newton metre çakıyor) olduğu için 7 saatte yapılacak işi üç saatte yapması da işin cabası. 105 beygir gücünde. Ağırlık ve menzil sorunu yok.
Önder Yol ve DMA tarafından traktör şu anda modüler olarak üretilmek üzere tasarlanıyor. Yani çiftçi istediği güç, istediği pil kapasitesi ve istediği büyüklükte traktör alıp çok hızlı biçimde monte ettirebilecek.
DMA şirketi zaten hali hazırda mevcut yabancı markalı arabaları alıp, nasıl LPG’li yapılıyorsa o da yüzde 100 elektrikli otomobile dönüştürebildiği için aynı uygulamayı traktörler için de yapacak. Yani çiftçinin elindeki traktörleri alıp yüzde 100 elektrikli traktöre dönüştürebilecek.
Kısaca organik tarım aşamasında sıfır atıklı bir proje bu.
“TESLA BİZDEN 4 YIL GERİDE...”
Önder Yol’a, traktörde kullandıkları motoru sorduk. Acaba yerli ve millî miydi? şu ilginç cevabı verdi: Elektrikli araçlarda ve dolayısıyla elektrikli traktörde motor zurnanın son deliğidir. Bütün sistem aslında yazılıma dayalı. Bizim sahip olduğumuz yazılım dünyada tek. Sistemi ve yazılımı tamamen Türkleştirdim. İki yıldan beri şirketimizde hiçbir yabancı çalışmıyor, kendi mühendislerimiz var. TESLA bizden dört yıl geride. Yani elektrikli araçları da traktörü de yürüten yazılım, onunla bağlantılı çalışan kablolama sistemi. Motor çok basit. Madem sordunuz söyleyeyim. Motor tamamen yerli ve milli. Elazığ’da bir fabrika kurdurduk. 30 milyon dolar Katar’dan sermaye bulundu ve takır takır üretiliyor.
Hürkuş gibi olmasın
BATARYA SAYISI YÜZDE 70 AZ
Hem traktörde, hem de otomobilde kullanılan batarya sayısı TESLA’nınkinden yüzde 70 daha az. Bir diğer çok önemli konu ise bataryaların hammaddesi Çin’de ve “Nadir Bulunan Element” diye tanımlanan değerli elementler kategorisinde. Ve dünyadaki toplam rezervin yüzde 95’i bu ülkede. Çin bu rezervin ihracatını 120 bin tondan 7.500 tona indirmiş durumda. Önder Yol bir Çin şirketi ile yüzde 49’luk ortaklık kurup bu sorunu da halletmiş. Konuya ilişkin çarpıcı bir anektod aktarıyor:
“Geçen yıl Çin Devlet Başkan yardımcısı gelip ziyarette bulundu. Biz Çin’e şimdiye dek 3500 civarında elektrikli minibüs sattık. Bu elementlerin ihracını neden düşürdüklerini sorduğumda Başkan yardımcısı bana ‘Bu tür madenler Çin için ülkelerarası jest ve rest konusudur’ cevabını verdi.”
BU PROJE ÜLKEYİ UÇURACAK
Ürün gamları o kadar geniş ki; otomobilden traktöre, kamyondan minibüse, motosikletten çapa makinesine kadar her konuda üretime hazır bir şirket. Ve şu anda yeni havalimanında yakıt tedariki için çalışan 50 kamyon bu şirket tarafından üretilmiş, yani yüzde 100 elektrikli. Şirketin ürettiği kamyon, minibüs, otomobilin sayısı 1000’i buluyor. Elektrikli araç üretimi cari açığımızın baş belası olan petrol ve doğalgazda büyük bir rahatlama getirecek. Tüketiciye doğrudan ucuzluk olarak yansıyacak. Düşünün, dizel yakıtlı bir kamyon kilometrede 3,5 lira yakıyor. Elektrikli olduğunda 15 kuruş yakacak. Aynı durum otobüsler için de geçerli. Bir otobüs firması kendi otobüsünden yıllık 80 bin lira yakıt tasarrufu yapabilecek.
ENERJİ SAKLAMADA DEVRİM
Özellikle rüzgâr ve güneşten elde edilen enerjinin depolanabilmesi ve saklanması en büyük sorun. Bunun için “invertör”e ihtiyaç var. Mevcutta bunu ya İsrail’den alacaksınız ya da İsrail’den... Ancak Önder Yol ve şirketi bunu da çözmüş. Türk Silahlı Kuvvetleri ile bu konuda anlaşma yapmış bile. Bu olağanüstü bir gelişme. Bu anlaşma sonucunda özellikle kritik bölgelerdeki kalekol ve karakollarda enerji depolanabiliyor bu sistemle. Hem de 8 günlük enerji. Böylelikle jeneratörlerin sınırlı ka-pasitesine de ihtiyaç kalmıyor. Bunun kullanımı çok yaygın.
Bizi Takip Edin
YORUMLAR
